Merken: beschermingsvoorwaarden

Table of Contents

    Opdat een bepaald teken als merk kan worden geregistreerd, moeten een aantal voorwaarden vervuld zijn. Het moet namelijk gaan om een voor grafische voorstelling vatbaarteken, dat daarnaast onderscheidend vermogen heeft en toelaatbaar en beschikbaar is.

    Een teken ...

    De basisfunctie van een merk is aan het publiek mee te delen van welke onderneming een product of dienst afkomstig is (herkomstfunctie). Een merk moet dus worden opgevat als een teken dat deze informatie kan overbrengen. Voorbeelden zijn

    • woorden,

    • tekeningen,

    • logo’s,

    • letters,

    • cijfers,

    • vormen van producten of van verpakkingen.

    Alhoewel er in beginsel nauwelijks beperkingen gelden voor de aard van het merkteken, is het niet voor alle tekens evident om (onmiddellijk) als merk te kunnen dienen. Wanneer de consument een teken eerder zal opvatten als een eigenschap van het product of de dienst in kwestie, vervult het teken namelijk de essentiële herkomstfunctie niet en zal registratie ervan worden afgewezen. Zo zijn

    • kleuren,

    • vormen en

    • geluiden

    in beginsel niet als merk uitgesloten, maar moet geval per geval wel nagegaan worden of het publiek deze tekens wel als merk opvat en niet als een loutere versiering.

    Het moet genoteerd worden dat tekens die uitsluitend bestaan uit

    • een vorm die bepaald wordt door de aard van het product (bijv. de normale vorm van een breinaald),

    • een vorm die noodzakelijk is om een technische uitkomst te verkrijgen (bijv. de vorm van een schroevendraaier waarmee betere technische resultaten kunnen worden bekomen) en

    • een vorm die de wezenlijke waarde van het product uitmaakt (bijv. de vorm van een artistiek uitziende kristallen vaas)

    niet als merken beschouwd kunnen worden 

    ... vatbaar voor grafische voorstelling

    Daarnaast moet het teken vatbaar zijn voor grafische voorstelling. De reden hiervoor is eerder van praktische aard. Merken moeten geregistreerd worden en dit merkenregister moet raadpleegbaar zijn. Daarom zullen de merkenbureau’s enkel tekens toestaan die 'visueel’ weer te geven zijn.

    Dit kan door

    • lettertekens,

    • figuren,

    • lijnen,

    • afbeeldingen,

    • kleuren enz.

    Op welke wijze ze ook gebeurt, die voorstelling moet

    • duidelijk,

    • nauwkeurig,

    • als zodanig volledig,

    • gemakkelijk toegankelijk,

    • begrijpelijk,

    • duurzaam en

    • objectief

    zijn.

    De bedoeling is dat het teken op een zodanige wijze in het merkenregister wordt omschreven dat iedere geïnteresseerde kan nagaan wat nu juist beschermd is als merk. Hoewel geuren en smaken ook tekens kunnen zijn, zullen die bijvoorbeeld moeilijk volledig en precies genoeg kunnen worden omschreven en worden ze voorlopig steeds geweigerd.

    Voor geluiden bestaan wel enkele oplossingen zoals een notatie op een notenbalk of sonogram of het toevoegen van een geluidsdrager (die laatste mogelijkheid wordt niet aanvaard voor een Beneluxmerk maar wel voor een Gemeenschapsmerk).

    Onderscheidend vermogen

    Het is de meest essentiële functie van een merk om de producten en diensten van de ene onderneming te kunnen onderscheiden van die van een andere. Een merk moet bijgevolg onderscheidend vermogen te hebben.

    Het merkteken moet

    • de aandacht van het publiek kunnen trekken én

    • kunnen meedelen van welke onderneming de waren of diensten afkomstig zijn.

    Of een teken dit onderscheidend vermogen heeft, moet geval per geval worden nagegaan.

    • Een beschrijvende slogan of benaming, of

    • een teken dat kan dienen ter aanduiding van een eigenschap van het product of

    • de dienst in kwestie

      zullen in de regel niet voldoende onderscheidend vermogen hebben.

    Zo zal bijvoorbeeld een gewoon logo van een appel voor een fruitverkoper of het woord "goedkoop" voor een supermarkt deze vereiste van onderscheidend vermogen moeilijk vervullen. Wel is het mogelijk dat dergelijke tekens, die inherent niet onderscheidend zijn, door veelvuldig gebruik (en reclame) inburgeren bij de consument en op die wijze onderscheidend vermogen ‘verwerven’. Op dat ogenblik kan een aanvankelijk beschrijvend of niet-onderscheidend teken toch als merk worden ingeschreven.

    Toelaatbaarheid

    Een aantal categorieën van tekens worden niet toegelaten als merk:

    • tekens die strijdig zijn met de openbare orde of goede zeden;
    • wapentekens, vlaggen en andere staatsemblemen, emblemen en benamingen van internationale organisaties, officiële controle- en waarborgtekens;
    • tekens die tot misleiding van het publiek kunnen leiden, bijvoorbeeld ten aanzien van aard, hoedanigheid of plaats van herkomst van de waren of diensten;
    • tekens voor wijnen en spiritualiën met een oorsprongsaanduiding die niet overeenstemt met de werkelijke herkomst van de producten.

    Beschikbaarheid

    Om een geldig merk te vormen, moet het teken voor de betrokken waren of diensten (zie specialiteitsbeginsel) nog beschikbaar zijn. Dit wil zeggen dat het teken nog niet eerder door anderen als merk geregistreerd werd. Deze eerdere merken – ook anterioriteiten genoemd – kunnen de registratie van een jonger merk dus verhinderen.

    De houders van deze eerdere merken kunnen namelijk in sommige gevallen een oppositieprocedure instellen tegen de aanvraag tot registratie of ze kunnen, na de verlening van het merk, een nietigheidsprocedure voeren om het jongere merk te doen verdwijnen.

    Het zijn niet enkel eerder geregistreerde merken die een anterioriteit vormen. In bepaalde omstandigheden zal ook een ander eerder gebruik door een derde  - zoals bijvoorbeeld een gebruik van het teken als handels- of vennootschapsnamen - een beletsel voor het verkrijgen van een geldig merk kunnen vormen.

    Men mag bovendien geen teken registreren waarvan men zou moeten weten dat het al eerder voor soortelijke waren of diensten in de Benelux - of zelfs buiten de Benelux indien er contractuele relaties bestonden - werd gebruikt.

    Gebeurt dit toch, dan spreekt men van een ‘depot te kwader trouw’ dat op vraag van de eerdere gebruiker later door een rechtbank kan worden nietigverklaard.

    Zie voorbeelden merken.

    Laatst bijgewerkt
    24 mei 2018