Table of Contents

    Geavanceerde technologieën als artificiële intelligentie (AI), blockchain, 3D-printing en big data sijpelen de bedrijfswereld binnen, maar worden nog altijd zeer weinig gebruikt door kmo's.

    Andere indicatoren over de digitalisering van ondernemingen vindt u op de pagina's:

    Artificiële intelligentie (AI)

    AI is alomtegenwoordig in ons dagelijks leven

    Volgens de Europese Commissie heeft artificiële intelligentie (AI), ook kunstmatige intelligentie (KI) genaamd, "betrekking op systemen die intelligent gedrag vertonen door hun omgeving te analyseren en – met een zekere mate van zelfstandigheid – actie te ondernemen om specifieke doelstellingen te verwezenlijken. Op KI gebaseerde systemen kunnen uitsluitend uit software bestaan en actief zijn in de virtuele wereld (bijvoorbeeld stemgestuurde assistenten, software voor beeldanalyse, zoekmachines en systemen voor spraak-en gezichtsherkenning), maar KI kan ook in hardwareapparaten worden geïntegreerd (bijvoorbeeld geavanceerde robots, zelfrijdende auto’s, drones of toepassingen van het internet der dingen).”

    ... en biedt een veelheid van toepassingen in ondernemingen

    De toepassingen van artificiële intelligentie voor bedrijven zijn talrijk omdat de technologie een hele reeks oplossingen biedt voor alle economische sectoren. AI wordt nu bijvoorbeeld gebruikt

    • in de industrie om de prestaties van machines te verbeteren;
    • in de landbouw om gewassen en vee zo goed mogelijk op te volgen;
    • in de onlineverkoop via chatbots die vragen van klanten beantwoorden of om het product te presenteren volgens de voorkeuren van de gebruiker;
    • in de gezondheidssector door de medische gegevens van patiënten te vergelijken om bepaalde pathologieën sneller op te sporen;
    • enz.

    Volgens de resultaten van de enquête van 2021 heeft artificiële intelligentie zijn weg gevonden naar 17 % van de middelgrote ondernemingen in België, een stijging met 4 procentpunten in één jaar tijd, terwijl slechts 4,5 % van de Belgische micro- en 8 % kleine ondernemingen melden dat ze deze nieuwe technologie gebruiken. Integendeel, de aanwezigheid van AI is bij micro-ondernemingen gestagneerd. Het percentage bedrijven dat heeft overwogen AI in te voeren maar de sprong niet heeft gewaagd, verandert met de grootte van het bedrijf: 2,1 % van de micro-, 4,2 % van de kleine en 11,8 % van de middelgrote bedrijven verkeert in deze situatie.

    Kmo's die AI gebruiken, doen dat voor uiteenlopende doeleinden. Een derde van de kleine en middelgrote ondernemingen en iets minder dan 20 % van de micro-ondernemingen gebruiken het voor cyberbeveiliging. Bedrijven met minder dan 10 werknemers gebruiken AI vooral om bedrijfsprocessen te beheren. AI wordt ook vaak gebruikt voor marketing of verkoop en als instrument om productieprocessen van kmo’s te verbeteren.

    De belemmeringen voor de invoering van AI zijn talrijk. Kmo's van alle grootteklassen worden vooral geconfronteerd met hoge kosten en een gebrek aan deskundigheid. Dat geldt vooral voor de kleinste ondernemingen, met minder dan 10 werknemers, waarvan meer dan 70 % deze twee problemen aanhaalt. Gegevensbescherming, privacy en juridische gevolgen worden ook door bijna 40 % van die bedrijven als obstakels genoemd. Kmo's met meer dan 10 werknemers ondervinden, naast de kosten en het gebrek aan deskundigheid, vooral hinder van incompatibiliteit met bestaande apparatuur, software of systemen en slechte kwaliteit of beschikbaarheid van gegevens. 31 % van de micro-ondernemingen is ook van mening dat AI niet nuttig is voor hun bedrijf, tegenover 16 % van de kleine en 12 % van de middelgrote ondernemingen.

    Overheidsinitiatieven ten gunste van AI

    De jongste jaren heeft de Europese Commissie zich resoluut geëngageerd voor een gecoördineerde ontwikkeling van AI in de Europese Unie (EU). Zij heeft sinds 2018 een aantal Europese teksten gepubliceerd, waarin telkens wordt benadrukt hoe noodzakelijk het is dat kmo's toegang krijgen tot AI en onvermoede toepassingen ontdekken die in hun dagelijkse werking kunnen worden geïntegreerd.

    1. COM(2018) 237 final "Kunstmatige intelligentie voor Europa".
    2. COM(2018) 795 final "Gecoördineerd plan inzake kunstmatige intelligentie".
    3. COM(2019) 168 final "Vertrouwen kweken in mensgerichte kunstmatige intelligentie"
    4. COM(2020) 65 final "Witboek over kunstmatige intelligentie – een Europese benadering op basis van excellentie en vertrouwen"

    België hinkt niet achterop: in opdracht van de federale regering hebben Belgische experts  aanbevelingen geformuleerd om een Belgische nationale strategie uit te werken. In die context werd het rapport AI4Belgium gepubliceerd, waarin een eerste versie staat van een algemene Belgische strategie voor artificiële intelligentie.

    Grote hoeveelheden gegevens – big data

    Grote hoeveelheden gegevens (big data) analyseren is een technologie die stilaan in opmars is bij kmo's: meer dan 10 % maakt er gebruik van. Het kan daarbij om allerlei soorten gegevens gaan, bijvoorbeeld geolocatiegegevens van mobiele apparaten, gegevens afkomstig uit sociale media of gegevens van slimme toestellen of sensoren (Internet of Things - IoT).

    13 % van de ondernemingen met 2-9 werknemers doet aan analyse van ten minste één bron van grote hoeveelheden gegevens. Bij de kmo's met meer dan 50 werknemers loopt dat cijfer op tot 34 %, of één op drie. Kleine bedrijven werken veelal met analyse van gegevens die gegenereerd worden door de sociale media of gekoppeld zijn aan geolocatie, terwijl middelgrote bedrijven in de eerste plaats belangstelling hebben voor gegevens die afkomstig zijn van slimme of geconnecteerde apparaten of sensoren.

    Wat is big data?

    Big data – grote hoeveelheden gegevens – verwijst naar een hoeveelheid informatie die zo enorm en divers is dat ze niet kan worden verwerkt en geanalyseerd met klassieke instrumenten voor het beheer van databanken. De gegevens zijn afkomstig van tal van digitale bronnen: sociale media, sensoren, het web, audio- en videobestanden, geolocatiegegevens, meteorologische informatie, geregistreerde gegevens van online aankopen, enz. De geavanceerde analysetechnieken stellen deskundigen uit de academische of professionele wereld in staat te werken met gegevens die vroeger onbruikbaar waren, ze te analyseren en te benutten. Bedrijven kunnen die analyses bijvoorbeeld gebruiken om beslissingen te nemen en nieuwe producten en diensten te ontwikkelen die inspelen op de behoeften en wensen van hun klanten.

    3D-printen

    3D-printen wordt in kmo's amper toegepast. 8 % van de middelgrote ondernemingen (50 tot 249 werknemers) en minder dan 3 % van de micro-ondernemingen (2 tot 9 werknemers) hanteren die productiemethode. Bedrijven met 10 tot 49 werknemers zitten daar tussenin. In kmo's wordt 3D-printen hoofdzakelijk gebruikt voor het maken van prototypes of modellen, zowel voor intern gebruik als om te worden verkocht.

    3D-printen

    3D-printen, ook wel additive manufacturing genoemd, maakt het mogelijk een voorwerp te maken op basis van een met de computer getekend model. De 3D-printer brengt het materiaal laag na laag aan tot het voorwerp volledig is. Afhankelijk van het type 3D-printer en de stukken die te vervaardigen zijn, kunnen verschillende soorten grondstoffen worden gebruikt: harde of soepele kunststoffen, siliconen of poeders op basis van metalen.

    3D-printen wordt gebruikt in tal van sectoren, zoals gezondheidszorg, auto-industrie, lucht- en ruimtevaart, kunst, design en energie. Dankzij het additieve productieproces kunnen ondernemingen hun logistieke keten flexibeler maken doordat ze minder behoefte hebben aan opslag en vervoer van goederen. Bovendien kan de technologie, dankzij de vermindering van de hoeveelheid industrieel afval die inherent is aan productieprocessen, eveneens bijdragen tot het verkleinen van de milieu-impact van ondernemingen.

    Industrie- en dienstrobots

    Industriële robots en dienstrobots worden nog niet veel gebruikt door micro-ondernemingen, kleine en middelgrote ondernemingen. Toch lijkt het gebruik van industriële robots stilaan door te breken in middelgrote ondernemingen (50 tot 249 werknemers), waarvan ongeveer 15 % meldt dat soort hulpmiddelen te gebruiken. Het gebruik van dienstrobots is nog veel minder verbreid: slechts 4,1 % van de middelgrote ondernemingen werkt ermee. Die percentages dalen tot bijna nul bij de kleine ondernemingen en micro-ondernemingen, zowel voor industriële robots als voor dienstrobots.

    Industriële robot of dienstrobot

    Industriële robots vindt men hoofdzakelijk voor geautomatiseerde industriële toepassingen in productiebedrijven. Industriële robotica komt neer op het uiterst precies en snel verrichten van repetitieve taken, wat verklaart waarom ze zo sterk vertegenwoordigd is in de automobielsector.

    Dienstrobots worden daarentegen hoofdzakelijk in andere sectoren gebruikt (medisch, logistiek, landbouw …). Ze beschikken over een zekere mate van autonomie waardoor ze eenvoudige taken kunnen verrichten, ofwel in de plaats van mensen ofwel om mensen bij te staan. Mogelijke toepassingen zijn onder meer toezicht of beveiliging, reiniging van openbare ruimten, afvalverwijdering, systemen voor magazijnbeheer, onthaal of assistentie bij verkoop, enz.

     

    Enquête over het gebruik van ICT en e-commerce bij ondernemingen

    De gegevens op deze pagina zijn afkomstig uit de enquête naar het gebruik van ICT en e-commerce in de ondernemingen, die jaarlijks wordt opgesteld door Statbel, de Algemene Directie Statistiek van de FOD Economie. Als Belgisch statistiekbureau verzamelt, produceert en verspreidt Statbel cijfers over de Belgische economie, de Belgische maatschappij en het Belgische grondgebied.

    De steekproef beperkt zich tot bedrijven die ten minste 2 werknemers in dienst hebben. Alle sectoren van economische activiteit worden geanalyseerd, met uitzondering van de landbouw, het openbaar bestuur, de activiteiten van huishoudens als werkgever en de extraterritoriale activiteiten (respectievelijk de secties A, O, T en U volgens de NACE-code rev. 2). De gegevens over de micro-ondernemingen gaan dus over ondernemingen met 2 tot 9 werknemers voor dat specifieke deel.

    Door de COVID-19-crisis was de respons op de enquête naar het gebruik van ICT bij ondernemingen in 2020 lager dan gebruikelijk. Sommige zeer gedetailleerde resultaten moeten dan ook voorzichtig worden geïnterpreteerd.

    Laatst bijgewerkt
    14 juni 2022