Table of Contents

    Wat is een Europees octrooi?

    Wenst u bescherming in een aantal Europese landen, dan kan het voordeliger zijn om een Europees octrooi aan te vragen. Met één aanvraag en één procedure kunt u zo een octrooi bekomen dat geldig is in meerdere landen van de momenteel 38 lidstaten van het Europese Octrooiverdrag.

    Het Europese Octrooiverdrag werd in 2000 herzien. U moet dan ook nagaan welke versie van toepassing is, op basis van de datum waarop de octrooiaanvraag werd ingediend en het octrooi werd verleend, en afhankelijk van de toepassing in de tijd van de desbetreffende wettelijke bepaling. Er zijn drie periodes te onderscheiden:

    • De Europese octrooien die verleend werden vóór 13 december 2007 en de octrooiaanvragen die werden ingediend vóór deze datum, alsook de Europese octrooien die zijn verleend op basis van die aanvragen, zijn onderworpen aan de versie van 1973 van het Europese Octrooiverdrag (uitgevoerd door de Belgische wet van 8 juli 1977).
    • Het nieuwe Europese Octrooiverdrag (uitgevoerd door de Belgische wet van 21 april 2007) is van toepassing op Europese octrooiaanvragen die zijn ingediend vanaf 13 december 2007, en de Europese octrooien die zijn verleend op basis van die aanvragen.
    • Sinds 22 september 2014 trad een derde wetgevend instrument in werking in België, dat de laatste versie van het Europese Octrooiverdrag herneemt. Het betreft boek XI van het Wetboek van economisch recht, waarvan de bepalingen over het Europese octrooi enkel van toepassing zijn op Europese octrooiaanvragen ingediend vanaf 22 september 2014, alsook de Europese octrooien die zijn verleend op basis van die aanvragen.

    De procedure tot verlening van een Europees octrooi is wel ingewikkelder en duurt langer dan de Belgische procedure, wegens een verplicht onderzoek naar de octrooieerbaarheidsvoorwaarden. Anderzijds heeft die procedure als voordeel dat het octrooi meer garanties biedt voor de geldigheid.

    Wie om de verlening van een Europees octrooi verzoekt, duidt in het algemeen alle verdragsluitende staten aan. Wel kan, tot aan de verlening van het Europese octrooi, de aanwijzing van een land daarna op elk ogenblik worden ingetrokken en de geografische dekking van de uitwerking dus worden beperkt tot een of meer landen.

    Van zodra een Europees octrooi voor een reeks lidstaten is verleend, omvat het in de betrokken landen dezelfde rechten als een nationaal octrooi. Het gaat in feite om een bundel aan nationale octrooien. Het octrooi is meer bepaald onderworpen aan de nationale regels voor de

    • beschermingsomvang,
    • overdracht en licentie,
    • handhaving, ...

    Een Europees octrooi kan bijgevolg een verschillende draagwijdte hebben in de landen waarvoor het verleend is.

    De Europese procedure bestaat uit vijf stappen.

    1. In een eerste fase wordt de octrooiaanvraag ingediend.
    2. Die ondergaat een formeel onderzoek en vervolgens een nieuwheidsonderzoek. De volledige aanvraag en het nieuwheidsrapport worden daarna gepubliceerd.
    3. Indien de aanvrager de procedure wenst verder te zetten, wordt er vervolgens overgegaan tot het onderzoek ten gronde, d.w.z. men gaat na of de octrooieerbaarheidsvoorwaarden  zijn vervuld (nieuwheid, inventiviteit (uitvinderswerkzaamheid), industriële toepasbaarheid en geoorloofdheid). Het octrooi wordt dan verleend en gepubliceerd, of afgewezen.
    4. Tegen de verlening kan door derden eventueel oppositie worden aangetekend.
    5. Ten slotte staat beroep open tegen beslissingen van het Europese Octrooibureau.

    U vindt meer en up-to-date-informatie op de website van het Europese Octrooibureau (EOB).

    Hoe dient u een Europese octrooiaanvraag in?

    U dient het aanvraagformulier in bij het Europese Octrooibureau (EOB) te München, Den Haag of Berlijn.

    Er is echter één uitzondering waarbij u het aanvraagformulier via de Belgische Dienst voor de Intellectuele Eigendom in Brussel moet indienen. Die uitzondering is van toepassing wanneer u voldoet aan beide van de volgende voorwaarden:

    • u bent Belg of uw woonplaats of zetel bevindt zich in België; en
    • uw aanvraag kan de verdediging van het Belgisch grondgebied of de veiligheid van de Staat aanbelangen.

    Het is uw verantwoordelijkheid, als aanvrager van het Europese octrooi om na te gaan of uw aanvraag inderdaad de verdediging van het Belgische grondgebied of de veiligheid van de Staat kan aanbelangen. Bij de Dienst voor de Intellectuele Eigendom kunt u de aanvraag per post, per fax of in persoon indienen. Wanneer u de aanvraag per fax indient, moet u het originele exemplaar opsturen naar de Dienst voor de Intellectuele Eigendom, binnen één maand vanaf de verzending van de fax.

    Moet u zich laten vertegenwoordigen of kunt u zelf uw aanvraag indienen? Zie een deskundige contacteren

    Inhoud van de Europese octrooiaanvraag

    Een correcte invulling van het aanvraagformulier is belangrijk. Slechts wanneer een aantal gegevens correct zijn verstrekt, wordt een datum van indiening toegekend. Die datum is bepalend voor de beoordeling van nieuwheid, en dus ook voor de voorrang tussen verschillende octrooiaanvragen. Zowel in de Europese als Belgische procedure geldt immers het first-to-fileprincipe, wat inhoudt dat de eerste aanvrager rechthebbende is op een octrooi, ook al heeft hij niet als eerste de betreffende uitvinding gedaan.

    De aanvraag moet de volgende gegevens bevatten:

    • een verzoek tot verlening van een octrooi;
    • gegevens waaruit de identiteit van de aanvrager blijkt;
    • een beschrijving van de uitvinding;
      de uitvinding moet in de octrooiaanvraag zodanig duidelijk en volledig worden beschreven dat zij door een deskundige kan worden toegepast.
    • een of meer conclusies;
      Ze beschrijven het onderwerp waarvoor bescherming wordt gevraagd. Hoewel de beschrijving en eventuele tekeningen dienen ter interpretatie van de conclusies, zijn het enkel de laatste die de beschermingsomvang van een octrooi bepalen.
      Formuleert u de conclusies te beperkend, dan kan hieraan later niet meer worden verholpen. Een slechte redactie kan dus leiden tot een octrooi met een beperktere beschermingsomvang. Een deskundige contacteren is dan ook sterk aan te raden!
    • eventuele tekeningen waarnaar de beschrijving of de conclusies verwijzen.
      Dat is vereist wanneer ze nodig zijn om de uitvinding te begrijpen;
    • een uittreksel (abstract).
      Dat is alleen bedoeld als technische informatie voor derden;
    • indien toepasselijk, een volmacht voor een vertegenwoordiger (erkende octrooigemachtigde, advocaat, werknemer,...).

    Formulieren voor de octrooiaanvraag

    Een aantal van de bovenstaande gegevens kunt u in een later stadium nog vervolledigen. De verklaring dat een octrooi wordt aangevraagd, gegevens waaruit de identiteit van de aanvrager blijkt en een beschrijving van de uitvinding of een verwijzing naar een eerder ingediende aanvraag zijn echter noodzakelijk om een datum van indiening te verkrijgen. Die datum is bepalend voor de beoordeling van de nieuwheid en zal ook de voorrang bepalen op later ingediende octrooiaanvragen.

    In welke taal vraagt u een octrooi aan aan?

    Een aanvraag voor een Europees octrooi mag u in eender welke taal indienen, maar u moet binnen de twee maanden een vertaling in het Duits, Engels of Frans aan het dossier toevoegen. Voor de uiteindelijke publicatie van het octrooi moeten de conclusies in het Duits, Engels én Frans worden vertaald. U kunt Europese octrooien bovendien gratis consulteren in alle officiële talen van de lidstaten van de Europese Octrooiorganisatie via een automatische vertaalsoftware die het Europees Octrooibureau ter beschikking stelt. Die vertaling is enkel informatief, en heeft geen juridische waarde.

    Let wel: het bovenstaande geldt enkel voor de indiening van de Europese octrooiaanvraag zelf. De correspondentie met de Dienst in het kader van een Europese octrooiaanvraag gebeurt niet in eender welke taal, maar moet de gebruikelijke regels voor het taalgebruik in bestuurszaken volgen.

    Validatie in België

    Opdat een Europees octrooi in België uitwerking heeft, moet u België aanwijzen in de octrooiaanvraag én moet het verleende octrooi in België gevalideerd worden.

    Voor de validatie is volgend onderscheid te maken:

    • alle Europese octrooien verleend in het Frans of het Duits worden automatisch gevalideerd in België, ongeacht de datum van verlening, wijziging of beperking;
    • Europese octrooien verleend, gewijzigd of beperkt in het Engels vanaf 1 januari 2017 worden automatisch gevalideerd in België zonder verdere vereisten.

    Voor de validatie in België van Europese octrooien verleend, gewijzigd of beperkt in het Engels vóór 1 januari 2017 moet u echter een vertaling naar het Frans, het Duits of het Nederlands indienen binnen een termijn van drie maanden vanaf de datum van publicatie van de vermelding van de verlening, wijziging of beperking. Bezorg die vertaling aan de Dienst voor de Intellectuele Eigendom.

    Als u de vertaling niet binnen de voorziene termijn overmaakt aan de Dienst, dan wordt het Europese octrooi geacht in België vanaf het begin geen gevolgen te hebben. Onder bepaalde voorwaarden is echter een herstel van rechten mogelijk via een herstelprocedure.

    Taksen

    Om een geldig Europees octrooi te krijgen én te behouden, moet u een aantal taksen betalen. Zo moet u bijvoorbeeld binnen één maand na indiening een indieningstaks betalen.

    Meer hierover vindt u op de webpagina over de kosten.

    Formeel onderzoek, nieuwheidsonderzoek en publicatie van de aanvraag

    Formeel onderzoek

    Om een datum van indiening te verkrijgen, moeten een aantal formele vereisten vervuld zijn. De aanvraagafdeling van het Europese Octrooibureau controleert of de volgende gegevens in orde zijn:

    • de verklaring dat een octrooi wordt aangevraagd,
    • gegevens waaruit de identiteit van de aanvrager blijkt en
    • een beschrijving van de uitvinding of een verwijzing naar een eerder ingediende aanvraag.

    Slechts dan wordt een datum van indiening toegekend.

    Behoudens een recht van voorrang, is de datum van indiening van belang om nieuwheid te boordelen en dus ook de voorrang te bepalen ten opzichte van andere aanvragen. Ook wordt de beschermingsduur van 20 jaar vanaf de indieningsdatumberekend. Het toekennen van een datum van indiening houdt echter nog niet het verlenen van een octrooi in.

    Daarnaast verifieert deze aanvraagafdeling

    • of de taksen zijn betaald en

    • of aan de andere formaliteiten is voldaan,

    en wordt, indien nodig, een termijn toegekend om het dossier aan te vullen.

    De octrooiaanvraag wordt geacht te zijn ingetrokken wanneer de indiener dit niet binnen de toegekende termijn in orde brengt.

    Nieuwheidsonderzoek

    Tegelijkertijd met het formele onderzoek, stelt de afdeling nieuwheidsonderzoek van het EOB een nieuwheidsverslag op en zendt dat naar de octrooiaanvrager, samen met een voorlopige en niet-bindende opinie over de andere octrooieerbaarheidsvoorwaarden.

    Publicatie van de aanvraag

    Zo snel mogelijk na het verstrijken van 18 maanden na de datum van indiening, wordt de volledige aanvraag en het nieuwheidsverslag gepubliceerd in het Europese Octrooiblad. Het dossier is vanaf dan ook in te kijken door het publiek in het online Europese octrooiregister.

    Onderzoek ten gronde, octrooiverlening en publicatie van het octrooi

    Onderzoek ten gronde

    Na de publicatie van het nieuwheidsverslag heeft de aanvrager een termijn van 6 maanden om een onderzoek ten gronde aan te vragen. Doet hij dat niet, dan wordt de aanvraag geacht te zijn ingetrokken.

    Daarbij zal de onderzoeksafdeling van het Europese octrooibureau nagaan of aan de essentiële octrooieerbaarheidsvoorwaarden is voldaan. Er wordt dus gecontroleerd op

    • nieuwheid,
    • inventiviteit (uitvinderswerkzaamheid),
    • industriële toepasbaarheid en
    • geoorloofdheid

    Ook of de materie niet van octrooibescherming is uitgesloten en of de uitvinding duidelijk en volledig is beschreven, wordt nagegaan.

    Octrooiverlening en publicatie

    Zijn alle voorwaarden vervuld, de taksen betaald en vertalingen bezorgd, dan verleent het Europese Octrooibureau het octrooi. Het Europese octrooi treedt in werking op de dag van de bekendmaking van de vermelding van verlening in het Europese Octrooiblad. Slechts vanaf die datum is het octrooi geldig. Wél heeft de octrooihouder ook vóór die datum een aantal rechten. Zie Beschermingsomvang.

    Het toegekende octrooi wordt in zijn geheel gepubliceerd in het Europese Octrooiblad en is bovendien consulteerbaar in het online Europese octrooiregister.

    Zie de vereiste voor validatie in België m.b.t. de rechtsgevolgen van een Europees octrooi in België.

    Oppositie

    Binnen de 9 maanden na publicatie van de verlening in het Europees Octrooiblad, kan iedereen die dit wenst oppositie instellen tegen het Europese octrooi. Dit kan slechts op voorgeschreven gronden en meer bepaald

    • wanneer het octrooi niet voldoet aan de materiële octrooieerbaarheidsvoorwaarden,

    • wanneer de uitvinding niet duidelijk en volledig is beschreven, of

    • wanneer het uiteindelijke octrooi ruimer is dan de oorspronkelijke octrooiaanvraag.

    De oppositieafdeling van het Europees octrooibureau onderzoekt die gronden en beslist daarna om het octrooi

    • te herroepen,

    • in stand te houden of

    • te wijzigen.

    Na de voornoemde periode van 9 maanden kan tegen het Europese octrooi enkel nog oppositie worden ingesteld bij de bevoegde nationale rechtbanken.

    Beroep

    Beslissingen van de aanvraagafdeling, de onderzoeksafdeling of de oppositieafdeling van het Europese octrooibureau zijn tot twee maanden na kennisgeving van de beslissing vatbaar voor beroep bij de Kamer van beroep van het EOB.

    Tegen de beslissingen van de Beroepskamers kan beroep aangetekend worden bij de Grote kamer van beroep die waakt over de uniforme toepassing van de rechtsregels van het Europese Octrooiverdrag.

    Laatst bijgewerkt
    20 augustus 2019

    Laatste nieuws voor dit thema

    1. Intellectuele eigendom

      Auteursrechten en naburige rechten - Jaarverslag 2018 van de Controledienst