Onrechtmatige afspraken omvatten alle overeenkomsten tussen ondernemingen, alle besluiten van ondernemingsverenigingen en alle onderling afgestemde feitelijke gedragingen die ertoe strekken of tot gevolg hebben dat de mededinging op de betrokken Belgische markt of op een wezenlijk deel ervan merkbaar wordt beperkt of vervalst. Deze restrictieve praktijken zijn verboden op grond van artikel IV.1, § 1, van het Wetboek van economisch recht en op grond van artikel 101, § 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU).

Afspraken kunnen verschillende vormen aannemen zoals:

  • de vaststelling van een aankoopprijs, verkoopprijs of andere contractuele voorwaarden;
  • de beperking of controle van productiequota, afzet, technische ontwikkeling of investeringen;
  • de geografische verdeling van de markten of van de bevoorradingsbronnen;
  • de verdeling van de klanten of ook
  • de collectieve boycot om een klant, leverancier of concurrent te elimineren.

Deze afspraken en kartels zijn verboden om de ondernemingen ertoe aan te zetten met elkaar te concurreren, ze aan te moedigen om nieuwe of betere producten en diensten te ontwikkelen, tegen competitieve prijzen, ten voordele van de consumenten.

Vrijstelling

Bepaalde afspraken stellen de ondernemingen echter in staat om risico's te delen, kostenbesparingen te verwezenlijken, een gemeenschappelijke knowhow te ontwikkelen of sneller te innoveren.

Artikel IV.1, § 3 van het Wetboek van economisch recht (naar het voorbeeld van artikel 101, § 3, van het VWEU) biedt de mogelijkheid dat zulke afspraken worden vrijgesteld van het verbod, voor zover ze de volgende voorwaarden naleven:

  • de afspraak moet leiden tot economische voordelen, zoals het verbeteren van de productie of de distributie van de producten, of tot een stimulans van de technische of economische vooruitgang, met andere woorden tot efficiëntieverbeteringen;
  • de eventuele mededingingsbeperkingen moeten onmisbaar zijn om deze efficiëntieverbeteringen te bereiken;
  • de consumenten moeten een billijk aandeel krijgen in deze efficiëntieverbeteringen die met de onmisbare beperkingen werden bereikt; en
  • de afspraak mag de partijen niet de mogelijkheid geven om, voor een wezenlijk deel van de betrokken producten, de mededinging uit te schakelen.

De evaluatie van deze overeenkomsten in het licht van artikel IV.1 van het Wetboek van economisch recht (101 van het VWEU) gebeurt op basis van:

  • verordening (EU) nr. 330/2010 van de Europese Commissie en de richtlijnen ervan voor de verticale overeenkomsten;
  • de richtlijnen van de Europese Commissie in verband met overeenkomsten inzake horizontale samenwerking.

Clementie

Afspraken zijn doorgaans geheim. Er bestaat een clementieprogramma dat ondernemingen de mogelijkheid biedt om een afspraak aan te geven bij de Belgische Mededingingsautoriteit en met haar samen te werken, in ruil voor een vrijstelling of een vermindering van de boete die aan de onderneming kan worden opgelegd om reden van de deelname aan de afspraak.

Zo kan een onderneming of een ondernemingsvereniging die heeft deelgenomen aan een kartel, geheel of gedeeltelijk worden vrijgesteld van geldboeten als ze bijdraagt tot het bewijzen van het bestaan van de verboden praktijk en tot het identificeren van de deelnemers door informatie te verstrekken aan de Belgische Mededingingsautoriteit.

Artikel IV.54 van het Wetboek van economisch recht en de clementierichtsnoeren van de Belgische Mededingingsautoriteit verduidelijken de voorwaarden waaraan de ondernemingen of de ondernemingsverenigingen moeten voldoen om deze clementie te genieten.

Voor inlichtingen in verband met een clementieverzoek of een immuniteitsverzoek neem contact op met de Belgische Mededingingsautoriteit.

Schikking

Het auditoraat van de Belgische Mededingingsautoriteit kan in de loop van de procedure (maar voordat het voorstel van beslissing wordt ingediend) vragen aan de ondernemingen die partij zijn bij een afspraak of ze bereid zijn schikkingsbesprekingen te voeren, wat ze in staat kan stellen een vermindering van de opgelegde geldboeten voor een inbreuk op het mededingingsrecht te verkrijgen (artikel IV.55 van het Wetboek van economisch recht).

Voor inlichtingen in verband met een procedure op het vlak van schikkingen neem contact op met de Belgische Mededingingsautoriteit.

Laatst bijgewerkt
26 september 2019