Table of Contents

    De grafieken en informatie in deze rubriek geven uitsluitend cijfers voor 2020 over de faillissementen en het banenverlies in ondernemingen met minder dan 250 werknemers (kmo's). Op deze pagina vindt u verschillende variabelen die een meer gedetailleerde analyse van de verdeling van de faillissementen en het banenverlies bij kmo's mogelijk maken:

    • de grootte van de onderneming (micro-onderneming, kleine of middelgrote onderneming)
    • de bedrijfstak en het gewest waar de onderneming actief is
    • het geslacht van de bestuurder(s)
    • de rechtsvorm
    • de leeftijd van de onderneming

    In 2020 gingen 7.197 btw-plichtige kmo's failliet waardoor er 14.085 banen verloren gingen, wat neerkomt op een gemiddelde van 2 verloren banen per faillissement. De ondernemingen met minder dan 250 werknemers zijn dus verantwoordelijk voor 99,9 % van de bedrijfsfaillissementen in België en 78,8 % van het daarmee verband houdende banenverlies.

    De cijfers over de faillissementen van ondernemingen in België komen uit het ondernemingsregister van de Algemene Directie Statistiek van de FOD Economie, aangevuld met de verklaringen van de handelsrechtbanken. De griffies van de handelsrechtbanken verstrekken maandelijks informatie over alle faillissementen die in hun gerechtelijk arrondissement zijn geopend.

    Om de faillissementen en het banenverlies beter te begrijpen moet er rekening worden gehouden met de evolutie doorheen de tijd en de vele externe factoren die het aantal faillissementen naar boven of naar beneden kunnen beïnvloeden. Die elementen vindt u op de pagina Jaarlijkse en maandelijkse evolutie van de faillissementen en het banenverlies.

    Verdeling van de faillissementen en het banenverlies bij kmo's volgens grootte, bedrijfstak, gewest, geslacht, levensduur, rechtsvorm en type arbeidsovereenkomst

    Grootte

    Van de 7.197 kmo's (met minder dan 250 werknemers) die in 2020 failliet gingen, zijn er 6.978 ondernemingen met minder dan 10 werknemers, goed voor 97 % van de faillissementen. Die faillissementen van micro-ondernemingen resulteerden in een verlies van 8.316 banen, of bijna 60 % van het totaal van 14.085 banen dat verloren ging door faillissementen bij kmo's. Terwijl slechts 2,8 % van de faillissementen betrekking had op kmo's met 10 tot 49 werknemers, hebben die wel geleid tot het verlies van 3.713 banen, of meer dan een kwart van het banenverlies door faillissementen bij kmo's.

    Het aantal banen dat gemiddeld per faillissement verloren gaat, houdt logischerwijs rechtstreeks verband met de grootte van de onderneming.

    • Micro-ondernemingen: er gingen gemiddeld 1,2 banen per faillissement verloren
    • Kleine ondernemingen: er gingen gemiddeld 18,8 banen per faillissement verloren
    • Middelgrote ondernemingen: er gingen gemiddeld 97,9 banen per faillissement verloren

    Bedrijfstak

    Aan de hand van een opsplitsing van de faillissementen en het banenverlies per sector kunnen we vaststellen bij welke bedrijfstakken faillissementen in 2020 het vaakst voorkomen.

    De handel, de horeca en de bouw zijn de drie sectoren die het hardst worden getroffen door faillissementen.

    1. Met 1.630 geregistreerde faillissementen in 2020 is de handel (NACE sectie G) goed voor meer dan een vijfde van alle failliete kmo's (22,6 %). Dat komt neer op 2.981 banen die verloren zijn gegaan, of 21,2% van het banenverlies, dat daarmee in stijgende lijn gaat. Ter vergelijking: faillissementen bij kmo's die actief zijn in de handel waren in 2019 verantwoordelijk voor 18,6 % van het banenverlies. De handel is de tweede grootste bedrijfstak in België voor kmo's.
    2. De horeca (NACE sectie I) is goed voor bijna een vijfde van de failliete kmo's en 15 % van het daarmee verband houdende banenverlies. Het gaat om 1.370 faillissementen en 2.622 verloren banen. Die bedrijfstak vertegenwoordigt nochtans slechts  6% van alle Belgische kmo's. De faillissementsgraad in de horeca is dus bovengemiddeld hoog.
    3. De bouwsector (NACE sectie F) komt op de derde plaats. In 2020 telde die sector 1.321 failliete kmo's, wat heeft geleid tot een verlies van 2.382 banen. Het gaat dus om 18,4 % van alle faillissementen en 16,9 % van de verloren banen.

    Die drie sectoren waren in 2020 goed voor 60 % van de faillissementen en 56,7 % van het banenverlies bij kmo's, cijfers die vergelijkbaar zijn met die van 2019.

    De industriële sector (NACE sectie C) vertegenwoordigt slechts 4 % van de faillissementen, maar is wel goed voor 9,1 % van het banenverlies. Het is de sector met het grootste aantal verloren banen per faillissement: 4,5.

    De sector van de vrije beroepen en wetenschappelijke en technische activiteiten (NACE sectie M) telt het grootste aantal kmo's in België. De sector tekende evenwel slechts 616 faillissementen in 2020 op, of 8,6 % van het totaal, wat tot een verlies van 890 banen heeft geleid (6,3 % van het totale banenverlies). Een kmo die in die sector actief is, leidt in geval van faillissement gemiddeld slechts tot 1,4 verloren banen.

    Het aantal faillissementen en verloren banen binnen de verschillende bedrijfstakken moet worden gezien in het licht van hun respectieve belang binnen de Belgische economie. Voor een nauwkeuriger beeld van de sectorale verdeling van de Belgische kmo's, kunt u een kijkje nemen op de pagina Kmo's per activiteitensector.

    Het aantal banen dat gemiddeld per faillissement verloren gaat, schommelt naargelang de sector waarin de kmo actief is.

    • Industrie (NACE sectie C): er gaan gemiddeld 4,5 banen per faillissement verloren.
    • Verschaffen van accommodatie en maaltijden (NACE Sectie I): er gaan gemiddeld 1,9 banen per faillissement verloren.
    • Bouwnijverheid (NACE Sectie F): er gaan gemiddeld 1,8 banen per faillissement verloren.
    • Handel (NACE Sectie G): er gaan gemiddeld 1,8 banen per faillissement verloren.
    • Vrije beroepen en wetenschappelijke en technische activiteiten (NACE sectie M): er gaan gemiddeld 1,4 banen per faillissement verloren.

    Gewesten

    Iets meer dan 50 % van de kmo's ging failliet in Vlaanderen, of 3.738 faillissementen op een totaal van 7.197. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest werden 1.502 faillissementen opgetekend, of 20,9 % van de faillissementen bij kmo's, en in Wallonië 1.957, of 27,2 %.

    Vlaanderen incasseert ook iets meer dan de helft (52,9 %) van het banenverlies als gevolg van faillissementen bij Belgische kmo's, wat neerkomt op 7.444 verloren banen. Net als bij de faillissementen gingen er in Wallonië meer banen verloren dan in Brussel. Meer dan een kwart van alle banen gingen verloren in Wallonië (3.882), tegenover 19,6 % in Brussel (2.759).

    In Wallonië en Vlaanderen gingen in 2020 bij het faillissement van een kmo gemiddeld 2 banen verloren, tegenover 1,8 in het Brussels Gewest.

    Geslacht

    74 % van de failliete ondernemingen werd beheerd door hoofdzakelijk mannelijke bestuurders: het gaat om 5.324 ondernemingen, verdeeld over 4.293 faillissementen waarbij de bestuurders uitsluitend mannen waren (of 59,6 %) en 1.031 faillissementen waarbij vrouwen minder dan de helft van het aantal bestuurders uitmaakten (of 14, 3%). Vrouwen maken in slechts 13,6 % van de gevallen de meerderheid uit van het aantal bestuurders van ondernemingen: 755 failliete ondernemingen werden uitsluitend door vrouwelijke bestuurders beheerd en 227 door zowel mannelijke als vrouwelijke bestuurders, waarbij vrouwen in de meerderheid zijn.

    In 11,5 % van de faillissementsgevallen werd de onderneming beheerd door een gelijk aantal vrouwelijke en mannelijke bestuurders.

    Levensduur van de onderneming

    De eerste jaren van een onderneming zijn doorgaans cruciaal voor haar overlevingskansen. Veel faillissementen komen voor bij start-ups en ondernemingen jonger dan vijf jaar.

    In 2020 gingen 2.453 kmo's die minstens één jaar bestonden maar niet ouder waren dan vijf jaar, failliet. Dat cijfer is goed voor meer dan een derde van de faillissementen bij kmo's en 27 % van het banenverlies. Van alle uitgesproken faillissementen van kmo's ging een kwart over ondernemingen die minstens vijf jaar, maar minder dan tien jaar geleden waren opgericht (1.798). Die faillissementen hebben geleid tot het verlies van 2.988 banen.

    Wanneer we alle ondernemingen, ongeacht hun grootte, in hun geheel bekijken, stellen we vast dat “oudere” ondernemingen gemiddeld verantwoordelijk zijn voor een groter banenverlies dan jongere ondernemingen. Bij een onderneming die na meer dan 20 jaar bestaan failliet gaat, gaan gemiddeld bijna twee keer zoveel banen verloren als bij ondernemingen die nog geen 10 jaar oud zijn.

    • Jonger dan één jaar: er gaan gemiddeld 1,7 banen per faillissement verloren
    • 1-5 jaar: er gaan gemiddeld 1,5 banen per faillissement verloren
    • 5-10 jaar: er gaan gemiddeld 1,7 banen per faillissement verloren
    • 10-15 jaar: er gaan gemiddeld 1,6 banen per faillissement verloren
    • 15-20 jaar: er gaan gemiddeld 1,8 banen per faillissement verloren
    • 20 jaar en ouder: er gaan gemiddeld 3,4 banen per faillissement verloren

    Rechtsvorm van de onderneming

    De meerderheid van de 7.197 kmo's die in 2020 failliet gingen, was een bvba: 4.067, of 56,5 %. Faillissementen van bvba's hebben geleid tot het verlies van 5.636 banen, of 40 % van het banenverlies door faillissementen bij kmo's in 2020. Ter vergelijking: bvba's zijn goed voor ongeveer 35 % van alle kmo's die in België actief zijn.

    Met 1.784 geregistreerde faillissementen vormen zelfstandigen die actief zijn als natuurlijke persoon, de op één na belangrijkste rechtsvorm onder de failliete kmo's. Ze zijn goed voor een vierde van de faillissementen. Ze zijn de aanleiding voor het verlies van 2.929 banen, dus iets meer dan 20 %. Ter vergelijking: bijna de helft van de in België actieve kmo's zijn natuurlijke personen.

    1.005 ondernemingen met minder dan 250 werknemers in de vorm van een naamloze vennootschap (nv) of commanditaire vennootschap op aandelen (Comm. VA) gingen in 2020 failliet. Dat is slechts 14 % van de faillissementen, die echter wel verantwoordelijk waren voor bijna een derde (32 %) van het banenverlies. Een failliete naamloze vennootschap of commanditaire vennootschap op aandelen leidt tot een verlies van gemiddeld 4,5 banen.

    Het aantal faillissementen en de omvang van het banenverlies volgens de rechtsvorm van de ondernemingen moeten worden bekeken in het licht van hun respectievelijke belang binnen de Belgische economie. Wilt u meer weten over de verdeling van de rechtsvormen bij de Belgische kmo's? Neem dan een kijkje op de pagina Kmo's volgens rechtsvorm.

    Het gemiddelde aantal banen dat per faillissement verloren gaat, schommelt naargelang de rechtsvorm van de kmo.

    • Nv: er gaan gemiddeld 4,5 banen per faillissement verloren
    • Comm. VA: er gaan gemiddeld 2,6 banen per faillissement verloren
    • Zelfstandige: er gaan gemiddeld 1,6 banen per faillissement verloren
    • Bvba: er gaan gemiddeld 1,4 banen per faillissement verloren

    Type arbeidsovereenkomst

    De statistieken die Statbel opmaakt, maken het ook mogelijk om een onderscheid te maken tussen het banenverlies naargelang het type arbeidsovereenkomst. Zo stellen we onder meer vast dat er 7.505 voltijdse banen verloren gingen. Dat is meer dan de helft van het banenverlies bij kmo's in 2020. 26,2 % van het banenverlies trof deeltijdse werknemers en 20,5 % loontrekkende bestuurders. Loontrekkende bestuurders zijn bestuurders die zichzelf een loon uitkeren.

    Aantal faillissementen en omvang van het banenverlies per gewest en provincie

    De onderstaande kaart toont de verdeling van de faillissementen en het banenverlies in de Belgische provincies in 2019.

     

    Definities en bronnen

    Faillissement

    Een faillissement wordt uitgesproken wanneer een onderneming cumulatief aan drie voorwaarden voldoet:

    • het gaat om een onderneming, dat wil zeggen:
      • iedere natuurlijke persoon die zelfstandig een beroepsactiviteit uitoefent
      • iedere rechtspersoon
      • iedere andere organisatie zonder rechtspersoonlijkheid
    • die in aanhoudende staking van betaling verkeert
    • en waarvan de kredietwaardigheid is aangetast: dat betekent dat de ondernemer het vertrouwen van de schuldeisers heeft verloren, die hem geen krediet of betalingsvoorwaarden meer toestaan.

    Een ontbonden vennootschap kan failliet worden verklaard tot 6 maanden na afsluiting van de vereffening.

    Bij een faillissement is altijd één onderneming betrokken. Een juridische constructie waarbij verschillende natuurlijke personen betrokken zijn, telt als één faillissement.

    Banenverlies

    Statbel berekent het banenverlies als gevolg van een faillissement op basis van de meest recente gegevens beschikbaar bij de Rijkdsdienst Sociale Zekerheid (RSZ).

    Laatst bijgewerkt
    24 juni 2021