Sociale bijdragen
Een zelfstandige is verplicht zich aan te sluiten bij een sociaal verzekeringsfonds om sociale zekerheidsuitkeringen te ontvangen. Daartoe betaalt hij elk kwartaal sociale bijdragen.
Het bedrag van de sociale zekerheidsbijdragen komt overeen met een percentage van het beroepsinkomen van de zelfstandige. Sociale verzekeringsfondsen rekenen ook een bepaald bedrag aan om hun werkingskosten te dekken.
In 2024 werd er 5,512 miljard euro aan sociale bijdragen betaald door zelfstandigen en helpers, een verhoging van 5,3 % ten opzichte van 2023. Afgezien van de daling met 6,9 % tussen 2019 en 2020 door de COVID-19-crisis is dat bedrag sinds 2014 gestaag gestegen (+42,1 %), deels door de voortdurende stijging van het aantal zelfstandigen in dezelfde periode (+27,9 % tussen 2014 en 2024).
De gegevens van het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ) maken het niet mogelijk om het bedrag van de bijdragen op te splitsen volgens het geslacht van de bijdrage plichtige. Er is enkel een theoretische raming mogelijk. In de grafieken waar de bedragen per geslacht zijn opgesplitst, gaat het dus over bedragen die berekend zijn op basis van kwartaalinformatie over het aantal aangeslotenen. In alle gevallen wordt het vierde kwartaal van het betrokken jaar gebruikt om de verdeling tussen mannen en vrouwen te berekenen.
Vrijstellingen
Wanneer een zelfstandige moeilijkheden ondervindt om zijn sociale zekerheidsbijdragen te betalen, kan hij een vrijstelling aanvragen. Alleen zelfstandigen in hoofdberoep kunnen daar beroep op doen.
Zelfstandigen dienden in 2024 12.267 aanvragen in om een vrijstelling van sociale zekerheidsbijdragen te bekomen. Dat is een daling van 14,2 % in vergelijking met 2023 en 90,3 % ten opzichte van 2021. De jaren 2020 en 2021 zijn bijzonder omdat veel zelfstandigen op dat moment, met het uitzonderlijke akkoord van de overheid, een vrijstelling van hun sociale bijdragen aanvroegen door de gezondheidscrisis. Het jaar 2024 benadert dus het pre-covid niveau.
Van die 12.267 aanvragen in 2024 werden er 69,4 % ingediend door mannen en 30,6 % door vrouwen. De mannen zijn oververtegenwoordigd in de aanvragen voor vrijstelling van sociale bijdragen, want ze vertegenwoordigen slechts 64,3 % van de zelfstandigen in België.
Van de 14.506 dossiers die in 2024 werden behandeld, kregen er 10.119 een vrijstelling. Ongeveer 69,8 % van de onderzochte aanvragen kreeg dus een volledig of gedeeltelijk gunstig gevolg. De dossiers die in 2024 werden behandeld, zijn uitzonderlijk talrijker dan de aanvragen, omdat een groot aantal van die dossiers in 2023 werden ingediend. Van de 10.119 vrijstellingen zijn er 3.065 volledig en 7.054 gedeeltelijk.
Vrouwen kregen iets vaker een positief gevolg dan mannen: 72,2 % van de 4.400 genomen beslissingen voor vrouwelijke zelfstandigen, tegen 68,7 % van de 10.106 behandelde gevallen voor mannelijke zelfstandigen leidden tot volledige of gedeeltelijke vrijstelling.
