Op wettelijk vlak kan een onderneming, naargelang van het geval, haar activiteiten beëindigen:
- door vrijwillige stopzetting/ontbinding of
- door gerechtelijke ontbinding of
- door een faillissement.
Welke stappen moet u volgen om uw onderneming stop te zetten?
Indien u als natuurlijk persoon (zelfstandige) ingeschreven bent:
Neem contact op met een erkend ondernemingsloketnaar keuze om de hoedanigheid van inschrijvingsplichtige onderneming in de Kruispuntbank van Ondernemingen door te halen. Die handeling is betalend. Het tarief voor 2025 bedraagt 109 euro (per vestigingseenheid). Het bedrag wordt elk jaar op 1 januari geïndexeerd.
Bovendien informeert het ondernemingsloket u over de overige stappen die u moet volgen om uw zelfstandige activiteiten volledig stop te zetten en het kan u daarbij ook helpen:
- afsluiting van de btw-verplichtingen
- aanvraag om de betaling van uw bijdragen aan uw sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen stop te zetten
- beëindiging van uw inschrijving bij de RSZ als u werkgever was
- stopzetting van uw specifieke toelatingen zoals die van het FAVV, Unisono (SABAM), ...
Indien u als rechtspersoon (vennootschap) ingeschreven bent:
De vrijwillige ontbinding van uw onderneming omvat drie afzonderlijke stappen:
- de ontbinding
- de vereffening
- de sluiting van de vereffening
Als uw onderneming geen schulden heeft, kunt u onder bepaalde voorwaarden overgaan tot een "turbovereffening". Daarbij worden de ontbinding, vereffening en afsluiting van de vereffening van uw onderneming in één enkele akte geregeld. Zo kunt u uw onderneming veel sneller stopzetten.
De voorwaarden voor een turbovereffening voor vennootschappen vindt u in artikel 2:80 van het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen.
Raadpleeg voor meer informatie over vzw's de webpagina vzwvan de FOD Justitie.
De griffie van de ondernemingsrechtbank registreert de ontbinding en de sluiting van de vereffening in de Kruispuntbank van Ondernemingen. U moet daarnaast ook contact opnemen met het erkend ondernemingsloket naar keuze om, in het geval van een vennootschap, de inschrijving als inschrijvingsplichtige onderneming (en van de vestigingseenheden) te laten schrappen. Die handeling is betalend. Het tarief voor 2025 bedraagt 109 euro (per vestigingseenheid). Het bedrag wordt elk jaar op 1 januari geïndexeerd.
Bovendien informeert het ondernemingsloket u over de overige stappen die u moet volgen om de activiteiten van uw onderneming volledig stop te zetten en het kan u daarbij ook helpen:
- afsluiting van de btw-verplichtingen
- aanvraag om de betaling van de bijdragen aan het sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen stop te zetten
- beëindiging van de inschrijving bij de RSZ als de vennootschap werkgever was
- stopzetting van de specifieke toelatingen zoals die van het FAVV, Unisono (SABAM), ...
- vereffening en ontbinding van de rechtspersoon (verplichting te beschikken over een notariële akte, afhankelijk van het geval)
Gerechtelijke ontbinding
De ondernemingsrechtbank kan ook beslissen om uw rechtspersoon te ontbinden. Dat gebeurt op vraag van een belanghebbende partij of het Openbaar Ministerie om gegronde redenen, bijvoorbeeld:
- de niet-naleving van bepaalde wettelijke voorschriften;
- de niet-naleving van de automatische ontbindingsgronden in de statuten van uw onderneming, of
- in het geval van een eenmalig verzuim om een jaarrekening in te dienen.
De kamer voor ondernemingen in moeilijkheden is een kamer van de ondernemingsrechtbank en bestaat uit een beroepsrechter en twee lekenrechters. Ze oefent een dubbele opdracht uit:
- preventie op het vlak van insolventie;
- controle van de voorwaarden voor gerechtelijke ontbinding.
In het kader van haar taak om toezicht te houden op de voorwaarden voor gerechtelijke ontbinding kan de kamer van ondernemingen in moeilijkheden onder meer rechtspersonen oproepen die zich in een van deze omstandigheden bevinden:
- verzuim om een jaarrekening in te dienen binnen zeven maanden na de afsluiting van het boekjaar;
- ambtshalve schrapping van de vennootschap uit de Kruispuntbank van Ondernemingen, in uitvoering van artikel III.42, § 1, 5° van het Wetboek van Economisch Recht;
- vermoedelijke fictieve zetel (dagvaarding per gerechtelijke brief na een eerste dagvaarding waaraan geen gevolg werd gegeven).
Wanneer u zo'n dagvaarding ontvangt, is het absoluut noodzakelijk dat u zich aanmeldt, met bewijsstukken van de regularisatie van uw situatie. De oproeping op zichzelf leidt niet automatisch tot de ontbinding van uw rechtspersoon.
Als u geen gevolg geeft aan de oproepingen, verwijst de kamer voor ondernemingen in moeilijkheden uw onderneming naar een kamer ten gronde van de rechtbank. Die kan uiteindelijk beslissen tot gerechtelijke ontbinding.
Wat moet u doen bij een faillissement?
Wat wordt bedoeld met "faillissement"?
Naast de vrijwillige of gerechtelijke ontbinding kan een onderneming ook failliet gaan.
Een faillissement is een juridische procedure die leidt tot de vereffening van de activa van een onderneming die niet langer aan haar financiële verplichtingen kan voldoen.
Wanneer kan een onderneming failliet worden verklaard?
Om failliet te worden verklaard, moet een onderneming aan drie cumulatieve voorwaarden voldoen:
- een onderneming zijn in de zin van Boek XX van het Wetboek van Economisch Recht (een natuurlijke persoon die als zelfstandige een beroepsactiviteit uitoefent, een rechtspersoon of een andere organisatie zonder rechtspersoonlijkheid);
- zich bevinden in een aanhoudende staat van staking van betaling;
- zich bevinden in een staat van verlies van kredietwaardigheid.
Opgelet: als u uw betalingen al heeft opgeschort, bent u in principe verplicht om uw faillissement aan te geven binnen een maand na de opschorting van de betalingen.
Een al ontbonden rechtspersoon kan failliet worden verklaard tot zes maanden na afsluiting van de vereffening. Hetzelfde geldt voor de natuurlijke personen, ondernemingen, tot zes maanden na het overlijden.
Wie kan de faillissementsprocedure opstarten?
Een faillissementsprocedure kan worden ingeleid door:
- de schuldenaar (in het geval van een vennootschap: de raad van bestuur of de bestuurder): in dat geval is er sprake van een "aangifte van faillissement";
- een of meer van zijn schuldeisers (via dagvaarding);
- het Openbaar Ministerie (via dagvaarding);
- indien van toepassing, de voorlopige bewindvoerder die eerder door de ondernemingsrechtbank werd aangesteld om bepaalde activiteiten te beheren;
- indien van toepassing, de curator van het hoofdgeding (dagvaarding), als de onderneming in meerdere landen gevestigd is.
Een onderneming of een persoon die een vrij beroep uitoefent, kan failliet worden verklaard door een vonnis van de ondernemingsrechtbank.
Wat zijn de gevolgen van een faillissementsprocedure?
Het doel van een faillissement is om de activa van de gefailleerde onder het gezag van een curator te plaatsen. Die zal de activa vereffenen en verdelen zodat de schuldeisers betaald kunnen worden. De curator is een gerechtelijk mandataris die optreedt als vertegenwoordiger van zowel de schuldeisers als de gefailleerde.
Voor praktische informatie neemt u contact op met de griffie van de bevoegde ondernemingsrechtbank.
Raadpleeg ook de pagina Centrale Registers voor Solvabiliteit en Collectieve Schuldenregelingvan de FOD Justitie
