Table of Contents

    Wat is een Europees octrooi met eenheidswerking?

    Het Europees octrooi met eenheidswerking is geen vervanging van de “klassieke” Europese octrooien of van de nationale octrooien. Het vormt een aanvulling op die beschermingssystemen.

    Een Europees octrooi met eenheidswerking is een Europees octrooi dat werd verleend door het Europees Octrooibureau (EOB), in overeenstemming met de regels en procedures ingevoerd door het Verdrag inzake de verlening van Europese octrooien (Europees Octrooiverdrag, EOV), en waaraan eenheidswerking wordt toegekend, na de verlening, voor het grondgebied van de deelnemende lidstaten indien de octrooihouder daarom vraagt.

    Gezien de uniforme aard is de eenheidsbescherming alleen mogelijk indien het Europees octrooi voldoet aan twee voorwaarden: enerzijds moet het verleend zijn in alle lidstaten die deelnemen aan de nauwere samenwerking op het gebied van de eenheidsoctrooibescherming en anderzijds moet het octrooi in elk van die lidstaten met dezelfde conclusies zijn verleend. Als wordt voldaan aan de voorwaarden om de eenheidswerking toe te kennen, registreert het EOB de eenheidswerking voor het desbetreffende Europese octrooi. Het octrooi garandeert dan een uniforme bescherming en heeft in alle deelnemende lidstaten identieke gevolgen. Het kan enkel worden beperkt, overgedragen, herroepen of vervallen ten aanzien van alle lidstaten die deelnemen aan de nauwere samenwerking. Het kan het voorwerp uitmaken van een licentieovereenkomst voor het geheel of een deel van het grondgebied van de deelnemende lidstaten.

    Het Europees octrooi met eenheidswerking wordt beheerd door het EOB, dat belast is met de uitvoering van verschillende administratieve taken: het beheer van de verzoeken om eenheidswerking, het bijhouden van het register van eenheidsbescherming, het innen van de instandhoudingstaksen, de registratie van licenties van rechtswege, de publicatie van vertalingen, het beheer van de compensatieregeling voor de vertaalkosten enz.

    Een Leidraad over het eenheidsoctrooi (in het Engels, Frans en Duits) is beschikbaar op de website van het EOB. Het Europees Octrooibureau stelt ook een voortdurend bijgewerkt dashboard voor eenheidsoctrooibescherming ter beschikking, dat allerlei informatie geeft over de verschillende aspecten van het eenheidsoctrooi.

    Wat is de reikwijdte van de toegekende bescherming?

    Een Europees octrooi met eenheidswerking heeft alleen eenheidswerking in de deelnemende lidstaten waar het eengemaakt octrooigerecht een exclusieve bevoegdheid heeft voor de Europese octrooien met eenheidswerking op de registratiedatum van de eenheidswerking door het EOB. Dat betekent dat, ook al nemen er op dit moment 25 lidstaten van de Europese Unie deel aan het eenheidssysteem, een octrooi waarvoor de eenheidswerking wordt ingeschreven vanaf het begin niet geldig zal zijn op de 25 desbetreffende grondgebieden aangezien sommige lidstaten de Overeenkomst betreffende een eengemaakt octrooigerecht nog niet hebben bekrachtigd. Om te weten welke lidstaten de Overeenkomst hebben bekrachtigd kunt u de website van de Raad van de Europese Unie raadplegen.

    De territoriale dekking van een specifiek Europees octrooi met eenheidswerking zal dezelfde blijven tijdens de volledige levensduur van dit octrooi en zal niet worden uitgebreid naar andere lidstaten die de Overeenkomst betreffende een eengemaakt octrooigerecht bekrachtigen na de inschrijving van de eenheidswerking door het EOB. Er zullen dus meerdere “generaties” van het Europees octrooi met eenheidswerking bestaan gelet op het verloop van de bekrachtigingen van de Overeenkomst. Het register van eenheidsbescherming moet dus worden geraadpleegd om de exacte territoriale draagwijdte te kennen van een specifiek Europees octrooi met eenheidswerking.

    De eenheidsbescherming kan worden gecombineerd met die van het “klassiek” Europees octrooi: het is bijvoorbeeld mogelijk om een Europees octrooi met eenheidswerking te verkrijgen en om het Europees octrooi ook te laten valideren in de lidstaten die partij zijn bij het EOV waarvan het grondgebied niet wordt gedekt door het eenheidssysteem, ofwel omdat ze geen lid zijn van de Europese Unie, ofwel omdat het gaat om lidstaten van de Europese Unie die niet deelnemen aan de nauwere samenwerking op het gebied van de eenheidsoctrooibescherming, ofwel omdat die lidstaten van de Europese Unie deelnemen aan de nauwere samenwerking maar de Overeenkomst betreffende een eengemaakt octrooigerecht nog niet hebben bekrachtigd of zich er nog niet bij hebben aangesloten.

    Wat houdt de eenheidsbescherming in?

    Het Europees octrooi met eenheidswerking stelt de octrooihouder in staat op het grondgebied van de lidstaten die deelnemen aan de nauwere samenwerking, de volgende handelingen te verbieden:

    • Directe inbreuk (Artikel 25 van de Overeenkomst betreffende een eengemaakt octrooigerecht):
      • geoctrooieerd product:
        • het vervaardigen, aanbieden, in de handel brengen of gebruiken van een product waarop het octrooi betrekking heeft
        • het met dat doel invoeren of in voorraad hebben van het product 
      • geoctrooieerde werkwijze:
        • het toepassen van de werkwijze waarop het octrooi betrekking heeft
        • het aanbieden van die werkwijze voor toepassing, indien de derde weet of behoorde te weten dat toepassing van de werkwijze zonder toestemming van de octrooihouder verboden is
      • product dat is vervaardigd volgens een geoctrooieerde werkwijze:
        • het aanbieden, in de handel brengen of gebruiken van een product dat rechtstreeks is vervaardigd volgens een werkwijze waarop het octrooi betrekking heeft
        • het met dat doel invoeren of in voorraad hebben van een product dat rechtstreeks is vervaardigd volgens een werkwijze waarop het octrooi betrekking heeft.
    • Indirecte inbreuk (Artikel 26 van de Overeenkomst betreffende een eengemaakt octrooigerecht):
      • aanbieden van middelen:
        • aanbieden of leveren, op het grondgebied van de overeenkomstsluitende lidstaten waar het octrooi uitwerking heeft, aan een andere persoon dan degene die gerechtigd is de geoctrooieerde uitvinding toe te passen, van middelen die een wezenlijk bestanddeel van de uitvinding betreffen, voor de toepassing van die uitvinding op dat grondgebied, indien de derde weet of behoorde te weten dat deze middelen voor die toepassing geschikt en bestemd zijn.

    Bepaalde handelingen worden niet beschouwd als inbreuken (Artikel 27 van de Overeenkomst betreffende een eengemaakt octrooigerecht):

    De voordelen van de eenheidsbescherming

    Het Europees octrooi met eenheidswerking biedt de gebruikers een nieuwe economische mogelijkheid tot bescherming door een octrooi. Het vormt een alternatief voor het Europees octrooi zonder eenheidswerking (hierna het “klassiek” Europees octrooi genoemd) dat afzonderlijk moet worden gevalideerd en in stand gehouden in elk land waar de octrooihouder bescherming van zijn uitvinding wenst te verkrijgen.

    Het verzoek om eenheidswerking is gratis: er hoeft geen enkele indieningstaks, onderzoekstaks of inschrijvingstaks betaald te worden bij het EOB.

    Het voordeel van dit Europees octrooi met eenheidswerking bestaat ook in de vereenvoudiging van de administratieve stappen voor het verkrijgen en in stand houden van de bescherming: de octrooihouder dient één aanvraag in bij het EOB, dat dienst doet als enige loket en op gecentraliseerde wijze de eenheidsbescherming en de betaling van de bijbehorende taksen beheert. De formaliteiten en daaraan verbonden kosten zijn aanzienlijk lichter in vergelijking met het huidige, gefragmenteerde systeem van Europese octrooien, waarbij verschillende jaartaksen moeten worden betaald bij de nationale octrooidiensten, die allemaal andere administratieve praktijken hanteren.

    De vereenvoudiging betreft ook de octrooi-informatie. Het register van eenheidsbescherming stelt de gebruikers in staat om op een gecentraliseerde manier informatie te verzamelen over de juridische situatie wat betreft de overdracht van eenheidsoctrooien en van licenties. Het draagt zo bij tot het creëren van een doeltreffende markt voor de overdracht van technologie in de deelnemende lidstaten.

    Tot slot is het Europees octrooi met eenheidswerking onderworpen aan de exclusieve bevoegdheid van het eengemaakt octrooigerecht (Unified Patent Court, UPC), dat een uniform en gespecialiseerd kader biedt voor octrooigeschillen op Europese schaal. Ook hier gaat het om een belangrijke vereenvoudiging. Op dit moment hebben de nationale jurisdicties de exclusieve bevoegdheid om uitspraken te doen over octrooigeschillen. Het is dus soms nodig om parallelle vorderingen in te stellen in verschillende lidstaten en de genomen beslissingen zijn alleen geldig op het grondgebied van de lidstaat waar de jurisdictie gevestigd is. De implementatie van de octrooibescherming kan dus duur en ingewikkeld blijken te zijn, met bovendien een risico op verschillen tussen de beslissingen genomen op nationaal niveau.

    Ontdek de voordelen van de eenheidsbescherming op video.

    Hoe kan een octrooi met eenheidswerking worden verkregen?

    Het systeem van het Europees octrooi met eenheidswerking brengt geen wijziging aan aan de procedure voor de aanvraag van een Europees octrooi, het onderzoek van de octrooiaanvragen door het EOB of de formaliteiten voor de verlening door het EOB. Het verschil situeert zich enkel na de verlening van het octrooi.

    De fase voorafgaand aan de verlening van het octrooi is dus deze die van toepassing is op de ‘klassieke’ Europese octrooien: de aanvrager dient een aanvraag voor een Europees octrooi in bij het EOB om een Europees octrooi te verkrijgen voor een deel of voor alle lidstaten die partij zijn bij het EOV. Het EOB onderzoekt die aanvraag in overeenstemming met het EOV en verleent een Europees octrooi indien de aanvraag voldoet aan alle inhoudelijke en formele voorschriften betreffende de octrooieerbaarheid.

    Na de verlening van een Europees octrooi kan een afzonderlijke procedure worden opgestart bij het EOB om een eenheidsoctrooi te verkrijgen. De houder van het Europees octrooi moet, ten laatste een maand na de publicatie van de verlening van het Europees octrooi in het Europees Octrooiblad, een aanvraag tot eenheidswerking indienen, vergezeld van de gepaste vertaling tijdens de overgangsperiode. De Europese octrooien worden nog steeds verleend in het Engels, het Frans of het Duits.

    Het moet worden benadrukt dat de toekenning van de eenheidswerking een actie vereist van de houder van het Europese octrooi, die een formele aanvraag moet indienen bij het EOB om de toegekende eenheidswerking te verkrijgen. In het geval van meerdere octrooihouders moet het verzoek om eenheidswerking worden ingediend door de tussenpersoon van de gemeenschappelijke vertegenwoordiger bedoeld in regel 151 van het EOV.

    Illustratie voor de procedure van een Europees octrooi met eenheidswerking

    Om te kunnen worden ingeschreven als Europees octrooi met eenheidswerking moet het Europees octrooi worden verleend met dezelfde conclusies voor alle deelnemende lidstaten (artikel 3, § 1 en overweging 7 van verordening (EU) nr. 1257/2012 en regel 5, § 2 van de Toepassingsregeling inzake de eenheidsoctrooibescherming (RUPP)). Als niet aan die voorwaarden wordt voldaan, zal het verzoek om eenheidswerking worden verworpen door het EOB.

    Overdrachten en licenties

    Het Europees octrooi met eenheidswerking kan enkel voor alle deelnemende lidstaten worden overgedragen. De vereisten voor de overdrachtovereenkomsten worden bepaald door het toepasselijk nationaal recht uit hoofde van artikel 7 van verordening 1257/2012.

    Een Europees octrooi met eenheidswerking kan het voorwerp zijn van een licentie voor het volledige of gedeeltelijke grondgebied van de deelnemende lidstaten. Ook hier wordt het toepasselijk recht bepaald door de toepassing van artikel 7 van verordening 1257/2012.

    Overigens kan de houder van een Europees octrooi met eenheidswerking een verklaring indienen bij het EOB waarin staat dat hij bereid is om om het even wie toe te staan de uitvinding te gebruiken als licentiehouder, tegen de betaling van een passende vergoeding. Die “licentie van rechtswege” wordt gelijkgesteld met een contractuele licentie.

    Kosten van een Europees octrooi met eenheidswerking

    Het bedrag van de jaartaksen is zeer voordelig. Het totaalbedrag van de verschuldigde taksen tijdens de eerste tien jaar bescherming, m.a.w. de gemiddelde levensduur van een octrooi, is lager dan 5.000 euro.

    Bovendien is er een compensatieregeling van taksen beschikbaar voor natuurlijke personen, kmo’s, verenigingen zonder winstoogmerk, universiteiten en publieke onderzoeksorganisaties die, in een andere officiële taal van de Europese Unie dan het Duits, het Engels of het Frans, een octrooiaanvraag indienen die aanleiding geeft tot de verlening van een Europees octrooi: zij kunnen aanspraak maken op een vergoeding van de vertaalkosten onder de vorm van een forfait van 500 euro.

    Bij elke vergelijking van de kosten van een Europees octrooi met eenheidswerking en de kosten van een “klassiek” Europees octrooi moet rekening worden gehouden met niet alleen het bedrag van de jaartaksen, maar ook de kosten van de validatie en instandhouding van een “klassiek” Europees octrooi. De kosten van de instandhouding en validatie van een Europees octrooi met eenheidswerking zijn minder hoog dan die van een “klassiek” Europees octrooi.

    Opgelet:

    In tegenstelling tot het “klassiek” Europees octrooi, waarbij de octrooihouder jaartaksen moet betalen in elk van de landen waar hij zijn octrooi in stand wil houden, geniet het Europees octrooi met eenheidswerking van één stelsel van jaartaksen: die moeten worden betaald aan het EOB (en niet aan de nationale octrooidiensten zoals de DIE). Die taksen moeten worden betaald voor de jaren die volgen op het jaar waarin de verlening van het Europees octrooi (waaraan de eenheidswerking wordt toegekend) wordt gepubliceerd in het Europees Octrooiblad.

    Meer informatie over de kosten van een Europees octrooi met eenheidswerking is beschikbaar op de website van het EOB.

    Vertaalregeling

    Tijdens een overgangsperiode van zes jaar (die kan worden uitgebreid tot maximaal 12 jaar) die begint op 1 juni 2023, de datum anaf wanneer verordening 1260/2012 wordt toegepast, moet de houder van het Europees octrooi een volledige vertaling van de octrooispecificatie indienen:

    • in het Engels indien de proceduretaal voor het EOB het Frans of het Duits is
    • in een andere officiële taal van een lidstaat van de Europese Unie indien de proceduretaal het Engels is.

    De vertaling moet tegelijk met het verzoek om eenheidswerking worden ingediend. Ze dient louter voor informatiedoeleinden en heeft geen rechtsgevolgen. Ze wordt gepubliceerd door het EOB.

    De vertaling van de conclusies in de andere twee officiële talen van het EOB (naast de proceduretaal) werd reeds ingediend op het einde van de procedure voor de verlening van een Europees octrooi. Dat betekent dat, indien een van de twee andere talen van het EOB wordt gekozen voor de vertaling, alleen de beschrijving eveneens moet worden vertaald bij het indienen van het verzoek om eenheidswerking, aangezien de vertaling van de conclusies kan worden hergebruikt.

    Wanneer het Engels de proceduretaal is en de octrooihouder kiest om de vertaling van de octrooispecificatie in te dienen in een andere officiële EU-taal dan het Frans of het Duits, zal het vaak mogelijk zijn om, indien nodig na aanpassingen, een aanvraag die werd ingediend bij een nationale octrooidienst te gebruiken.

    Na het verlopen van de bovenvermelde overgangsperiode zal een vertaling niet langer vereist zijn om een Europees octrooi met eenheidswerking te verkrijgen.

    Compensatieregeling voor de terugbetaling van vertaalkosten

    Het Europees octrooi met eenheidswerking biedt kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) alsook sommige andere entiteiten (natuurlijke personen, verenigingen zonder winstoogmerk, universiteiten en publieke onderzoeksorganisaties) een specifiek voordeel, namelijk een compensatie van de vertaalkosten in de vorm van een forfaitaire som tot 500 euro.

    Om aanspraak te maken op die compensatie moeten de entiteiten:

    • hun verblijfplaats of hoofdvestiging hebben in een lidstaat van de Europese Unie;
    • de Europese octrooiaanvraag die aanleiding heeft gegeven tot het eenheidsoctrooi hebben ingediend in een andere officiële EU-taal dan het Engels, het Frans of het Duits.

    In geval van meerdere octrooihouders wordt de compensatie alleen toegekend indien elke octrooihouder aan de bovenvermelde voorwaarden voldoet.

    De compensatie-aanvraag moet tegelijk met het verzoek om eenheidswerking worden ingediend.

    Meer informatie is beschikbaar via deze link (Leidraad voor het verzoek om eenheidswerking, beschikbaar op de website van het EOB).

    Vertalingen in geval van geschillen

    In het geval van een vordering wegens inbreuk op een Europees octrooi met eenheidswerking moet de octrooihouder op verzoek en naar keuze van de verweerder, een volledige vertaling van het octrooi verstrekken in een officiële taal van de deelnemende lidstaat waar de vermeende inbreuk heeft plaatsgevonden of waar de verweerder (pleger van de vermeende inbreuk) zijn verblijfplaats heeft.

    Nationale maatregelen inzake het eenheidsoctrooi

    Vangnet (Safety Net Procedure)

    Het EOB of het UPC hebben uw verzoek om eenheidswerking geweigerd en uw Europees octrooi is vervallen in België: wat moet u doen?

    Indien het EOB of het UPC uw verzoek om eenheidswerking weigert en u de eerste jaartaks in België niet hebt betaald, zal het Belgische luik van uw Europese octrooi “vervallen” zijn.

    Om die situatie op te lossen, kan u bij de Belgische Dienst voor de Intellectuele Eigendom (DIE) een Safety Net verzoek indienen voor het heropenen van de betaaltermijnen van de verschuldigde jaartaksen voor het Belgische octrooi dat voortvloeit uit de Europese bescherming, binnen de twee maanden vanaf de notificatie van de beslissing van het EOB of het UPC.

    Dit vangnet stelt de houder van een Europees octrooi wiens verzoek om eenheidswerking werd geweigerd immers in staat om aanspraak te maken op bescherming van zijn uitvinding in België door middel van een “klassiek” Europees octrooi.

    Artikel XI.83/1 van het Wetboek van economisch recht voorziet in een procedure in drie stappen:

    1. Indiening van het Safety Net verzoek en analyse van het verzoek door de DIE.
    2. Aanvaarding van het Safety Net verzoek (indien wordt voldaan aan de ontvankelijkheidsvoorwaarden en vormvoorwaarden) en aanvang van een termijn van vier maanden voor het betalen van de verschuldigde jaartaksen in België sinds de verlening van het octrooi (hierna “de vervallen jaartaksen”).
    3. Betaling van de vervallen jaartaksen bij de DIE en beslissing van de DIE om de termijnen te heropenen.

    Die beslissing om de termijnen te heropenen zal ertoe leiden dat het statuut van het octrooi in het Belgisch register wordt gewijzigd naar “Open”. Het octrooi zal aldus verder kunnen blijven bestaan als het Belgische luik van het Europees octrooi zonder eenheidswerking.

    Raadpleeg voor meer informatie over deze procedure de toelichtingsnota over de Safety Net-procedure (PDF, 149.34 KB).

    Combinatie van bescherming

    Het is niet mogelijk om de bescherming van het Europees octrooi en die van het Belgisch octrooi te combineren. Uit hoofde van artikel 139(3) EOV blijft elke overeenkomstsluitende lidstaat van het Europees Octrooiverdrag immers vrij om te beslissen of en onder welke voorwaarden er een combinatie mogelijk is van de bescherming van een uitvinding die tegelijk het voorwerp is van een Europese octrooiaanvraag of een Europees octrooi en van een nationale octrooiaanvraag of een nationaal octrooi met dezelfde indieningsdatum of, indien er een voorrang wordt ingeroepen, dezelfde voorrangsdatum.

    In België staat artikel XI.86 WER niet toe dat de bescherming toegekend door een Europees octrooi met of zonder eenheidswerking wordt gecombineerd met de bescherming toegekend door een nationaal octrooi.

    Voorts is voor dezelfde uitvinding geen enkele combinatie van bescherming toegestaan tussen een Europees octrooi met eenheidswerking en een nationale bescherming die voortvloeit uit een “klassiek” Europees octrooi. Die uitsluiting is terug te vinden in artikel XI.83, § 5 WER.

    Harmonisering van de rechten van de houder van een Europees octrooi en de uitzonderingen en beperkingen van die rechten

    Het toepassingsgebied van de bepalingen inzake de rechten gekoppeld aan een octrooi, alsook de uitzonderingen en de beperkingen van die rechten, werden geharmoniseerd met de bepalingen van de Overeenkomst betreffende een eengemaakt octrooigerecht over hetzelfde onderwerp. Die bepalingen, die in het hoofdstuk over octrooien van het Wetboek van economisch recht staan, werden gewijzigd door de wet van 19 december 2017, met inwerkingtreding op 1 juni 2023. De octrooihouders beschikken aldus over een uniform kader, ongeacht of ze kiezen voor eenheidsoctrooibescherming, Europese bescherming of nationale bescherming. Een potentiële inbreuk op een octrooi met rechtsgevolgen in België zal dus op dezelfde manier worden beoordeeld door de bevoegde rechter, ongeacht of het gaat om een Belgisch octrooi, een “klassiek” Europees octrooi of een Europees octrooi met eenheidswerking.

    Laatst bijgewerkt
    18 januari 2024