Octrooien

Octrooien

Wat is een octrooi?  

Een octrooi is een tijdelijk exclusief verbodsrecht op een uitvinding, dat door de overheid wordt verleend in ruil voor het bekendmaken van die uitvinding. Om dit recht te verkrijgen, moet de uitvinding wel voldoen aan een aantal strikte voorwaarden: ze moet namelijk nieuw, inventief, industrieel toepasbaar én toegelaten zijn. Deze vereisten moeten cumulatief vervuld zijn.

Een octrooi kan zowel slaan op een voortbrengsel als op een resultaat of werkwijze. Dit wil zeggen dat zowel een nieuw product, materiaal of werktuig als een methode voor het produceren hiervan of voor het bereiken van een bepaald resultaat het voorwerp van een octrooi kunnen zijn.

Als houder van een octrooirecht geniet men gedurende een bepaalde termijn het recht om iedere derde te verbieden de uitvinding te gebruiken of na te maken, tenzij het gebruik of namaak valt onder één van de wettelijk voorziene uitzonderingen.

Men moet ook beseffen dat in bijna alle hedendaagse hoogtechnologische producten zoals smartphones, flatscreens en USB-sticks vaak tientallen geoctrooieerde uitvindingen verwerkt zitten.

Een van de doelstellingen van het octrooirecht is het aanmoedigen van innovatie en het verspreiden van kennis. Dit gebeurt niet alleen door uitvinderswerkzaamheid te belonen met tijdelijke monopolierechten maar ook via de publicatie van het octrooi en de vereiste van een duidelijke uiteenzetting van de uitvinding in de octrooiaanvraag als voorwaarde voor het verlenen van een octrooi. Men hoopt aldus dat uitvinders minder geneigd zullen zijn om baanbrekende uitvindingen geheim te houden.

Octrooien vormen op die wijze dan ook een onschatbare bron van technische informatie. Door octrooi-informatie te raadplegen, kunnen ondernemingen zich bovendien op de hoogte stellen van de onderzoeksactiviteiten van hun concurrenten en aldus ook vermijden onderzoek te doen dat al eerder door concurrenten is uitgevoerd.

Waarom een octrooi aanvragen?

Een octrooi verleent de houder ervan een exclusief verbodsrecht op een uitvinding. Wenst de octrooihouder de uitvinding niet zelf, of slechts binnen bepaalde domeinen, te exploiteren, dan kan hij onderhandelen over gebruikslicenties die extra inkomsten voor het bedrijf kunnen genereren. Voor ondernemingen kan octrooien bezitten soms interessanter zijn als strategie tot waardecreatie dan om een exclusief gebruiksrecht veilig te stellen.

Daarnaast kan een octrooi de onderhandelingspositie van een onderneming versterken wanneer een samenwerking met andere bedrijven wordt beoogd. Zo kan bijvoorbeeld het octrooieren van een verbetering op een oudere uitvinding de kansen verhogen om een licentie te bekomen op die eerdere uitvinding (kruislicentie).

Ook voor bedrijven die verdere (onderzoeks)samenwerking met een derde bedrijf beogen of met hun technologie een standaard nastreven, zal octrooibescherming voor de eigen vindingen vaak de meest aangewezen weg zijn.

Wanneer men in een bepaald domein op de markt wil instappen, kan het bezitten van octrooien door derden een hinderpaal opwerpen. Zelf eerder een octrooiaanvraag indienen, verzekert alvast dat niemand anders je op basis van zijn octrooi zal kunnen verbieden die specifieke uitvinding toe te passen.

Ten slotte zijn octrooien ook vaak goede reclame. Ze maken duidelijk aan derden in welk domein u actief bent en waarin u een technologische voorsprong bezit.

Hoe bescherm ik mijn uitvinding?

Het loont dus de moeite uw uitvindingen te octrooieren.

Let op! Ook geheimhouding kan een nuttige strategie blijken om uw uitvindingen te beschermen. Omdat deze strategie ook nadelen met zich meebrengt, is het belangrijk deze keuze goed te overwegen.

In elk geval is geheimhouding in de aanvangsfase onontbeerlijk als men een octrooi wil bekomen. Een uitvinding moet nieuw zijn om voor octrooibescherming in aanmerking te komen en deze nieuwheid komt in het gedrang door de openbaarmaking van de uitvinding zelf. Het is dus belangrijk uw vindingen geheim te houden (minstens) tot op het ogenblik van de indiening van de octrooiaanvraag! In verband hiermee zijn ook goed opgestelde geheimhoudingsclausules bij contacten met eventuele zakenpartners en een weloverwogen toegangsbeleid tot de bedrijfssites waar de uitvindingen worden ontwikkeld van belang.

Octrooibescherming wordt niet automatisch verleend zoals dit het geval is bij, bijvoorbeeld, auteursrecht. Een octrooi moet u aanvragen. U hebt hierbij de keuze tussen een Belgisch octrooi, wanneer u slechts bescherming wil voor het Belgische grondgebied, een Europees octrooi, wanneer u in meerdere Europese landen bescherming wenst, of een internationale octrooiaanvraag, wanneer u ook buiten Europa uw uitvinding wenst te beschermen. Afhankelijk van de keuze die u maakt, moet u een andere procedure volgen, én, niet onbelangrijk, meer of minder kosten dragen.

Meer gedetailleerde informatie

Laatst bijgewerkt
10 oktober 2018