Normalisatie

Table of Contents

    Normalisatie is de vrijwillige activiteit die bestaat uit het opstellen en goedkeuren van normen. Deze activiteit wordt uitgevoerd door de betrokken partijen onder de voogdij van een erkende instelling.

    Een norm is een geheel van technische specificaties dat met het oog op een herhaalde en voortdurende toepassing is goedgekeurd. Normen geven de regels van goed vakmanschap weer, die gelden voor een bepaald product, een bepaald procédé of een bepaalde dienst.

    De normen hebben als doel:

    • het ontwikkelen van een bepaald kader om de relatie tussen de klant en zijn leverancier te optimaliseren;
    • het garanderen van een evenwicht tussen de maatschappelijke en economische belangen en van de technologische vooruitgang.

    De normen vormen een aangepast referentiesysteem voor de valorisatie van de goederen en diensten.

    De verschillende types normen

    Er zijn verschillende types normen:

    • beschrijvende normen die de kenmerken van een product bepalen;
    • prestatienormen die de prestaties bepalen die de producten moeten halen op basis van proeven;
    • normen i.v.m. proeven;
    • normen i.v.m. berekeningsmethodes;
    • rangschikkingnormen;
    • organisatienormen, …

    De voordelen van het gebruik van normen

    Het gebruik van normen biedt de volgende voordelen:

    • de relatie tussen de klant en zijn leverancier optimaliseren;
    • kosten en tijd besparen;
    • betere toegang tot de markt (vereenvoudiging v. uitwisselingen);
    • betere transparantie op het vlak van kwaliteit, veiligheid, impact op het milieu;
    • innovatie vergemakkelijken.

    De vrijwillige toepassing van normen

    Normen worden vrijwillig toegepast. Ze hebben dus geen dwingend karakter.

    Ze kunnen echter verplichtend worden, via een reglementering, een overeenkomst of een lastenboek.

    De uitwerking van normen

    Normen worden uitgewerkt door onafhankelijke normalisatie-instellingen die hiervoor erkend zijn.

    Alle betrokken partijen mogen deelnemen aan de uitwerking van normen, namelijk de vertegenwoordigers van:

    • de ondernemingen;
    • de overheid;
    • de organismen voor de evaluatie van de conformiteit;
    • de wetenschappelijke wereld;
    • de consumentenorganisaties;
    • de werknemersverenigingen;
    • de niet-gouvernementele organisaties…

    De uitwerking van normen wordt verdeeld onder verschillende specifieke comités die door sectorale operatoren voor normalisatie worden beheerd.

    Om de uitwerking van normen op een relevante wetenschappelijke en technische basis toe te laten ondersteunt de FOD Economie programma’s van studies voor prenormalisatie in de Collectieve centra.

    De normalisatieorganen

    Het normalisatiewerk gebeurt op verschillende niveaus:

    • nationaal;
    • Europees;
    • internationaal.

    Het Bureau voor Normalisatie – NBN – is het Belgische normalisatiebureau.

    Op Europees niveau bestaan er gelijktijdig drie organen:

    Op internationaal niveau bestaan er eveneens drie normalisatieorganen:

    De sectorale operatoren voor normalisatie

    De Belgische normalisatiestructuur is gedecentraliseerd om zo goed mogelijk te beantwoorden aan de behoeften van de betrokken partijen. Hiertoe wordt het dagelijks beheer van deze comités toevertrouwd aan sectorale operatoren die door het Bureau voor normalisatie erkend zijn. 

    Deze sectorale operatoren kunnen zijn:

    • Collectieve centra;
    • beroepsfederaties;
    • universiteiten;
    • technische departementen van de openbare sector;
    • niet-gouvernementele organisaties.

      De FOD Economie is sectorale operator voor normalisatie voor de volgende comités:

    • innovatiebeheer (CEN/TC 389);
    • conformiteitsbeoordeling (CEN/CLC/TC 1 en ISO CASCO);
    • speelgoed (CEN/TC 52 en ISO/TC 181);
    • kinderverzorgingsartikelen (CEN/TC 252).

    De Hoge Raad voor Normalisatie

    Naast het Bureau voor Normalisatie werd door de wet van 3 april 2003 ook de Hoge Raad voor  Normalisatie (HRN) opgericht. Deze heeft als opdracht aan de minister adviezen te verstrekken aangaande alle kwesties die betrekking hebben op het beleid en de ontwikkeling van de nationale en internationale normalisatie.

    Bureau voor Normalisatie en de FOD Economie

    Het Bureau voor Normalisatie (NBN) is de instelling belast met de coördinatie van normalisatiewerkzaamheden in België. Het NBN erkent de sectorale operatoren en vertrouwt hen het beheer van thematische commissies toe waarin de deskundigen de normontwerpen opstellen. Het verkoopt ook de normen in België.

    Het NBN ontvangt een jaarlijkse werkingstoelage van de FOD Economie, zoals voorzien in het Wetboek van economisch recht (boek VIII). De FOD Economie sloot daartoe een beheersovereenkomst (PDF, 135.42 KB) van onbepaalde termijn met het Bureau voor Normalisatie. Deze overeenkomst trad in werking op 1 januari 2018.

    Die overeenkomst bepaalt het kader voor de toekenning van die toelage, evenals de opdrachten van algemeen belang die tegenover die toelage staan. De toepassing van deze overeenkomst wordt door een stuurgroep met vertegenwoordigers van de FOD Economie en het NBN opgevolgd.

    Normen en kmo’s

    Om de kmo’s te sensibiliseren voor de bijdragen van de normalisatie en ze bij te staan, ondersteunt de FOD Economie de Normen-Antennes opgericht in de Collectieve centra.

    Laatst bijgewerkt
    25 januari 2018