Open Source Software, "GPL”, “BSD”, enz. Waar gaat het over?

Open source software is de verzamelnaam voor alle soorten software die aan gebruikers ter beschikking wordt gesteld onder een open source licentie, die minstens voorziet dat de broncode vrijelijk ter beschikking is. Bekende voorbeelden zijn het Linux besturingssysteem, de Firefox webbrowser en de Apache webserver.

Behoort open source software tot het publieke domein en is het dus vrij van rechten?

De bescherming van computerprogramma’s door het auteursrecht laat de rechthebbende personen of ondernemingen toe om de voorwaarden voor commercialisering, zoals prijs en gebruiksbeperkingen, te bepalen.

De aan de gebruikers gegeven toestemmingen, alsook hun beperkingen en voorwaarden worden beschreven in een “licentie”.

Over het algemeen zijn de licenties bij computerprogramma’s zeer restrictief: zo kan de licentie bijvoorbeeld verbieden om het programma te kopiëren, te verspreiden of aan te passen, het toegelaten gebruik beperken tot privédoeleinden en/of de installatie van het programma slechts toestaan op één computer, enz.

Ook open source software is auteursrechtelijk beschermd. Maar de licenties die ermee gepaard gaan geven veel meer rechten aan de gebruikers. Toch kennen ook deze licenties belangrijke gebruiksvoorwaarden. Men kan dus niet eender wat doen met open source software.

Voor de gebruiker

De open source licenties onderscheiden zich van klassieke licenties in de zin dat ze tamelijk veel rechten geven aan de gebruiker van de software: het recht om het programma zonder beperkingen te gebruiken, het recht om reproducties te maken, het recht kopieën weg te geven of te verkopen, het recht om het computerprogramma te wijzigen, enz.

Let op, dikwijls gaan deze, weliswaar ruime, rechten toch nog gepaard met een aantal voorwaarden zoals, bijvoorbeeld, de verplichting om de naam van de auteurs te vermelden of een kopie van de broncode mee te geven.

Er bestaan heel veel verschillende open source licenties die steeds andere rechten en voorwaarden stipuleren. Het is dus van belang een licentie goed te lezen.

Voor de softwareontwikkelaar

In tegenstelling tot klassieke computerprogramma’s, kan software die wordt verspreid onder een open source software als basis dienen voor het ontwikkelen van andere programma’s. U mag immers de open source software verbeteren of aanpassen en deze nadien in gewijzigde versie verspreiden. Op het Internet zijn zelfs bibliotheken met functiecodes onder open source licenties beschikbaar waaruit een programmeur onderdelen kan overnemen of waarnaar hij kan ‘linken’ bij het schrijven van zijn computerprogramma’s. Men hoeft deze stukken programmeercode dus niet steeds te herschrijven.

Let op, er zijn talrijke types open software licenties in omloop en de voorwaarden ervan kunnen onderling wel verschillen (m.b.t. toegang tot de broncode, vermelding van de auteurs, vermelding van de wijzigingen,…). Een vaak voorkomende strikte voorwaarde is de “copyleft” clausule, die bijvoorbeeld is opgenomen in de GNU-GPL (General Public License). Deze bepaalt dat een computerprogramma, waarin software-elementen zijn opgenomen die onder de GPL licentie vallen, ook zelf onder die licentie verspreid moet worden.

Gelet op de veelheid aan open source licenties, is het dus aan te bevelen om elke licentie aandachtig te lezen!

Enkele voorbeelden van open source licenties

De GNU-GPL

De EUPL: een open source licentie die is uitgewerkt door de Europese Commissie en meer aangepast is aan het recht van de landen van de Europese Unie.

De Lesser GPL

De BSD

De MIT

Laatst bijgewerkt
15 januari 2018