Afschakeling van elektriciteit: wat, waarom, wanneer, hoe, ...?

Table of Contents

    Wat is afschakelen?

    Afschakelen is het tijdelijk stopzetten van de elektriciteitslevering bij een deel van de eindafnemers in bepaalde gebieden van het land.

    Dit manoeuvre laat toe het evenwicht te herstellen tussen de geïnjecteerde (aanbod) en de afgenomen hoeveelheid (vraag) elektriciteit. Zo wordt een volledige instorting van het Belgische elektriciteitsnet (black-out) voorkomen .

    Wettelijke voorschriften bepalen welk type afnemers eerst afgeschakeld wordt (landelijke gebieden het eerst) en welke klanten prioritair bevoorraad moeten worden (zoals hulpdiensten van hoogspanningsposten, algemene en psychiatrische ziekenhuizen, beheerscentrales voor noodoproepen, …).

    Waarom?

    Elektriciteit kan niet in grote hoeveelheden worden opgeslagen. De hoeveelheid elektriciteit die op het net wordt geïnjecteerd (aanbod) en de afgenomen hoeveelheid (vraag) moeten op ieder ogenblik gelijk zijn.

    De indicator voor dit evenwicht is de frequentie. In België en in Europa bedraagt de frequentie 50 Hertz (hetzij een trilling van 50 cycli per seconde).

    Wanneer de frequentie onder 50 Hertz daalt, is er een afschakeling wanneer het niet mogelijk is om deze frequentie voldoende vlug te herstellen.

    Afschakeling is het tijdelijk stopzetten van de elektriciteitslevering bij een deel van de eindafnemers om zo de vraag drastisch te verminderen en terug te brengen naar het niveau van het aanbod.

    Wanneer?

    Afschakelen kan zich voordoen in volgende situaties:

    • ten gevolge van plotse fenomenen: 
      Stormen, extreme weersomstandigheden, incidenten, … op het net kunnen de oorzaak zijn van frequentieschommelingen of spanningsdalingen die het evenwicht tussen vraag en aanbod verstoren en waardoor er een automatische afschakeling kan plaatsvinden.

    • bij een schaarsterisico voor een lange duur: 
      Een tekort kan optreden wanneer er veel productie- en/of importcapaciteit wegvalt, en er hierdoor te weinig elektriciteit is om tegemoet te komen aan de vraag. In zo een geval zijn er eerst sensibiliserings- en/of verbodsmaatregelen die de vraag naar elektriciteit bij de eindafnemers moeten beperken. Wanneer deze ontoereikend zijn, dan vindt een aangekondigde afschakeling plaats. Dit wordt een manuele afschakeling genoemd.

    Hoe?

    • In geval van plotse fenomenen gebeurt een afschakeling automatisch.

    • In geval van aangekondigde schaarste voor een voorspelbare tijdsduur gebeurt de afschakeling manueel. 
      De ministers van Energie en Economie kunnen Elia, de transmissienetbeheerder voor elektriciteit, opdragen een manuele afschakeling uit te voeren, indien de andere voorafgaande maatregelen niet voldoende zijn. De beslissingen over de maatregelen en afschakeling worden genomen op basis van een al uitgewerkte procedure, waarbij onder meer het federale crisiscentrum (FOD Binnenlandse Zaken) betrokken is.

    Kan de afschakeling worden vermeden?

    Een afschakeling in geval van plotselinge omstandigheden kan niet vermeden worden: ze gebeurt automatisch.

    Bij een aangekondigd elektriciteitstekort is de activering van het afschakelplan daarentegen een uiterste spoedprocedure die vermeden kan worden.

    Als een tekort wordt aangekondigd, worden immers eerst beperkende preventieve maatregelen getroffen om de vraag naar elektriciteit te verminderen. Daarnaast wordt er aan de bevolking en aan de ondernemingen gevraagd om bijkomende inspanningen te leveren om hun verbruik te verminderen, vooral op de meest kritieke ogenblikken van de dag (meestal ‘s avonds).

    Als iedereen tot de globale beperking van het verbruik bijdraagt, kan de vraag voldoende afnemen zodat het afschakelplan niet moet worden geactiveerd.

    Er bestaan op dat gebied eenvoudige en slimme tips om minder elektriciteit te verbruiken.

    Meer info

    Laatst bijgewerkt
    14 november 2018

    Laatste nieuws voor dit thema

    1. Consumentenbescherming
      Energie

      Europese harmonisatie van brandstofetiketten

    2. Energie

      Ontwerp van federaal ontwikkelingsplan voor de periode 2020-2030 - publieksraadpleging