Rechten en plichten van kredietgevers en bemiddelaars bij hypothecaire kredieten

Verplichtingen van kredietgevers en bemiddelaars

Precontractuele informatie

Als u een hypothecair krediet overweegt is het cruciaal om goed geïnformeerd te zijn over uw opties. De kredietgever en eventuele tussenpersonen zoals kredietbemiddelaars zijn verplicht om u kosteloos gepersonaliseerde informatie te verstrekken, zodat u verschillende kredietproducten kunt vergelijken en begrijpen voordat u een beslissing neemt.

Wat u moet weten:

• Europees gestandaardiseerd informatieblad (ESIS):
  Het ESIS-formulier  is een document waarop alle informatie over uw kredietaanbod wordt weergegeven. Die informatie moet afgestemd zijn op uw persoonlijke behoeften, voorkeuren en financiële situatie. U ontvangt de informatie nadat u alle gegevens daarover heeft verstrekt en ruim voor het aangaan van een kredietovereenkomst. U ontvangt het ESIS-formulier van de kredietgever of kredietbemiddelaar op een duurzame gegevensdrager (zoals papier of een downloadbaar bestand) vooraf of samen met het kredietaanbod. Als u een nieuw kredietaanbod ontvangt met andere voorwaarden dan die in een eerder ESIS-formulier waren vermeld, krijgt u bij dat nieuwe aanbod ook een bijgewerkt ESIS.
• voorwaarden van het kredietaanbod:
  Een kredietaanbod mag pas worden gedaan zodra alle bekende kosten van de kredietgever zijn vermeld en opgenomen in het jaarlijkse kostenpercentage (JKP). Het aanbod moet ook de geldigheidsduur en alle contractvoorwaarden bevatten, inclusief een aflossingsplan. Een kredietaanbod is minstens veertien dagen geldig. In die periode is de kredietgever gebonden aan het aanbod en heeft u de tijd om het te accepteren als u dat wil.

Belangrijke opmerkingen:

• een kredietaanbod voorleggen is verplicht voor een hypothecair krediet met een onroerende bestemming en voor het hypothecaire krediet met een roerende bestemming dat gepaard gaat met het vestigen van een hypothecaire zekerheid.
• als het krediet niet bestemd is voor het financieren van het verwerven of behouden van onroerende zakelijke rechten, wordt het ESIS vervangen door de SECCI (Europese Standaardinformatie inzake consumentenkrediet).

Het is cruciaal dat u de precontractuele informatie goed begrijpt voor u een hypothecair krediet afsluit. Neem alle verstrekte documenten zorgvuldig door voordat u zich ergens aan verbindt. Bij vragen, aarzel niet om contact op te nemen met uw kredietgever, kredietbemiddelaar of financieel adviseur.

Duidelijke toelichting over het krediet en de invloed op uw financiële situatie

Voordat u een hypothecair krediet afsluit, is het essentieel dat u volledig begrijpt wat er wordt voorgesteld en hoe dat uw financiële situatie kan beïnvloeden. Daarom is de kredietgever en kredietbemiddelaar verplicht om u duidelijke uitleg te geven over het voorgestelde hypothecair krediet en eventuele bijbehorende diensten. Die toelichtingen omvatten tenminste:

1. precontractuele informatie: het is wettelijk verplicht om informatie te krijgen voordat u een hypothecair krediet afsluit. Het gaat om belangrijke informatie over het krediet, zoals kosten, rentetarieven en voorwaarden.
2. essentiële kenmerken van de voorgestelde kredietovereenkomst(en) en nevendienst(en): u krijgt informatie over de belangrijkste aspecten van het krediet, zoals het bedrag, de looptijd, de rente en eventuele andere voorwaarden die relevant zijn voor uw specifieke situatie.
3. invloed op uw financiële situatie: u krijgt uitleg over hoe het voorgestelde hypothecair krediet uw financiële situatie kan beïnvloeden, inclusief wat er kan gebeuren als u niet aan uw betalingsverplichtingen voldoet. Dat helpt u om de risico's beter te begrijpen.
4. bundeling van nevendiensten: als er extra diensten zijn gekoppeld aan het krediet, wordt u verteld of elk van die diensten afzonderlijk kan worden beëindigd. U krijgt ook informatie over hoe dat uw hypothecair krediet kan beïnvloeden en welke invloed dat heeft op de kosten, de voorwaarden of andere aspecten van uw kredietovereenkomst. Meer informatie over nevendiensten en koppelverkoop vindt u op de pagina Aanvullende diensten en koppelverkoop. 

Algemene gedragsregels

Kredietgevers en kredietbemiddelaars moeten zich houden aan strikte richtlijnen om u eerlijk en professioneel te behandelen.

• eerlijkheid en billijkheid: kredietgevers en bemiddelaars moeten altijd eerlijk en billijk wanneer ze kredietproducten opstellen, advies geven en kredietovereenkomsten uitvoeren. Dat betekent dat ze uw rechten en belangen serieus nemen en hun activiteiten op een ethische manier uitvoeren.
• transparantie: u heeft het recht om duidelijke en begrijpelijke informatie te ontvangen over de kredietproducten en bijbehorende diensten die u worden aangeboden. Kredietgevers en kredietbemiddelaars moeten transparant zijn over de voorwaarden, kosten en risico’s van het hypothecair krediet, zodat u weloverwogen beslissingen kunt nemen.
• professionele benadering: de mensen die betrokken zijn bij het verstrekken van krediet of advies moeten professioneel en deskundig zijn in hun benadering. Ze moeten rekening houden met uw individuele omstandigheden en specifieke behoeften, en redelijke aannames maken over eventuele risico's die ermee samenhangen.

Het doel van die richtlijnen is om ervoor te zorgen dat u als consument eerlijk wordt behandeld en dat u kunt vertrouwen op de kredietgevers en bemiddelaars waarmee u te maken heeft.

Raadgevingsplicht en -diensten

Wanneer u een kredietovereenkomst aangaat, heeft u recht op duidelijk advies dat past bij uw situatie. Kredietgevers en kredietbemiddelaars moeten voldoen aan specifieke richtlijnen over hoe ze u adviseren over de beste kredietformule voor uw situatie.

• gepast krediet zoeken: kredietgevers en kredietbemiddelaars moeten het krediet vinden dat het beste past bij uw financiële situatie en het doel van het krediet. Ze moeten rekening houden met uw behoeften en financiële status op het moment van afsluiten van het hypothecair krediet.
• adviesdiensten: alleen kredietgevers en kredietbemiddelaars mogen u advies geven over kredietproducten. Ze moeten u duidelijk informeren dat ze verplicht zijn om u advies te geven voordat u een overeenkomst sluit.
• transparantie: voordat ze advies geven, moeten kredietgevers en kredietbemiddelaars u informeren of ze alleen hun eigen producten aanbevelen of een breed scala aan producten op de markt bekijken. Dat zorgt ervoor dat u begrijpt op welke basis het advies wordt gegeven.
• persoonlijke informatie: om geschikte kredietovereenkomsten aan te bevelen, hebben kredietgevers en kredietbemiddelaars informatie nodig over uw persoonlijke en financiële situatie, voorkeuren en doelen. Ze moeten die informatie actueel houden en redelijke aannames maken over eventuele risico's.
• in het belang van de consument: kredietgevers en kredietbemiddelaars moeten altijd handelen in uw belang door uw behoeften en omstandigheden te begrijpen en geschikte kredietovereenkomsten aan te bevelen. Ze moeten u ook een afschrift van het verstrekte advies geven en u waarschuwen voor mogelijke risico's.
• verboden termen: het gebruik van termen als "advies" of "adviseur" is verboden voor kredietgevers en kredietbemiddelaars bij het verstrekken van adviesdiensten aan consumenten.
• geen kosten voor advies: kredietgevers en kredietbemiddelaars mogen geen vergoeding vragen voor adviesdiensten, zelfs niet als ze buiten bemiddeling of kredietverstrekking om handelen.

Onderzoeksplicht en kredietwaardigheidsbeoordeling

Wanneer u een kredietovereenkomst aangaat, moet de kredietgever zorgvuldig uw identiteit controleren en uw kredietwaardigheid beoordelen. Dit moet u weten over hoe dat proces werkt:

• identiteitscontrole:
  Voordat een kredietovereenkomst wordt gesloten, moet de kredietgever uw identiteit controleren aan de hand van verschillende documenten, zoals uw identiteitskaart, paspoort of verblijfsvergunning.
• grondige kredietwaardigheidsbeoordeling:
  De kredietgever is verplicht om uw kredietwaardigheid zorgvuldig te beoordelen om zeker te zijn dat u uw betalingsverplichtingen kan nakomen. Dat houdt in dat uw inkomen, uitgaven en overige financiële situatie worden geëvalueerd. De kredietgever verzamelt die informatie uit relevante interne en externe bronnen, waaronder gegevens van uzelf en informatie die tijdens het kredietaanvraagproces aan de kredietbemiddelaar is verstrekt.
• raadpleging van de Centrale voor Kredieten aan Particulieren:
  De kredietgever is verplicht om de Centrale voor kredieten aan particulieren te raadplegen voor informatie over uw kredietwaardigheid. Dat zorgt ervoor dat de kredietgever een volledig beeld heeft van uw financiële situatie.
• vastleggen van procedures en informatie:
  De kredietgever legt passende procedures en informatie vast die worden gebruikt voor de beoordeling van uw kredietwaardigheid. Voor elke consument, en indien van toepassing, voor de persoon die borg staat, legt de kredietgever een kredietdossier aan. Daarin worden alle informatie en documenten bewaard.
• redelijke schatting
  De kredietgever mag alleen een kredietovereenkomst aangaan als hij, op basis van de informatie waarover hij beschikt of redelijkerwijs zou moeten beschikken, kan aannemen dat de consument in staat zal zijn om de verplichtingen uit de overeenkomst na te komen.
• eerlijke beoordeling:
  de kredietwaardigheidsbeoordeling moet eerlijk en objectief zijn en mag niet hoofdzakelijk gebaseerd zijn op de waarde van onroerend goed of de verwachte stijging ervan. De kredietgever moet ook andere relevante factoren in overweging nemen.
• bescherming van uw rechten:
  een kredietovereenkomst kan niet worden opgezegd of gewijzigd op basis van een onjuiste beoordeling van uw kredietwaardigheid, tenzij u bewust belangrijke informatie heeft achtergehouden of onjuist heeft verstrekt.
• wanbetalingen en nieuwe overeenkomsten:
  als u wanbetalingen heeft die zijn geregistreerd voor een aanzienlijk bedrag, kan dat van invloed zijn op uw mogelijkheid om nieuwe kredietovereenkomsten te sluiten. De kredietgever moet daarvoor een bijzondere motivering geven.
• schatting van onroerend goed:
  als er een schatting van onroerend goed nodig is, moet de kredietgever een betrouwbare en onafhankelijke schatter inschakelen om een objectieve waardebepaling te krijgen. Het schattingsverslag moet bewaard worden.

Inlichtingen te vragen door de kredietgever en de kredietbemiddelaar

Wanneer u een kredietovereenkomst aanvraagt, moeten de kredietgever en de kredietbemiddelaar beschikken over correcte en volledige informatie over uw financiële situatie. Ze zijn dan ook verplicht om u, en de eventuele borgsteller, te vragen naar alle relevante informatie die nodig is om uw financiële situatie en uw terugbetalingscapaciteit te beoordelen. U bent verplicht om een eerlijk en volledig antwoord op die vragen te geven. Als u dat niet doet, volgen er mogelijks sancties of kan de rechter de overeenkomst ontbinden.

• evenredigheid van het verzoek: het verzoek om informatie moet redelijk zijn en beperkt blijven tot wat noodzakelijk is voor een grondige beoordeling van uw kredietwaardigheid. De kredietgever mag indien nodig aanvullende informatie vragen om uw kredietwaardigheid te beoordelen.
• waarschuwing bij ontbrekende informatie: als u ervoor kiest om bepaalde informatie niet te verstrekken die nodig is voor een kredietwaardigheidsbeoordeling, moet de kredietgever of de kredietbemiddelaar u waarschuwen dat het krediet mogelijk niet kan worden toegekend.
• bescherming van privacy: de gevraagde informatie mag nooit betrekking hebben op gevoelige persoonlijke gegevens, zoals ras, etnische afkomst, seksuele geaardheid, gezondheid, politieke overtuigingen, religie of lidmaatschap van een vakbond.
• aanvraagformulieren: de kredietgever of eventueel de kredietbemiddelaar verstrekt u en eventuele borgstellers een aanvraagformulier waarin alle benodigde informatie wordt gevraagd. Die informatie wordt vertrouwelijk behandeld en alleen verwerkt door bevoegde personen.
• duidelijkheid over vereiste informatie: de kredietgever of eventueel de kredietbemiddelaar moet in duidelijke taal aangeven welke informatie u moet verstrekken en binnen welke termijn dat moet gebeuren. Dat omvat informatie over het doel van het krediet, uw inkomen, eventuele financiële verplichtingen en openstaande kredieten.
• controle van informatie: alle ontvangen informatie wordt zorgvuldig gecontroleerd, inclusief door middel van onafhankelijk controleerbare stukken, indien nodig.

Specifieke verplichtingen voor kredietbemiddelaars

Als u een krediet wil afsluiten via een kredietbemiddelaar, is het belangrijk om te begrijpen wie de kredietbemiddelaar is en welke rol hij speelt. Daarom moeten kredietbemiddelaars voldoen aan een aantal specifieke verplichtingen.

1. identiteit en adres van de kredietbemiddelaar: u heeft recht op de volledige naam en het fysieke adres van de kredietbemiddelaar die u helpt bij het verkrijgen van het krediet.
2. registratiegegevens: niemand mag de titel van bemiddelaar in hypothecair krediet gebruiken om aan te geven dat hij die werkzaamheden uitvoert, tenzij hij vooraf is ingeschreven in het register dat wordt bijgehouden door de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA). De kredietbemiddelaar moet aan de consument melden waar hij die inschrijving kan terugvinden. U kunt die registratie controleren op de website van de FSMA om de legitimiteit van de bemiddelaar te controleren.
3. samenwerking met kredietgevers: het is belangrijk om te weten of de kredietbemiddelaar exclusief samenwerkt met bepaalde kredietgevers of dat hij onafhankelijk is. Als de bemiddelaar verbonden is aan specifieke kredietgevers, moet hij hun namen verstrekken.
4. klachtenprocedure: de kredietbemiddelaar moet u informeren over de procedures voor het indienen en behandelen van klachten over kredietbemiddelaars.
5. commissielonen en andere vergoedingen: als de kredietbemiddelaar commissies of andere vergoedingen ontvangt van kredietgevers, moet hij u daarover informeren. Als het exacte bedrag nog niet bekend is, zal hij meedelen dat die informatie later beschikbaar zal zijn in het Europees gestandaardiseerd informatieblad (ESIS).

Gedragsregels voor kredietbemiddelaars voor kredietverstrekking en vergoedingen

Kredietbemiddelaars moeten enkele wettelijk vastgelegde gedragsregels naleven in verband met het verstrekken van krediet en het betalen van commissielonen en vergoedingen:

• Een kredietbemiddelaar mag geen krediet aanvragen voor een consument als hij, op basis van de informatie die hij heeft of zou moeten hebben, weet dat de consument waarschijnlijk niet in staat zal zijn om de lening terug te betalen.
• De kredietbemiddelaar mag kredietaanvragen niet opsplitsen en moet de kredietverstrekker alle benodigde informatie geven.
• Een kredietbemiddelaar moet de kredietverstrekkers op de hoogte stellen van andere leningen die hij in de afgelopen twee maanden namens dezelfde consument heeft aangevraagd of ontvangen.
• De bemiddelaar mag alleen werken met kredietverstrekkers die een vergunning hebben of geregistreerd zijn. Hij moet zijn diensten ook onder zijn eigen naam aanbieden.
• Een kredietbemiddelaar mag geen enkele vorm van vergoeding van de consument vragen, direct of indirect. Hij krijgt alleen een commissie als de kredietovereenkomst via zijn bemiddeling geldig is afgesloten.
• Als u contact heeft met een subagent van de kredietbemiddelaar, moet die duidelijk maken namens wie hij optreedt en welke kredietbemiddelaar hij vertegenwoordigt.

Bepalingen over de commissie van kredietbemiddelaars

• De commissie aan de kredietbemiddelaar wordt, afhankelijk van het type krediet, in delen betaald volgens regels die door de overheid zijn vastgesteld.
• Wanneer een bemiddelaar betrokken is bij zowel een oude als een nieuwe lening die de oude lening vervroegd terugbetaalt, is geen commissie verschuldigd, tenzij de nieuwe lening een duidelijk lagere kostenvoet heeft dan de oude.
• Het beloningsbeleid van kredietverstrekkers moet zorgen voor een goede risicobeheersing en mag geen buitensporige risico’s aanmoedigen. Het moet ook in lijn zijn met de bedrijfsstrategie en niet afhangen van het aantal goedgekeurde aanvragen. Beloningsstructuren mogen geen invloed hebben op de onafhankelijkheid van personeelsleden die advies geven aan consumenten.
• Als consument heeft u het recht om informatie op te vragen over de variatie in de hoogte van de commissielonen die de verschillende kredietgevers betalen. Dat zorgt voor transparantie en helpt u bij het begrijpen van mogelijke belangenconflicten.