Naburige rechten van producenten van fonogrammen en films

Table of Contents

    De wet kent exclusieve rechten toe aan de “producenten van fonogrammen” en de “producenten van de eerste vastleggingen van films”. Dit naburige recht van de producenten heeft betrekking op de fonogrammen en films die ze produceren. Opgelet, enkel de producenten van de eerste vastlegging van een film of van geluid beschikken over een naburig recht hierop. Wie bijvoorbeeld een geluidsbandje zou kopiëren op cd krijgt op deze tweede vastlegging geen naburig recht. Enkel de producent van het originele geluidsbandje wordt de houder van een naburig recht.

    Deze naburige rechten van de producent moeten worden onderscheiden van de eventuele auteursrechten op het geluidsmateriaal (bijvoorbeeld liedjes) of filmmateriaal zelf die door de producent zijn vastgelegd. Op eenzelfde fonogram kunnen meerdere rechten gelden: het auteursrecht van de componist en de tekstschrijver, het naburig recht van de uitvoerende kunstenaars zoals zangers en musici en dus ook het naburig recht van de producent van dit fonogram.

    De wet kent naburige rechten toe aan de producenten omdat zij de kosten dragen van de productie van een film of een geluidswerk. Zo staan ze in voor de initiële opname, het produceren van meerdere exemplaren, het distributienetwerk, marketing, enz. Al deze activiteiten brengen een belangrijke investering met zich mee. Zonder deze rechten is het weinig waarschijnlijk dat er kandidaten zouden zijn om deze kosten en risico’s op zich te nemen.

    Wat is het voorwerp van het naburig recht van producenten?

    Een fonogram is de eerste vastlegging (de moederband of de master) van klank. Hiermee wordt bedoeld de eerste opname van klanken zoals muziek, een lied, stemmen of zelfs gewone geluiden (vogelgezang, natuurgeluiden).

    De eerste vastlegging van een film is de eerste opname van een serie bewegende beelden. Het gaat dus om de eerste master (basisexemplaar) van een cinematografisch werk, een documentaire, een tekenfilm, maar ook van elke andere serie beelden.

    Wie kan zich beroepen op het naburig recht voor producenten?

    De producent van fonogram is de fysieke persoon of rechtspersoon die de financiering en het risico draagt voor het realiseren van de eerste vastlegging van geluiden of klanken (moederband).

    De begripsinhoud van “producent van de eerste vastleggingen van films”’ is vergelijkbaar. Hiermee wordt de fysieke persoon of rechtspersoon bedoeld, die verantwoordelijk is voor de eerste vastlegging van een audiovisueel werk of van een sequentie van beelden, zelfs indien deze niet door het auteursrecht zijn beschermd (televisie-uitzending, beelden van sportwedstrijden, enz.)

    Welke rechten hebben de producenten?

    Vermogensrechten van de producenten

    De naburige rechten van de producenten laten hen toe hun investeringen in het realiseren van de moederband (master) te beschermen.

    Aan hen komt het recht toe deze vastlegging van muziek, documentaires, films, enz. te exploiteren. Hun voornaamste exclusieve rechten zijn het reproductierecht en het recht tot mededeling aan het publiek.

    Reproductierecht

    Om een fonogram of film te reproduceren, is de toestemming van de producent vereist. Op die wijze geeft het reproductierecht producenten de mogelijkheid om de exploitatie te controleren die men van een eerste vastlegging wil realiseren, via het maken en verspreiden van reproducties ervan. Men zal dus toestemming moeten vragen aan de producent om fysieke of digitale exemplaren, al dan niet gratis, te mogen verspreiden.

    Meer in het algemeen is voor elke reproductie op basis van de eerste vastlegging de toestemming van de producent vereist. Dit geldt ongeacht de technische middelen waarvan gebruikt wordt gemaakt: cd, dvd, digitale bestanden of andere.

    Alle vormen van kopie vallen onder de naburige rechten: definitieve of tijdelijke, volledige of gedeeltelijke, kopieën gemaakt om te verkopen of gratis te verspreiden, kopieën voor een derde of voor zichzelf (met uitzondering van de privékopie).

    Recht tot mededeling aan het publiek

    Het recht tot mededeling aan het publiek van een vastlegging van film of geluid is onderworpen aan de toestemming van de producent van deze vastlegging.

    Deze toestemming is dus vereist om publiekelijk gebruik te maken van de gerealiseerde vastlegging, zoals bij het projecteren van een film voor een publiek of het verspreiden ervan via internet.

    Er zijn evenwel twee belangrijke situaties waarbij een dergelijke toestemming niet nodig is:

    • de mededeling aan het publiek van een fonogram/muziekschijf of van een film op een openbare plaats op voorwaarde dat die niet voor een voorstelling wordt gebruikt en de toegang gratis is, en
    • de uitzending van een fonogram of een film via de omroep.

    Wel zal in deze twee gevallen een vergoeding wordt geïnd ten behoeve van de betrokken producenten.

    Leen- en huurrecht

    De toestemming van de producenten moet worden gevraagd om een film of muziek waarvan zij de originele vastlegging hebben verzorgd, te leen of te huur aan te bieden.

    Distributierecht

    De toestemming van de producenten is vereist om materiële exemplaren van een film of fonogram te verspreiden.

    Morele rechten van de producent

    De producenten van fonogrammen en films hebben geen morele rechten, dit in tegenstelling tot auteurs of uitvoerende kunstenaars.

    Recht op vergoeding van de producent

    Naast het recht om bepaalde handelingen in verband met de fonogrammen of films waarvan ze de originele vastlegging hebben verzorgd, al dan niet toe te staan, omvatten de naburige rechten ook een recht op vergoeding ten gunste van producenten. Het gaat om gevallen waarbij zij bepaalde gebruikshandelingen die van hun fonogrammen of films worden gemaakt, niet kunnen verbieden. Als tegenprestatie hebben ze recht op een vergoeding (zoals bepaald door de wet).

    Laatst bijgewerkt
    15 januari 2018

    Laatste nieuws voor dit thema

    1. Intellectuele eigendom

      26.04.2018 Werelddag van de Intellectuele Eigendom – Thema van dit jaar: “Vrouwen als drijvende kracht in innovatie en creativiteit”