Table of Contents

    De jaarlijkse evolutie van de faillissementen en het resulterende banenverlies worden geregeld als graadmeter gebruikt voor de economische gezondheid van een land. Heel wat factoren beïnvloeden het aantal faillissementen echter naar boven of naar beneden:

    • de algemene economische situatie,
    • wetswijzigingen,
    • toegang tot financiering,
    • steunmaatregelen van de overheid, enz.

    Een meer gedetailleerd overzicht van de huidige verdeling van de faillissementen en het banenverlies bij kmo's is te vinden op de pagina Analyse van de verdeling van de faillissementen en het banenverlies.

    Jaarlijkse evolutie van het aantal faillissementen en het banenverlies bij kmo's

    In 2020 gingen 7.203 btw-plichtige ondernemingen failliet, waardoor 17.882 banen verloren zijn gegaan.

    Bij 7.197 van die faillissementen ging het om ondernemingen met minder dan 250 werknemers, de gebruikelijke drempel om van kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's) te spreken, en 7.176 ondernemingen telden minder dan 50 werknemers. Met een verschil van slechts 6 eenheden ten opzichte van het totale aantal faillissementen vertegenwoordigt die categorie van ondernemingen bijna alle in België geregistreerde faillissementen (99,9 %). Dat is een daling van 32 % van het aantal vastgestelde faillissementen bij kmo's in vergelijking met 2019. 2020 wordt zo het jaar met het laagste aantal failliet verklaarde kmo's van de afgelopen tien jaar.

    Het banenverlies als gevolg van faillissementen bij kmo's, namelijk 78,8 % van het totaal voor 2020, volgt een vergelijkbare trend: in 2020 gingen 14.085 banen verloren, of 4.559 minder dan in 2019 (-24,5 %).

    Verklarende factoren

    De stevige daling van het aantal faillissementen en van het daarmee gepaard gaande banenverlies in de loop van 2020 is vooral te danken aan de beschermingsmaatregelen die in het kader van de gezondheidscrisis werden genomen:

    • Om de ondernemingen die vóór de crisis levensvatbaar waren, maar te maken krijgen met sluitingen per sector en/of een verminderde activiteit door de gezondheidssituatie, te beschermen, heeft de federale regering beslist om een moratorium op bedrijfsfaillissementen in te stellen. Dat moratorium gold voor de perioden van 24 april tot en met 17 juni 2020 en van 1 november 2020 tot en met 31 januari 2021.
    • Naast het moratorium op faillissementen geldt tot 30 juni 2021 een stilzwijgend moratorium op schulden bij de fiscus en bij de sociale zekerheid.
    • Tot slot werden er op federaal, gewestelijk en lokaal niveau heel wat maatregelen genomen om ondernemingen in deze crisisperiode te ondersteunen. Meer informatie over die maatregelen is te vinden op de  pagina "Coronavirus: De economische verliezen voor ondernemingen beperken".

    Voor de voorgaande jaren moeten andere elementen in beschouwing worden genomen. Zo leidde de nieuwe insolventiewet, die op 1 mei 2018 in werking is getreden, tot een toename van het aantal faillissementen in 2019: verenigingen zonder winstoogmerk (vzw's) en vrije beroepen kunnen immers volgens de wet sindsdien ook failliet gaan.

    De invoering van de wet op de spookbedrijven medio 2017 deed het aantal in faillissement gedagvaarde ondernemingen eveneens in stijgende lijn gaan: dit regelgevingsinstrument versterkt het wetgevingsarsenaal om de ondernemingsrechtbank in staat te stellen slapende vennootschappen en van fraude verdachte vennootschappen op te sporen en uit de markt te verwijderen.

    De wet van 21 maart 2021, die de procedure van gerechtelijke reorganisatie (PGR) voor ondernemingen in financiële moeilijkheden versoepelt, zou het aantal faillissementen moeten beperken, vooral bij kmo's. Het overdreven administratieve formalisme dat de procedure tot dusver quasi ontoegankelijk maakte voor kleine ondernemingen, wordt teruggeschroefd en de beschermende opschortingstermijn voor de schuldenaar wordt opnieuw ingevoerd in de voorbereidende fase van de PGR.

    Jaarlijksevolutie van faillissementen volgens grootte, levensduur, rechtsvorm, bedrijfstak, gewest en geslacht van de bestuurders

    De volgende grafieken tonen de jaarlijkse evolutie van de faillissementen en het banenverlies, rekening houdend met verschillende aspecten zoals grootte, levensduur, rechtsvorm, bedrijfstak, de geografische locatie van de onderneming en het geslacht van de bestuurders.

    Jaarlijkse evolutie van het banenverlies volgens grootte, levensduur, rechtsvorm, bedrijfstak en gewest

    De volgende grafieken tonen de jaarlijkse evolutie van het banenverlies, rekening houdend met verschillende aspecten zoals grootte, levensduur, rechtsvorm, bedrijfstak, de geografische locatie van de onderneming en het geslacht van de bestuurders.

     

    Maandelijkse evolutie van de faillissementen en het banenverlies

    Uit de maandelijkse analyse van de faillissementen blijkt duidelijk het seizoensgebonden karakter van deze variabele. Ieder jaar blijken er in juli en augustus beduidend minder faillissementen te zijn. Die daling tijdens de zomer wordt vervolgens tenietgedaan door een forse stijging van het aantal faillissementen in september en oktober.

    Dat verschijnsel heeft te maken met het gerechtelijk verlof in juli en augustus. De rechtbanken blijven tijdens de zomerperiode open, maar er worden veel minder zittingen gehouden.

    Bij de analyse van maandelijkse faillissementsgegevens wordt daarom aangeraden om altijd identieke perioden in plaats van opeenvolgende perioden met elkaar te vergelijken.

     

    Evolutie van het aantal verloren banen per faillissement

    De volgende grafiek toont de evolutie van het aantal banen dat gemiddeld verloren ging per faillissement bij een kmo sinds 2010. Na een dalende trend tot 2018 ging het aantal banen dat gemiddeld verloren gaat door faillissementen bij kmo's de afgelopen 2 jaar weer in stijgende lijn.

     

    Definities en bronnen

    Faillissement

    Een faillissement wordt uitgesproken wanneer een onderneming cumulatief aan drie voorwaarden voldoet:

    • het gaat om een onderneming, dat wil zeggen:
      • iedere natuurlijke persoon die zelfstandig een beroepsactiviteit uitoefent
      • iedere rechtspersoon
      • iedere andere organisatie zonder rechtspersoonlijkheid
    • die in aanhoudende staking van betaling verkeert
    • en waarvan de kredietwaardigheid is aangetast: dat betekent dat de ondernemer het vertrouwen van de schuldeisers heeft verloren, die hem geen krediet of betalingsvoorwaarden meer toestaan.

    Een ontbonden vennootschap kan failliet worden verklaard tot 6 maanden na afsluiting van de vereffening.

    Bij een faillissement is altijd één onderneming betrokken. Een juridische constructie waarbij verschillende personen samen eenzelfde onderneming hebben opgericht, telt als één faillissement.

    Banenverlies

    Statbel berekent het banenverlies als gevolg van een faillissement op basis van de meest recente gegevens beschikbaar bij de Rijksdienst Sociale Zekerheid (RSZ).

    Laatst bijgewerkt
    25 juni 2021