Table of Contents

    In het licht van de huidige geopolitieke omstandigheden en de nieuwe Europese verplichtingen voor het vullen van de aardgasopslagfaciliteiten, versterkt ons land het toezicht op het verbruik en de bevoorradingszekerheid van aardgas in België.

    Die monitoring bestaat uit een onderzoek van de levering van aardgas in de afgelopen kalendermaand. Het gaat om maandelijks bijgewerkte gegevens over de belangrijkste concepten voor het toezicht op de bevoorradingszekerheid.

    Een jaarlijks overzicht van de belangrijkste gegevens over de Belgische energiemarkt vindt u ook in onze publicatie Belgian Energy Data Overview.

    Infografiek 1: Een overzicht van de belangrijkste maandelijkse indicatoren van de Belgische aardgasbevoorradingszekerheid

    Bron: FOD Economie – Algemene Directie Energie.

    Vullen van gasopslaginstallaties in België

    De EU-verordening van 29 juni 2022 over aardgasopslag bepaalt dat de opslaginstallaties in elke lidstaat elk jaar op 1 november tot ten minste 90 %, met tussentijdse streefdoelen, van hun commerciële capaciteit  gevuld moeten zijn.

    In België is de enige ondergrondse gasopslaginstallatie Loenhout. Deze heeft een capaciteit tussen 8,4 en 8,9 TWh (Working Volume), waarvan 7,6 TWh is toegewezen aan vaste commerciële capaciteit (Golden SBU). De doelstellingen worden op deze basis berekend. Zoals in 2022 waren de Belgische opslagfaciliteiten in 2023 op 1 november voor 100 % van hun vaste commerciële capaciteit gevuld.

    Infografiek 2 toont het huidige opslagniveau. Op 1 april 2024 was het volume van het in Loenhout opgeslagen gas 4,8 TWh of 63 % van de vaste commerciële capaciteit.

    Infografiek 2. Niveau van de Belgische gasvoorraden (commerciële capaciteit)

    Bron: Fluxys Belgium

    Maandelijks overzicht van de aardgasbevoorrading in België

    Tussen 2017 en 2021 werd gemiddeld 56 % van het gas dat België binnenkwam, doorgevoerd naar de buurlanden. Om de sterke daling van de Russische gasinvoer naar Europa op te vangen, is sinds 2022 meer gas naar het oosten doorgevoerd, tot een doorvoer van 70 % in 2023. België is een aardgashub met directe pijpleidingverbindingen met zijn buurlanden (Frankrijk, Nederland, Luxemburg, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk) en met Noorwegen. De terminal van Zeebrugge maakt ook de in- en uitvoer van vloeibaar aardgas (lng) door tankschepen en vrachtwagens mogelijk.

    Infografiek 3 toont de netto fysieke aardgasstromen per maand tussen België en elk van zijn buurlanden, alsook de lng-stromen. Een positieve waarde betekent een netto-import naar België, terwijl een negatieve waarde een netto-export uit België betekent. Die stroom wordt uitgedrukt in TWh.

    Sinds oktober 2021 is als gevolg van de daling van de Russische gasinvoer in Europa een verandering zichtbaar in de gasstromen op Belgisch niveau. Terwijl het gas vroeger voornamelijk van het noorden naar het zuiden stroomde, van Noorwegen en Nederland naar Frankrijk, gaan de stromen nu van west naar oost, van Noorwegen, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk (lng-terminal Duinkerken) en de lng-terminal van Zeebrugge naar Duitsland en Nederland. Ook de hoeveelheid gas die door België stroomt, is aanzienlijk toegenomen.

    In maart 2024 heeft België voornamelijk aardgas ingevoerd uit Noorwegen (14,6 TWh) en voornamelijk aardgas uitgevoerd naar Duitsland (13,2 TWh), waar de invoer van Russisch gas via Nord Stream 1 is stopgezet. De scherpe daling van de doorvoer sinds juni 2023 is waarschijnlijk te wijten aan verschillende factoren, waaronder een verminderde vraag, de bouw van nieuwe lng terminals en het hoge niveau van de Europese gasvoorraden.

    De afgelopen zes maanden was 53 % van het lng dat per tankschip in Zeebrugge aankwam afkomstig uit Rusland, 17 % uit Qatar en 27 % uit de Verenigde Staten. Een aanzienlijk deel van het Russische lng dat in Zeebrugge aankomt, is echter bestemd voor overslag, en vertrekt onmiddellijk per schip naar andere bestemmingen. In dezelfde periode werd 36 % van het lng dat in Zeebrugge aankwam per schip of vrachtwagen heruitgevoerd.

    Infografiek 3. Netto fysieke stromen van aardgas en lng, per buurland (TWh)

    Bron: FOD Economie – Algemene Directie Energie.

    Aardgasverbruik in België

    Infografiek 4 toont het maandelijkse aardgasverbruik van residentiële en industriële afnemers, en van de elektriciteitscentrales in België. Het omvat ook het aardgasverbruik buiten het Fluxys-net. Het aardgasverbruik wordt uitgedrukt in TWh.

    Op 5 augustus 2022 werd een Europese verordening aangenomen om de vraag naar aardgas tussen  augustus 2022 en maart 2023 vrijwillig met 15 % te verminderen. België bereikt zijn doelstelling .

    De verminderingsdoelstelling werd op 30 maart 2023 verlengd. De vermindering van het aardgasverbruik met 15 % tussen 1 april 2023 en 31 maart 2024, in vergelijking met het gemiddelde verbruik tijdens de referentieperiode van 1 april 2017 tot en met 31 maart 2022. De verordening voorziet echter in de mogelijkheid dat de Raad een "EU-alarm" afkondigt met betrekking tot de bevoorradingszekerheid, in welk geval de vermindering van de vraag naar gas verplicht wordt.

    De aan België toegekende beperkingen brengen de vermindering van het aardgasverbruik echter terug tot ongeveer 13,7 %. De vraagverminderingsdoelstelling voor België is weergegeven in infografieken 4 en 5. De rode stippen in infografiek 4 geven de maandelijkse verbruiksdoelstelling aan als de vermindering met 13,7 % gelijkmatig wordt gespreid over de periode tussen 1 april 2023 en 31 maart 2024.

    Op 25 maart 2024 werd een aanbeveling aangenomen die de lidstaten aanmoedigt om de vermindering van het aardgasverbruik met 15% tot 31 maart 2025 te verlengen, in vergelijking met het gemiddelde verbruik tijdens de referentieperiode van 1 april 2017 t.e.m. 31 maart 2022.

    In maart 2024 was het totale aardgasverbruik voor België 15 TWh. Dat verbruik is lager dan het gemiddelde voor dezelfde maand tijdens de referentieperiode. Dit is deels te wijten aan het feit dat maart 2024 een relatief warme maand was, met een gemiddelde van 9,1°C (normaal: 7,1°C) volgens het KMI.

    Infografiek 4: Maandelijks aardgasverbruik in België (TWh)

    Bron: FOD Economie – Algemene Directie Energie.

    Om de vrijwillige vermindering van de vraag naar aardgas met 13,7 % ten opzichte van de referentieperiode te bereiken, moet België tussen 1 april 2023 en 31 maart 2024 de maximale verbruiksdoelstelling van ongeveer 166 TWh halen. Infografiek 5 toont de gerealiseerde en verwachte vorderingen op weg naar die doelstelling. Tussen 1 april 2023 en 31 maart 2024 verbruikte België ongeveer 156 TWh aardgas en bereikt daarmee zijn doelstelling.

    Infografiek 5. Vooruitgang op weg naar de doelstelling van een maximaal verbruik van 166 TWh tussen 1 april 2023 en 31 maart 2024 (TWh)

    Bron : FOD Economie – Algemene Directie Energie.

    Maandelijks overzicht van de evolutie van de groothandelsprijzen voor aardgas

    De evolutie van de maandelijkse gasprijzen wordt in België gevolgd door verschillende dataplatforms. Gegevens zijn bijvoorbeeld te vinden via de volgende links:

    Laatst bijgewerkt
    4 april 2024