Bouwproductenverordening (EU) 2024/3110

De bouwsector speelt een cruciale rol in de Europese economie want ze draagt significant bij aan werkgelegenheid, innovatie en duurzame ontwikkeling. Om die sector te ondersteunen en toekomstbestendig te maken, heeft de Europese Unie de nieuwe Bouwproductenverordening (EU) 2024/3110 ingevoerd. Die nieuwe Europese verordening stelt geharmoniseerde regels vast voor het op de markt brengen van bouwproducten. Ze zal Verordening (EU) 305/2011 geleidelijk vervangen, afhankelijk van de publicatie van nieuwe geharmoniseerde normen. De verordening is gedeeltelijk in werking getreden op 7 januari 2025 en de meeste bepalingen ervan zijn van toepassing vanaf 8 januari 2026.

Doelstellingen van de herziening van de Bouwproductenverordening

De nieuwe Verordening (EU) 2024/3110 verhelpt een aantal tekortkomingen van Verordening (EU) 305/2021 en voldoet beter aan de huidige behoeften van de bouwsector.

De herziening van de verordening heeft tot doel:

• de interne markt voor bouwproducten versterken
  De nieuwe Verordening (EU) 2024/3110 introduceert het concept van een “geharmoniseerde ruimte” om het vrije verkeer van bouwproducten binnen de EU te waarborgen. Dat concept laat toe om de handelsbelemmeringen weg te nemen die verband houden met verschillen in de toepassing van regels door de lidstaten. Het vermindert ook de onzekerheid en administratieve lasten gelinkt aan de nationale interpretatie van regelgeving voor fabrikanten en distributeurs.
   
• processen digitaliseren en vereenvoudigen
  De bouwsector is sterk aan het digitaliseren, maar de geldende regelgeving biedt onvoldoende ondersteuning voor digitale oplossingen. De nieuwe verordening introduceert het Digitaal Productpaspoort (DPP), waardoor marktdeelnemers gemakkelijker toegang krijgen tot essentiële productinformatie. Digitalisering en de beschikbaarheid van productinformatie vergroot de transparantie en vermindert de administratieve lasten.
   
• duurzaamheid en circulaire economie bevorderen
  De Europese Green Deal en de circulaire economie-strategie stellen strengere milieueisen aan alle sectoren, inclusief de bouw. De nieuwe verordening legt een grotere nadruk op milieuprestaties en duurzaamheidseisen voor bouwproducten. Dat betekent dat fabrikanten meer verantwoordelijkheid dragen voor de milieueffecten van hun producten gedurende de hele levenscyclus.
   
• markttoezicht en handhaving van de regels verbeteren
  De nieuwe verordening voorziet in strengere marktcontroles en betere samenwerking tussen nationale autoriteiten. Dat moet leiden tot een betere naleving van de productconformiteitsregels en dus tot een betere bescherming van de consument.
   
• de bouwsector aanpassen aan de technologische innovaties
  De bouwsector evolueert snel, met nieuwe materialen, productietechnieken en innovatieve oplossingen zoals 3D-geprinte structuren en modulaire bouwmethodes. De nieuwe verordening introduceert een dynamischer en toekomstbestendiger systeem, zodat regelgeving sneller kan inspelen op technologische ontwikkelingen.
   
• normen ontwikkelen als reactie op de marktbehoeften
  De trage ontwikkeling en goedkeuring van geharmoniseerde normen vormt een van de grootste uitdagingen in de bouwsector. De lange doorlooptijden zorgen ervoor dat normen vaak achterlopen op technologische innovaties en marktontwikkelingen. Om dat probleem op te lossen, wil de nieuwe verordening het normeringsproces versnellen en beter afstemmen op de noden van de sector. Om ervoor te zorgen dat de normen voldoen aan de wettelijke vereisten van de lidstaten, zal een groep deskundigen de Commissie ondersteunen bij de voorbereiding van normalisatieverzoeken en andere geharmoniseerde technische specificaties.

Belangrijkste vernieuwingen van Verordening (EU) 2024/3110

De nieuwe Verordening (EU) 2024/3110 brengt verschillende veranderingen mee ten opzichte van de bestaande 305/2011. Dit zijn de belangrijkste vernieuwingen:

• Integratie van extra marktdeelnemers: verantwoordelijkheden worden nu opgelegd aan verleners van fulfilmentdiensten en exploitanten van onlinemarktplaatsen.
• Invoering van de prestatie- en conformiteitsverklaring: de prestatieverklaring (DoP – Declaration of Performance) wordt vervangen door de prestatie- en conformiteitsverklaring (DoPC – Declaration of Performance and Conformity). Die omvat kenmerken die betrekking hebben op de veiligheid, het milieu en het klimaat, naast de essentiële kenmerken met betrekking tot prestaties.
• Invoering van het Digitaal Productpaspoort (DPP): Het paspoort maakt productinformatie digitaal beschikbaar en vergemakkelijkt het bijwerken ervan.

• Invoering van prestaties voor milieuduurzaamheid: De nieuwe verordening legt meer nadruk op milieuprestaties. Fabrikanten moeten informatie verstrekken over de milieueffecten van hun producten gedurende hun hele levenscyclus, inclusief de uitstoot van broeikasgassen.

• Oprichting van CPR-Acquis werkgroepen die verantwoordelijk zijn voor het voorbereiden van de normatieve input die nodig is voor het opstellen van geharmoniseerde normen.
• Opstellen van geharmoniseerde technische specificaties: Op grond van de nieuwe verordening kan de Europese Commissie zelf geharmoniseerde technische specificaties opstellen wanneer geharmoniseerde normen niet binnen de gestelde termijnen worden opgesteld of niet aan de behoeften van de markt voldoen.

• Introductie van een formeel klachtenmechanisme voor marktdeelnemers en consumenten om hun zorgen over bouwproducten te melden.

• Rekening houden met moderne bouwmethoden en innovatieve materialen (3D printing) door de regelgeving daaraan aan te passen.

• Opname van gerecycleerde en hergebruikte bouwproducten in het toepassingsdomein van de nieuwe verordening, op voorwaarde dat ze onder het verzoek om normalisatie vallen.

Marktdeelnemers van de bouwsector en hun verantwoordelijkheden

De nieuwe Verordening (EU) 2024/3110 preciseert de verplichtingen van marktdeelnemers van de bouwsector.

Meer details over die verplichtingen vindt u op de webpagina Verplichtingen van marktdeelnemers krachtens Verordening (EU) 2024/3110 betreffende bouwproducten.

Tijdlijn en implementatie van Verordening (EU) 2024/3110

De nieuwe Verordening (EU) 2024/3110 wordt geleidelijk ingevoerd. De periode tussen de inwerkingtreding en de toepassingsdatum geeft fabrikanten, importeurs, distributeurs en markttoezichtautoriteiten de tijd om zich voor te bereiden op de nieuwe eisen en procedures die de verordening met zich meebrengt.

De Commissie voorziet eveneens een gefaseerde implementatie van de verordening voor de verschillende bouwproducten. De invoering van de verschillende nieuwe normen zal geleidelijk plaatsvinden, met overgangstermijnen die tot 2040 kunnen duren.

Hieronder zijn een aantal data te zien die een idee geven van de belangrijke fasen in de nieuwe Verordening (EU) 2024/3110:

18 december 2024: publicatie van Verordening (EU) 2024/3110 in het EU-Publicatieblad.

7 januari 2025: inwerkingtreding algemene artikelen met betrekking tot de ontwikkeling van nieuwe normen.

8 januari 2026: de meeste bepalingen van de nieuwe verordening worden van toepassing en sommige artikels van Verordening (EU) 305/2011 worden ingetrokken.

Vanaf 8 januari 2026 moeten fabrikanten, distributeurs en andere betrokkenen voldoen aan de nieuwe geharmoniseerde regels voor het verhandelen van bouwproducten eenmaal de nieuwe geharmoniseerde normen beschikbaar zijn.

Vanaf 8 januari 2026 kunnen de “European Assessment Documents” (EAD), documenten die worden gebruikt om de prestaties van bouwproducten te beoordelen die niet onder geharmoniseerde normen vallen,  opnieuw worden opgesteld en vastgesteld onder de nieuwe verordening. Vanaf 9 januari 2031 zullen de EAD’s die zijn vastgesteld krachtens Verordening (EU) 305/2011 niet meer van toepassing zijn. Vanaf 9 januari 2036 zullen de “European Technical Assessments” (’ETA), technische beoordelingen die bevestigen dat een bouwproduct in overeenstemming is met de prestaties zoals beschreven in een EAD, die zijn afgegeven onder Verordening (EU) 305/2011, niet meer geldig zijn.

8 januari 2027: de sanctiebepalingen, zoals beschreven in artikel 92 van de verordening, evenals de handhavings- en sanctiebepalingen met betrekking tot milieuprestatieverklaringen treden in werking. . Vanaf die datum kunnen autoriteiten controles uitvoeren en sancties opleggen aan fabrikanten die niet voldoen aan de verplichtingen inzake milieuprestatieverklaringen.

8 januari 2040: Verordening (EU) 305/2011 wordt volledig ingetrokken.