Rechten van de uitvoerende kunstenaars

Table of Contents

    De wet geeft rechten aan “uitvoerende kunstenaars”. Zo bezitten zangers, musici, acteurs, toneelspelers enz. naburige rechten op de interpretatie die ze geven aan de uitvoering van een werk.

    Zo, bijvoorbeeld, heeft alleen Emilie Dequenne het recht al dan niet haar toestemming te geven om haar acteerprestatie in de film “Rosetta” van Jean-Pierre en Luc Dardenne op Youtube te plaatsen of om een gsm-tune te laten samenstellen met fragmenten van haar dialogen in de film.

    Deze rechten laten de uitvoerende kunstenaars toe om een controle uit te oefenen op de exploitatie van hun prestaties. Over het algemeen dragen de uitvoerende kunstenaars hun naburige rechten over aan de producent (met uitzondering van hun morele rechten , zie verder). In dat geval moet men de toestemming van de producent bekomen voor elke exploitatie van de uitvoering van de uitvoerende kunstenaar.

    De naburige rechten van de uitvoerende kunstenaar moeten worden onderscheiden van de auteursrechten op het uitgevoerde werk. Een zanger heeft bijvoorbeeld naburige rechten op de interpretatie die hij aan een lied geeft, terwijl de componist en tekstschrijver auteursrechten hebben op het lied zelf. We hebben dan te maken met verschillende rechten die betrekking hebben op eenzelfde lied. Wanneer de uitvoering dan nog eens door een producent wordt vastgelegd, zal er sprake zijn van een derde recht met betrekking tot deze vastlegging, ook het naburig recht van de producent genoemd.

    Wie is uitvoerend kunstenaar?

    De uitvoerende kunstenaar is elke persoon die een werk op een bepaalde wijze uitvoert of interpreteert. Dit werk kan van eender welk genre zijn (literair, drama, audiovisueel, muzikaal, choreografisch, enz.).

    Het gaat bijvoorbeeld over acteurs, zangers, musici, dansers, variétéartiesten (goochelaars, jongleurs, humoristen, enz.) of circusartiesten.

    “Aanvullende kunstenaars”, zoals figuranten of licht- en geluidstechnici, hebben daarentegen geen rechten op hun prestaties.

    Op welke prestaties hebben de uitvoerende kunstenaars rechten?

    De naburige rechten verlenen enkel bescherming aan prestaties die artistiek van aard zijn.

    Vallen daarom dus buiten deze bescherming: sportieve prestaties, mannequinwerk, de prestatie van een deelnemer aan reality-tv.

    Welke rechten bezitten uitvoerende kunstenaar?

    Vermogensrechten

    Het naburige recht van de uitvoerende kunstenaars laat hen toe controle uit te oefenen op het gebruik van hun prestaties.

    Dit recht omvat vooreerst vermogensrechten die hen het exclusieve exploitatierecht verlenen op hun prestaties. Vaak worden deze rechten afgestaan aan de producent.

    De voornaamste vermogensrechten zijn het reproductierecht en het mededelingsrecht.

    Reproductierecht

    Om een reproductie van een prestatie te maken, is de toestemming van de houders van de naburige rechten vereist. Op die wijze geeft dit recht hen de mogelijkheid om de exploitatie, die men van een prestatie wil maken via de productie van exemplaren te controleren. De toestemming van de uitvoerende kunstenaar is vereist om een prestatie vast te leggen, zoals bijvoorbeeld via het opnemen van een muziekconcert of toneelopvoering.

    Meer algemeen is voor elke reproductie van een prestatie de toestemming van de houders van de naburige rechten vereist, wat ook de reproductietechniek mag zijn (cd, dvd, een digitale of andere drager, enz.).

    Alle vormen van kopie vallen onder het reproductierecht: definitieve of tijdelijke, volledige of gedeeltelijke (bijvoorbeeld de overname van een fragment van een uitvoering is eveneens een kopie of reproductie), kopieën gemaakt met het doel om ze te verkopen of gratis te verspreiden, kopieën bestemd voor een derde of voor zichzelf (met uitzondering van de privékopie).

    Recht tot mededeling aan het publiek

    De toestemming van de uitvoerende kunstenaar is noodzakelijk om zijn prestatie aan het publiek mee te delen, m.a.w om deze prestatie te tonen of te laten horen, ongeacht of dit rechtstreeks of onrechtstreeks, via een technisch hulpmiddel (bijvoorbeeld het internet), of een uitzending zou gebeuren.

    Er zijn evenwel twee belangrijke situaties waarbij toestemming niet nodig is:

    • de mededeling van de prestatie aan het publiek op een openbare plaats, op voorwaarde dat die prestatie niet voor een voorstelling wordt gebruikt en de toegang gratis is, en
    • de uitzending van de prestatie via de radio.

    Wel zal in deze twee gevallen een vergoeding worden geïnd ten behoeve van de uitvoerende kunstenaar.

    Leen- en verhuurrecht

    De toestemming van de uitvoerende kunstenaar moet worden gevraagd om materiële dragers, waarop zijn prestatie is vastgelegd, te leen of te huur te mogen aanbieden.

    Distributierecht

    De toestemming van de uitvoerende kunstenaar is vereist om de materiële dragers, waarop zijn prestatie is vastgelegd, te mogen verkopen of invoeren.

    Morele rechten van de uitvoerende kunstenaar

    De morele rechten beschermen de persoonlijkheid van de uitvoerende kunstenaar zoals die tot uiting komt in zijn interpretatie of uitvoering.

    De uitvoerende kunstenaar kan eisen dat zijn naam wordt vermeld bij de exploitatie van zijn prestatie (vaderschapsrecht), maar dit recht moet uitgeoefend worden overeenkomstig de eerlijke beroepsgebruiken. Het is verboden om op onjuiste wijze een prestatie aan een uitvoerend kunstenaar toe te schrijven.

    De uitvoerende kunstenaar kan zich verzetten tegen elke wijziging of misvorming van zijn prestatie (integriteitrecht van de uitvoering).

    Recht op vergoeding van de uitvoerende kunstenaar

    Naast het recht om bepaalde handelingen in verband met hun prestaties al dan niet toe te staan, kennen de naburige rechten ook een recht op vergoeding toe aan de uitvoerende kunstenaars. In deze gevallen kunnen zij bepaalde gebruikshandelingen die van hun prestaties worden gemaakt niet verbieden, maar behouden ze als tegenprestatie wel recht op een vergoeding (zoals bepaald door de wet).

    Overeenkomsten over de naburige rechten van de uitvoerende kunstenaar

    De naburige rechten van de uitvoerende kunstenaars (althans de vermogensrechten) kunnen worden overgedragen aan derden. Hiertoe wordt een overeenkomst gesloten tussen de uitvoerende kunstenaar en de persoon of vennootschap aan wie de rechten worden overgedragen. Meestal dragen de uitvoerende kunstenaars hun vermogensrechten over aan de producent van de film of van het lied dat ze interpreteren.

    Deze overeenkomsten moeten aan verschillende voorwaarden voldoen, die door de wetgever werden opgelegd om de uitvoerende kunstenaar in zijn relaties met exploitanten te beschermen. Deze voorwaarden zijn dezelfde als degene die van toepassing zijn op overeenkomsten tussen auteurs en exploitanten.

    Laatst bijgewerkt
    15 januari 2018

    Laatste nieuws voor dit thema

    1. Intellectuele eigendom

      26.04.2018 Werelddag van de Intellectuele Eigendom – Thema van dit jaar: “Vrouwen als drijvende kracht in innovatie en creativiteit”