Collectieve merken

Collectieve merken dienen om één of meer gemeenschappelijke kenmerken van waren of diensten van verschillende ondernemingen te onderscheiden (zoals bijvoorbeeld het bekende ‘woolmark’, waarvoor men slechts een licentie kan bekomen en dat men dus slechts als teken op zijn wol- en aanverwante producten kan gebruiken, wanneer die aan bepaalde eisen voldoen). Dit in tegenstelling tot een individueel merk, dat dient om de waren of diensten van één onderneming te onderscheiden van die van andere ondernemingen. De gemeenschappelijke kenmerken waarop collectieve merken duiden, kunnen betrekking hebben op onder andere kwaliteitscriteria, productiemethodes of herkomst, maar ook bijvoorbeeld op het feit dat de producent van de waren of de aanbieder van de diensten gewoon lid is van een bepaalde beroepsvereniging.

Zoals dit het geval is voor individuele merken, bestaat er geen Belgisch systeem van collectieve merken maar gaat het om een Beneluxregeling. Een aanvraag moet dus worden ingediend bij het Benelux-bureau voor de intellectuele eigendom (BHIM) te Den Haag en zal resulteren in een Benelux collectief merk. De aanvraag procedure is zeer gelijklopend aan die voor een individueel Benelux merk.

Ook voor de beschermingsvoorwaarden, de inhoud van het recht, handhaving en verval zijn de collectieve merken aan dezelfde regels onderworpen als de individuele merken, met uitzondering van de volgende regels:

  • De houder van een collectief merk moet onafhankelijk zijn en mag het merk niet zelf gebruiken (dit is voor waren die afkomstig zijn uit of voor diensten verleend door zijn eigen onderneming of een onderneming aan welker bestuur of toezicht hij onmiddellijk of middellijk deelneemt). Het is immers de houder van het collectief merk die zal moeten instaan voor de naleving van het reglement op gebruik en toezicht. Om een onafhankelijk toezicht te garanderen, mag een collectief merk dus niet worden aangevraagd of in het bezit zijn van een onderneming die zelf het collectieve merk wenst te gebruiken ter exploitatie van zijn waren of diensten. Een collectief merk zal aldus bijvoorbeeld geregistreerd kunnen worden door een vereniging van fabrikanten, door een standaardisatie-organisatie of een organisatie die kwaliteitscontroles uitvoert.
  • Het depot voor collectieve merken moet gepaard gaan met het neerleggen van een ‘reglementop het gebruik en toezicht’. Dit reglement vermeldt de gemeenschappelijke kenmerken tot waarborg waarvan het merk bestemd is. Met andere woorden, het reglement moet bepalen door wie en onder welke voorwaarden het collectieve merk mag worden gebruikt. Ook de wijze waarop een deugdelijk en doeltreffend toezicht zal worden gehouden op deze kenmerken en passende sancties moeten in het reglement worden voorzien.
  • Het doel van collectieve merken en het reglement op gebruik en toezicht indachtig, zijn er voor collectieve merken ook twee bijzonder vervalgronden. Zo kan een collectief merk vervallen worden verklaard indien de merkhouder instemt met het gebruik van het merk in strijd met het reglement op het gebruik en toezicht, of dit gebruik gedoogt. Een collectief merk kan eveneens vervallen worden verklaard indien de merkhouder zelf gebruik heeft gemaakt van het collectieve merk voor eigen waren of diensten.
  • Naast het Benelux merkenrecht, bestaat ook binnen het systeem van het Gemeenschapsmerk de mogelijkheid tot registratie van een collectief gemeenschapsmerk.

Let op, verwar een collectief merk niet met geografische aanduidingen, gegarandeerde traditionele specialiteiten of andere kwaliteitslabels.

Laatst bijgewerkt
15 januari 2018

Laatste nieuws voor dit thema

  1. Intellectuele eigendom

    26.04.2018 Werelddag van de Intellectuele Eigendom – Thema van dit jaar: “Vrouwen als drijvende kracht in innovatie en creativiteit”