Onderzoek en ontwikkeling op het gebied van kernenergie

Het Studiecentrum voor Kernenergie, de Nationale Instelling voor Radioactief Afval en Verrijkte Splijtstoffen, het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle, de universiteiten en de privésector zijn actief op het gebied van nucleair onderzoek en ontwikkeling.

Dit onderzoek heeft betrekking op verschillende aspecten van het vreedzaam gebruik van radioactiviteit, bijvoorbeeld:

  • de ontwikkeling van nieuwe technologieën die verband houden met kernenergie (België steunt het MYRRHA-project en neemt deel aan het project van de fusiereactor ITER);
  • de opslag van radioactief afval;
  • de studie van het effect van radioactiviteit op de mens;
  • de bescherming van het leefmilieu;
  • de veilige exploitatie van kerncentrales.

België neemt deel aan de Europese gezamenlijke programma's (EJP) voor kernonderzoek en werd aangewezen als "programma-eigenaar" voor de onderzoeksprogramma's EUROfusion en Concert. De deelname van België aan het Europese onderzoeksprogramma Euradwaste voor afvalbeheer is in voorbereiding.

Studiecentrum voor Kernenergie

Het Studiecentrum voor Kernenergie (SCK•CEN) werd opgericht om dit onderzoek uit te voeren en kennis op dit gebied te ontwikkelen. Hiertoe beschikt het SCK•CEN over grote installaties, zoals de onderzoeksreactoren BR1 en BR2, afgeschermde cellen om radioactieve materialen te onderzoeken, en gespecialiseerde laboratoria, zoals het ondergrondse laboratorium HADES.

Het Centrum is een stichting van openbaar nut met een privaatrechtelijk statuut, onder voogdij van de Belgische federale minister van Energie.

Het SCK•CEN is een van de grootste niet-universitaire onderzoekscentra in België. De laboratoria zijn in Mol gelegen en de maatschappelijke zetel is in Brussel gevestigd.

Statutaire opdracht

Het SCK•CEN werd opgericht in 1952 om de Belgische academische en industriële wereld toegang te verschaffen tot de wereldwijde ontwikkeling van kernenergie.

Sinds 1991 geeft de statutaire opdracht voorrang aan onderzoek over maatschappelijke vraagstukken in verband met:

  • veiligheid van kerninstallaties;
  • stralingsbescherming;
  • veilige behandeling en berging van radioactief afval;
  • strijd tegen ongecontroleerde proliferatie van splijtbaar materiaal;
  • strijd tegen nucleair terrorisme.

Het studiecentrum ontwikkelt, verzamelt en verspreidt zijn kennis door opleiding en communicatie. De beschikbare knowhow en infrastructuur worden ook ten dienste gesteld van de nucleaire industrie, de medische sector en de overheid.

Maatschappelijke zetel

SCK•CEN
Herrmann Debrouxlaan 40
1160 Brussel
Tel.: 02 661 19 51
Fax: 02 661 19 58
E-mail: info@sckcen.be

Exploitatiezetel en laboratoria

SCK•CEN
Boeretang 200
2400 Mol
Tel.: 014 33 21 11
Fax: 014 31 50 21
E-mail: info@sckcen.be

De grote Belgische O&O-projecten

Het SCK•CEN) werkt aan verschillende opties voor de splijtstofcyclus; het neemt onder andere deel aan het Europees programma rond afscheiding en transmutatie.

Een van de projecten van het centrum is HADES (High Activity Disposal Experimental Site), een lab dat enorm belangrijk is voor het onderzoek naar geologische berging. Het gaat om een galerij die 224 meter onder de grond ligt. Het laboratorium werd gebouwd sinds 1980 en verder uitgebreid in 1997-1999 en 2001-2002. HADES biedt de mogelijkheid om de Boomse kleilaag, een van de kleisoorten die bestudeerd worden om als geologische bergingsinstallatie in België te dienen, in-situ te onderzoeken. De voorbije decennia kon men dankzij HADES een hele reeks aspecten bestuderen met betrekking tot de langetermijnveiligheid van een geologische bergingsinstallatie. Ook vandaag blijft dit ondergrondse lab een van dé referenties in het onderzoek rond geologische berging in kleiformaties. Dit project wordt beheerd door een economisch samenwerkingsverband tussen NIRAS en het SCK•CEN, ESV EURIDICIE genaamd ("European Underground Research Infrastructure for Disposal of nuclear waste in Clay Environment") dat als doel heeft om een actieve bijdrage te leveren aan de haalbaarheidsstudies rond de berging van radioactief afval in kleilagen.

Naast het O&O-programma voor geologische berging bestudeert het SCK•CEN ook de transmutatie van hoogactief afval, met de bedoeling om het volume en de levensduur ervan te beperken. In dat opzicht ontwikkelt het SCK•CEN een multifunctionele onderzoeksreactor, die de naam MYRRHA meekreeg. Het gaat om een nucleaire installatie die wordt aangedreven door een deeltjesversneller.

België en nucleaire samenwerking met derde landen

Het Euratom-Verdrag heeft een internationale component die het mogelijk maakt een aanzienlijk netwerk van overeenkomsten met landen in alle regio's van de wereld tot stand te brengen.

Er wordt op verschillende vlakken samengewerkt met derde landen. De samenwerking rond kernenergie situeert zich voornamelijk op drie verschillende terreinen: bevoorrading van kernstoffen, onderzoek en ontwikkeling en nucleaire veiligheid.

Bevoorrading met kernstoffen

Om de bevoorrading van kernreactoren op Europees grondgebied veilig te stellen werden samenwerkingsakkoorden gesloten met Canada, Australië, Kazachstan, de Verenigde Staten van Amerika, Japan, Oezbekistan en Oekraïne.

Onderzoek en ontwikkeling op het gebied van kernenergie

Sinds de kaderprogramma's in 1984 van start zijn gegaan, hebben ze een leidende rol gespeeld bij multidisciplinaire onderzoeks- en samenwerkingsactiviteiten in Europa en met derde landen.

Het Europees kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling heeft een Euratom-onderdeel dat onderzoeks- en opleidingsactiviteiten op nucleair gebied omvat. Een aantal derde landen, zoals Zwitserland, neemt er ook aan deel.

Verder zijn er, specifiek voor nucleair onderzoek en ontwikkeling, Europese akkoorden met Canada, de Verenigde Staten van Amerika en Argentinië.

Er bestaan bilaterale akkoorden op het vlak van nucleair onderzoek met Zuid-Korea en China.

Nucleaire veiligheid

Euratom heeft verschillende initiatieven genomen om de veiligheid van nucleaire installaties in de landen van Midden- en Oost-Europa en het Gemenebest van Onafhankelijke Staten te verbeteren.

België neemt aan deze internationale initiatieven deel via de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO), via de Europese programma’s of via bilaterale programma’s. Enkele voorbeelden:

  • deelname aan het instrument voor nucleaire veiligheidssamenwerking (INSC). Dit instrument financiert maatregelen ter verbetering van de nucleaire veiligheid en de stralingsbescherming alsook de uitvoering van effectieve en efficiënte veiligheidscontroles in derde landen. Deze samenwerking was in het begin toegespitst op de landen van de vroegere Sovjet-Unie, maar is nu verruimd tot de buurlanden van de EU.
  • Het opzetten door België van een bilateraal bijstandsprogramma. Dit programma maakt deel uit van projecten ter ondersteuning van de Oost-Europese landen die tot de EU zijn toegetreden. Deze samenwerking omvat de ontmanteling van buiten dienst gestelde kerncentrales, het beheer van radioactief afval en de ondersteuning van de veiligheidsautoriteiten.

Jaarlijkse verslagen

Laatst bijgewerkt
23 november 2018

Laatste nieuws voor dit thema

  1. Consumentenbescherming
    Energie

    Europese harmonisatie van brandstofetiketten

  2. Energie

    Ontwerp van federaal ontwikkelingsplan voor de periode 2020-2030 - publieksraadpleging