Belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang (IPCEI) in de sector van artificiële intelligentie

Oproep tot indiening van blijken van belangstelling (OIB) van de Belgische federale en regionale autoriteiten – Afsluitingsdatum:   16 januari 2026

De Europese Unie (EU) moet een sprong voorwaarts maken in AI-technologie om soeverein te zijn op politiek, economisch en technologisch vlak: machine learning is op dit moment de paradigmaverschuiving op vlak van digitale technologieën en de technologische basis voor de ontwikkeling en het gebruik van digitale oplossingen vandaag en in de toekomst. AI wordt beschouwd als de motor van de volgende industriële revolutie en zal essentieel zijn voor innovatie, vooruitgang, internationale concurrentiekracht en welvaart voor de EU.

Een nieuw initiatief op dit gebied zou resulteren in een diversificatie van de beschikbare computerbronnen voor Europese ontwikkelaars van foundation models en de toegang tot deze bronnen op een gedecentraliseerde en gedistribueerde manier vergemakkelijken voor alle Europese industrieën, inclusief kmo’s.

Europese industrieën moeten niet-discriminerende toegang hebben tot voldoende rekenkracht en data binnen de EU. Vandaag de dag zijn ze afhankelijk van prioritaire infrastructuur en oplossingen die grotendeels worden geleverd door aanbieders uit derde landen. Met dit initiatief wil men de krachten bundelen om een soeverein AI-ecosysteem voor Europa te creëren.

Om deze uitdagingen aan te kunnen, hebben de Belgische federale en regionale overheden besloten om samen met verschillende andere lidstaten van de EU na te denken over het opzetten van een IPCEI (Important Project of Common European Interest) in de sector van artificiële intelligentie (IPCEI-AI).

Dankzij IPCEIs moedigt de EU de lidstaten om middelen te bundelen in grote geïntegreerde projecten die bijdragen aan de concurrentiekracht van de EU. Via zo’n projecten kunnen aanzienlijk marktfalen of grote maatschappelijke uitdagingen aangepakt worden waar er anders geen oplossing zou komen. IPCEI is geen programma voor financiering vanuit Europa maar een aanmelding bij de EU waarmee de autoriteiten van lidstaten van de Europese Commissie de toestemming kunnen krijgen om steun toe te kennen die ruimer is dan wat aanvaard wordt in de gangbare staatssteunregels.

IPCEI-AI zal gericht zijn op onderzoek, ontwikkeling en eerste industriële inzet van technologieën die de capaciteiten en mogelijkheden van bestaande en nieuwe EU AI-datacenters kunnen bundelen om het allereerste continuüm van gefedereerde en gedistribueerde AI-rekenkracht en -diensten te creëren. Dit zou de toegang tot voldoende rekenkracht vergemakkelijken voor de ontwikkeling, gefedereerde training en inferentie van basismodellen voor alle Europese industrieën, inclusief kmo's; het zou ook de digitale transformatie op grote schaal stimuleren en helpen de afhankelijkheid van hardware en software van niet-Europese aanbieders te doorbreken. Een ander doel is het onderzoeken en ontwikkelen van pre-competitieve (zoals open-source) AI-basis modellen die beschikbaar zullen worden gesteld aan industrieën voor verdere specialisatie en inzet. Een open-platformbenadering over heel Europa zou een niet-discriminerende toegang tot rekenkracht en diensten voor EU-industrieën, inclusief kmo's, mogelijk maken.

Officiële oproep tot indiening van blijken van belangstelling (OIB)  van de Belgische federale en regionale autoriteiten

Deze oproep tot indiening van blijken van belangstelling (OIB) richt zich naar economische spelers die via diverse partnerschappen in de Europese economische waardeketen willen deelnemen aan innovatieve projecten op Europese schaal. Het doel van de OIB is om de actoren te identificeren die op het grondgebied van de betrokken autoriteiten zouden kunnen deelnemen aan die projecten op Europese schaal in artificiële intelligentie in de EU.

Disclaimer

Deze oproep tot indiening van blijken van belangstelling impliceert op geen enkele wijze een betrokkenheid van België bij een of meerdere eventuele toekomstige IPCEI’s in de sector van artificiële intelligentie.

Met deze oproep stellen de federale en regionale Belgische autoriteiten zich proactief op en wensen zij in de eerste plaats op basis van de ontvangen informatie een onderbouwde beslissing te kunnen nemen over deelname aan het IPCEI. Aan de oproep is dus geen enkele financiering verbonden.

Als op basis van de ontvangen informatie zou beslist worden om deel te nemen aan één of meer IPCEI’s in de sector van artificiële intelligentie blijft naleving van de procedures en indiening van de vereiste documenten noodzakelijk om een kandidatuur in aanmerking te nemen.

Doelstellingen van IPCEI-AI

Het doel van de IPCEI-AI is de ontwikkeling van een ecosysteem voor kunstmatige intelligentie van de nieuwe generatie binnen de EU, dat de nieuwste technologieën voor opleiding en ontwikkeling op het gebied van AI biedt.
Dit vereist veilige toegang tot hoogwaardige datasets en de garantie van beschikbaarheid van geavanceerde AI-technologieën, waardoor het adoptiepercentage van AI-oplossingen in Europese industrieën aanzienlijk wordt verhoogd, dankzij gebruiksvriendelijke AI-toepassingen die weinig implementatie-inspanningen vergen.

Een gedetailleerde beschrijving van deze nagestreefde doelstellingen en van de technologieën en onderzoeks- en ontwikkelingsgebieden die zullen worden ondersteund, is te vinden in het document “IPCEI AI Value Chain” (EN) (PDF, 547.84 KB).

Relatie met andere initiatieven

Het IPCEI AI zal in staat zijn om infrastructuurarchitecturen en technologieën ontwikkeld door IPCEI CIS (IPCEI on Next-Generation Cloud Infrastructure and Services) aan te vullen door gebruik te maken van zijn bestuursstructuur en technische basis om volledige soevereiniteit en technische schaalbaarheid van geavanceerde AI-oplossingen te waarborgen. Dit zal een veilige en hoge mate van interoperabiliteit met de onderliggende infrastructuurstack garanderen. Deelname aan de IPCEI CIS is geen vereiste voor deelname aan de IPCEI AI.

Het initiatief zal de bestaande EuroHPC- en cloudprovidercapaciteiten aanvullen door een federatielaag en een gebruiksvriendelijke omgeving toe te voegen om een snelle adoptie voor Europese industrieën te waarborgen. Bovendien zou het synergieën creëren met bestaande en opkomende EU-initiatieven, zoals GenAI4EU en Apply AI.

Basisvoorwaarden om als IPCEI te worden gedefinieerd

Een project ingediend door een Belgische speler kan worden erkend als onderdeel van een IPCEI  mits het opgesteld is in overeenstemming met de regelgeving van de  Mededeling van de Commissie, gepubliceerd in het PB van de EU op 30 december 2021   (2021/C 528/02).

In het bijzonder zal het aan de volgende cumulatieve vereisten voldoen:

• Het door de onderneming voorgestelde technische en industriële project moet zeer innovatief zijn en verder gaan dan de huidige spitstechnologieën en kennis op dat gebied (state of the art).
• Het project kan alleen worden ondersteund als het is ontworpen om tegemoet te komen aan een uitgesproken marktfalen, waardoor het niet kan worden uitgevoerd zonder dergelijke steun, en als met de andere reeds beschikbare steuninstrumenten niet hetzelfde resultaat kan worden bereikt. Het bestaan van marktfalen en de behoefte aan IPCEI-steun om dit te verhelpen moet worden aangetoond door de projecthouder.
• De onderneming moet aansluiten bij de gespecificeerde waardeketen.
• Het technische en industriële project van de onderneming kan gezamenlijk betrekking hebben op onderzoek, ontwikkeling en innovatie (O&O&I) evenals de eerste industriële toepassing in overeenstemming met de richtlijnen voor aanvaardbare kosten. Met eerste industriële toepassing wordt het opschalen van piloot faciliteiten bedoeld of de allereerste uitrusting en installaties die de fasen na de pilootlijn - met inbegrip van de testfase - omvatten, maar niet de massaproductie of de commerciële activiteiten.
• Het project moet een concrete, duidelijke en identificeerbare belangrijke bijdrage aan de doelstellingen of de strategieën van de EU vertegenwoordigen.
• Er moet een belangrijke samenwerkingsdynamiek zijn binnen de EU.
• De onderneming moet zich ertoe verbinden in het kader van de gefinancierde werkzaamheden nieuwe verworven kennis te verspreiden (Spillover), niet alleen onder haar klanten, leveranciers en projectpartners, maar in de hele EU; het IPCEI moet het mogelijk maken de verworven kennis op zeer grote schaal te verspreiden, ongeacht of die al dan niet beschermd is door een titel of een intellectueel eigendomsrecht. De mechanismen voor de kennisverspreiding moeten zeer duidelijk in de projectportfolio’s van de bedrijven worden uitgewerkt. De beschermde resultaten zullen onder eerlijke, redelijke en niet-discriminerende marktvoorwaarden worden verspreid. Het is belangrijk dat de aanvragers kunnen aantonen hoe andere spelers in het ecosysteem, i.h.b. kmo’s, baat hebben bij de steun aan het project, ook als deze spelers geen begunstigde zijn van steun in het project.
• Startende ondernemingen komen potentieel in aanmerking; in dat geval moet het dossier door de toekomstige aandeelhouders worden ingediend.
• De onderneming mag niet onderhevig zijn aan een terugvordering van steun die in een beschikking van de Europese Commissie als onrechtmatig en onverenigbaar wordt geacht.
• De onderneming mag niet in moeilijkheden verkeren zoals gedefinieerd in de Algemene Groepsvrijstellingsverordening artikel 2 (18).
• Het technische project van de onderneming moet door de begunstigde onderneming worden medegefinancierd en kan eventueel ook met andere Europese fondsen worden gefinancierd.

Er bestaat ook de mogelijkheid om als indirecte/geassocieerde partner deel te nemen aan een IPCEI (PDF, 276.72 KB). Een indirecte/geassocieerde partner maakt deel uit van het IPCEI-netwerk en ontwikkelt samenwerkingsverbanden met de andere deelnemers, maar ontvangt geen financiering in het kader van de IPCEI-mededeling (2021/C 528/02) en valt daarom niet onder de notificatieprocedure bij de Europese Commissie. Dit is mogelijk in situaties waar de partner zelf instaat voor de financiering van zijn project of als de financiering kan gebeuren onder de bestaande staatssteunregels. Geassocieerde partners nemen deel met een eigen project. Ze zijn gepreselecteerd op nationaal/regionaal niveau door deelname aan de oproep voor blijken van belangstelling, hebben nationale/regionale steun ontvangen en hebben een structurele samenwerking met minstens één buitenlandse directe partner. Indirecte partners kunnen op diverse manieren betrokken worden. Een indirecte/geassocieerde partner moet de goedkeuring krijgen van ten minste één Belgische autoriteit die bij dit IPCEI betrokken is.

Verduidelijking over type activiteiten afhankelijk van de locatie

Vlaanderen

Enkel O&O&I-projecten (onderzoek, ontwikkeling en innovatie) kunnen worden ondersteund (eventueel via de reguliere financieringsprogramma's van VLAIO als indirecte/geassocieerde partners).

Dat betekent dat

- First Industrial Deployment (FID)-projecten niet mogelijk zijn in Vlaanderen.

- Directe partners niet mogelijk zijn in Vlaanderen.

O&O&I-projecten zijn beperkt tot een gevraagd subsidiebedrag van maximaal 3 miljoen euro. Er dient geen funding gap te worden aangetoond, en bijgevolg hoeft de Funding Gap template niet ingevuld te worden.

In uitzonderlijke gevallen kan voor O&O&I-projecten een subsidiebedrag hoger dan 3 miljoen euro gevraagd worden. In dat geval dient de funding gap wel te worden aangetoond en zal de steun verder beperkt worden op basis van de funding gap. Bijgevolg dient naast de GBER Application Template ook de Funding Gap template ingevuld te worden.

Na selectie van de projecten dient het bedrijf een VLAIO-steunaanvraag in te dienen in het reguliere O&O-programma.

Wallonië

O&O&I-projecten, die ook een FID-fase kunnen omvatten, kunnen worden ondersteund als:

• directe partners
• geassocieerde partners

Document “JEF-IPCEI_Recommendation on the roles of associated and indirect partners in an IPCEI ecosystem” (PDF, 276.72 KB) geeft aanwijzingen over de verschillen tussen deelname als directe, geassocieerde of indirecte partners. Aanvullende informatie kan worden opgevraagd bij de contactpersonen voor SPW-EER die onderaan deze pagina worden vermeld.

Tijdschema voor de verzending van de documenten

De indiening van de documenten gebeurt door ze per e-mail te zenden naar de FOD Economie (ipcei@economie.fgov.be) ter attentie van de eventueel financierende overheden.

Deadline op 16 januari 2026 18.00 uur, Brusselse tijd

Optie a) Als indirecte/geassocieerde partner

• De ingevulde Associated Partner Template.
  Download het document « IPCEI Template Associated Partner » (DOCX, 52.74 KB)

Optie b) Als direct partners

• De ingevulde Direct Partner Template ("Project Portfolio") van het bedrijf met een omschrijving van de manier waarop het innovatieve project verder gaat dan de huidige “state of the art”, de beoogde samenwerkingen in de EU en de maatschappelijke voordelen zoals vermeld in de inleiding.
  Download (DOCX) het document “IPCEI Template Direct Participant" (DOCX, 197.31 KB).
• Een “Funding Gap”
  Download het document “IPCEI Funding Gap Template” (XLSX, 325.4 KB) 
• Een beschrijving van de markt en het product ("Prodcom Analyse")
  Download het document “IPCEI Prodcom Template” (XLSX, 205.61 KB)

Voor meer informatie van de eventueel financierende overheden:

• VLAIO (Vlaanderen)
  • Frederik De Vusser (frederik.devusser@vlaio.be)
• SPW Economie, Emploi, Recherche (Wallonië)
  • Cédric Morana (cedric.morana@spw.wallonie.be)
  • Mohamed Amin Ali (mohamed.aminali@spw.wallonie.be)