Voorbeelden van merken

In beginsel kunnen alle denkbare tekens een merk vormen. Er zijn evenwel een aantal wettelijke voorwaarden voor merkbescherming die maken dat niet alle tekens effectief aanvaard zullen worden. De twee grootste struikelblokken zijn de vereiste van onderscheidend vermogen (het teken moet de waren of diensten van een onderneming onderscheiden van andere) en de vereiste dat het teken grafisch moet kunnen worden voorgesteld.

Voor tekens die bestaan uit woorden, cijfer-, of lettercombinaties, afbeeldingen en logo’s - zij vormen de overgrote meerderheid van de aangevraagde merken - is er normaal geen probleem om aan deze vereisten te voldoen. Ook vormen van producten en van verpakkingen en kleuren of kleurencombinaties kunnen aan de vereiste van grafische voorstelling voldoen doch het bestaan van onderscheidend vermogen zal hier niet altijd onmiddellijk evident zijn.

Voor de minder klassieke types zoals o.a. geluiden, hologrammen en bewegende beelden kan het vereiste van een duidelijke grafische voorstelling een struikelblok vormen. Ook wekken zij soms bepaalde gedachteassociaties op, maar lenen zij zich minder tot het communiceren van de herkomst en missen ze dus onderscheidend vermogen. Toch vinden we van al deze tekens voorbeelden in het Benelux en/of het EU merkenregister. Pogingen tot registratie van geur- en smaakmerken hebben tot nog toe geen succes opgeleverd bij ontstentenis van een voldoende bevonden grafische voorstelling.

Bij de hoger gegeven voorbeelden zal men in de eerste plaats aan individuele merken denken. Dat zijn merken die door één onderneming worden gebruikt om de eigen producten of diensten te onderscheiden van de producten of diensten van een andere onderneming. Er bestaat daarnaast ook de categorie van de collectieve merken waarbij eenzelfde merkteken door verschillende ondernemingen kan worden gebruikt met de bedoeling gemeenschappelijke kenmerken van goederen of diensten aan te duiden (bijv. het logo van het ‘woolmark’). Zie meer bij collectief merk.

Woordmerken

Bijvoorbeeld: Coca-Cola, Philips, Chiquita,…

Beeldmerken

Bijvoorbeeld het Apple-logo

Kleurmerken

Met een kleurmerk bedoelen we niet een bepaald woord of beeld in een bepaalde kleur, maar wel een kleur of een kleurencombinatie op zich die in relatie tot een bepaalde categorie van waren of diensten als merk wordt geregistreerd. Dit heeft dan voor gevolg dat de consument louter aan de hand van een bepaalde kleur, de herkomst van bijvoorbeeld benzineproducten of telecomdiensten herkent. De registratie ziet er dan als een oranje vierkant.

Vormmerken

Bijvoorbeeld de vorm van een fles, van een apparaat, van een reep chocolade, van een verpakking.

Let wel op, sommige vormen zijn uitgesloten van merkbescherming! Het gaat meer bepaald om (i) vormen die bepaald worden door de aard van het product (bijv. de normale vorm van een breinaald), (ii) een vorm die noodzakelijk is om een technische uitkomst te verkrijgen (bijv. de vorm van een schroevendraaier waarmee betere technische resultaten kunnen worden bekomen) en (iii) een vorm die de wezenlijke waarde van het product uitmaakt (bijv. de vorm van een artistiek uitziende kristallen vaas). Niemand kan deze vormen monopoliseren.

Op te merken valt dat deze uitgesloten vormen soms wél beschermbaar zijn via andere intellectuele eigendomsrechten zoals octrooientekeningen- en modellen of auteursrecht. Deze andere rechten zijn echter beperkt in tijd, terwijl het merkrecht onbeperkt hernieuwbaar is.

Geluidsmerken

Ook bij geluidsmerken is er het probleem van grafische voorstelling. Een melodie kan echter genoteerd worden op een notenbalk. Voor een ander geluid, zoals het geluid van een dier, volstaat een omschrijving of nabootsing in woorden alvast niet. Een volledig sonogram met volume, tijds- en frequentieas kan echter wel voldoende zijn.

Bovendien aanvaarden sommige merkenbureau’s (o.m. het Europese bureau) dat een elektronisch geluidsbestand (bijv. mpg file) wordt toegevoegd. Op die wijze werd bijvoorbeeld een registratie toegekend aan de filmstudio Metro-Goldwyn-Mayer van het bekende gebrul van een leeuw dat hun films kenmerkt (registratie nr. 005170113).

Geurmerken, smaakmerken en tastmerken

Hoewel ze in principe niet zijn uitgesloten, zullen geuren moeilijk aan de voorwaarde van grafische voorstelling kunnen voldoen. Noch een woordelijke omschrijving van de geur, noch het geven van de chemische formule, noch het deponeren van een staal en evenmin de combinatie van dit alles, volstaan voor een afdoende omschrijving.

Hetzelfde obstakel doet zich voor bij smaak- en tastmerken.

Laatst bijgewerkt
15 januari 2018