Table of Contents

    De Europese Unie (EU) is sinds lange tijd actief in het energiedomein. Zo werd bijvoorbeeld in de jaren ’50 de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (Euratom) opgericht. De lente van 2007 was een mijlpaal in het Europese energiebeleid. De staats- en regeringsleiders van alle lidstaten van de EU besloten er dat er een geïntegreerd klimaat- en energiebeleid tot stand moest komen. De opwarming van de aarde moet worden tegengaan. Dit moest bereikt worden door een beleid te creëren met als doel het wereldwijd beperken van de gemiddelde temperatuursstijging tot maximaal twee graden Celsius in vergelijking met het pre-industriële niveau. Bijgevolg moesten het energiebeleid en het klimaatbeleid elkaar ondersteunen. Om deze reden werd tijdens de lente van 2007 de basis gelegd van het Energiebeleid voor Europa (EBE) .

    Deze strategie werd ondertussen reeds bijgewerkt om rekening te houden met het veranderende klimaat zoals de economische crisis en de klimaatsproblematiek welke gevolgen heeft voor de energiebevoorradingszekerheid enz.. De energieproblematiek is momenteel een van Europa's grootste uitdagingen. De stijgende energieprijzen en groeiende afhankelijkheid van ingevoerde energie brengen onze veiligheid en concurrentiepositie in gevaar. Er moeten belangrijke beslissingen worden genomen om de uitstoot en de klimaatverandering te beperken. En in de komende tien jaar zijn grote investeringen nodig om Europa's energie-installaties en -infrastructuur klaar te maken voor de toekomst. Daarom werd eind 2010 de nieuwe EU energiestrategie "Energie 2020" gelanceerd, welke de beleidslijnen en acties uitstippelt voor een Europees energiebeleid voor de komende tien jaar.

    Pijlers Europees energiebeleid:

    Het Energiebeleid voor Europa heeft drie hoofddoelstellingen:

    • Verstreking van de Interne Markt;

    • Verstreking van duurzamheid via het energie-klimaatpakket;

    • Verstreking van de bevoorradingszekerheid.

    Energiestrategie

    Energieactieplan 2007-2009

    Om het EU energiebeleid te kunnen realiseren werd in 2007 een energieactieplan voor de periode 2007-2009 opgesteld, waar de focus lag op vijf deeldomeinen:

    • interne gas- en elektriciteitsmarkt,
    • bevoorradingszekerheid,
    • internationaal energiebeleid,
    • energie-efficiëntie en hernieuwbare energiebronnen,
    • energietechnologieën.

    Op basis van dit actieplan heeft de Europese Commissie de nodige stappen ondernomen. Dit gebeurde in de vorm van actieplannen, wetgevingsvoorstellen, vertegenwoordiging in internationale organisaties en het onderhouden van multilaterale en bilaterale contacten. Waar nodig, werden ook het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie betrokken.

    Energiestrategie 2020

    Ondertussen werd omwille van de redenen die in de inleiding werden aangehaald, tijdens het BE VZP, i.e. november 2010, een nieuwe strategie, Energie 2020:Een strategie voor een concurrerende, duurzame en continu geleverde energie, voorgesteld. Deze nieuwe strategie, welke verder bouwt op het actieplan 2007-2009, creëert een solide en ambitieus kader voor het Europese energiebeleid. Het bepaalt de prioriteiten en activiteiten voor de komende tien jaar. De vijf prioriteiten zijn de volgende:

    • Een energie-efficiënt Europa tot stand brengen;
    • Een echte pan-Europese geïntegreerde energiemarkt opbouwen;
    • De consument mondig maken en het hoogste niveau van veiligheid en beveiliging bereiken;
    • De leidende rol van Europa op het gebied van energietechnologie en ‑innovatie versterken;
    • De externe dimensie van de energiemarkt van de EU versterken.

    Actuele dossiers

    De dossiers die momenteel de Europese energieagenda bepalen kunnen samengevat worden als volgt:

    Energie 2020:Een strategie voor een concurrerende, duurzame en continu geleverde energie (10 november 2010)

    Deze strategie heeft 5 prioriteiten:

    • Een energie-efficiënt Europa tot stand brengen;
    • een echte pan-Europese geïntegreerde energiemarkt opbouwen;
    • de consument mondig maken en het hoogste niveau van veiligheid en beveiliging bereiken;
    • de leidende rol van Europa op het gebied van energietechnologie en ‑innovatie versterken; en
    • de externe dimensie van de energiemarkt van de EU versterken.

    Energie-infrastructuurpakket

    Dit pakket bestaat uit volgende initiatieven:

    • Communicatie Prioriteiten voor energie-infrastructuurprojecten voor 2020 en verder - Een blauwdruk voor een Europees geïntegreerd energienetwerk (17 november 2010)
    • Twee wetgevende initiatieven (gepubliceerd 19 oktober 2011):
      • SoS en infrastructuurinstrument (prioriteiten en projectselectie + vergunningspolitiek en de regelgevende aspecten )

      • Connecting Europe Facility (overzicht van de verschillende mogelijke financieringsmechanismen)

    Langetermijnbeleid 2050

    Tegen 2050 staat de EU voor inzake energie voor heel wat nieuwe uitdagingen, dient er een gecoördineerde agenda gevonden te worden voor R&D, investeringen, regelgeving, een politieke agenda voor 2030 en een LT visie voor 2050 om tot een koolstofarm energiebeleid te komen.

    Volgende initiatieven moetn hiertoe bijdragen en moeten de lidstaten ertoe aanzetten om tegen 2050 een koolstofarme economie en koolstofarm energiesysteem uit te bouwen.

    • Low Carbon Economy roadmap 2050 (publicatiedatum: 7 maart 2010)

      Op 8 maart kwam de mededeling “Routekaart naar een concurrerende koolstofarme economie in 2050" uit. In deze mededeling worden de fundamenten gelegd voor een klimaatbeleid dat de EU moet helpen om tegen 2050 een concurrerende koolstofarme economie te ontwikkelen. Deze aanpak vertrekt vanuit de visie dat er behoefte is aan innoverende oplossingen om investeringen aan te trekken in energie, vervoer, industrie en informatie- en communicatietechnologieën en dat er behoefte is aan een sterker energie-efficiëntie beleid.

      De mededeling bevat een routekaart met mogelijke maatregelen tot het jaar 2050, die de EU in staat zouden stellen de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen tot de overeengekomen vermindering met 80 tot 95%. Het bevat een aantal mijlpalen om te na te gaan of de EU op de goede weg is om haar doelstelling, beleidsuitdagingen, investeringsbehoeften en perspectieven in de verschillende sectoren te realiseren, waarbij 80 tot 95% van de beoogde reductie binnen de EU zelf zal moeten worden gezocht.

    • Energy Roadmap 2050 (verwacht December 2011)

      In het kader van bovenvermelde routekaart, welke een horizontaal karakter heeft, zal de Commissie in december 2011 een sectorale routekaart voor energie publiceren, nl. enerergieroutekaart 2050. Deze zal de beleidslijnen uitstippelen voor het Europees energiebeleid op langere termijn, nl. gebaseerd op de acties en resultaten behaald dusver en met het oogpunt om tegen 2050 tot een zo goed als koolstofarm energiebeleid te komen.
       

    Externe dimensie

    De externe dimensie van het Europees energiebeleid vormde dé prioriteit onder het Pools EU Voorzitterschap (juli 2011-december 2011). Het pakket externe dimensie werd gepubliceerd door de Commissie op 7 september 2011. Het bestaat uit volgende initiatieven:

    • Communicatie over bevoorradingszekerheid en internationale samenwerking;
    • Wetgevend voorstel, i.e. een voorstel tot beslissing over het opzetten van een informatie-uitwisselingmechanisme betreffende Intergouvernementele akkoorden mbt energie met derde landen.

    Hierin worden vier prioriteiten geïdentificeerd, nl.:

    1. Uitbouw van externe dimensie interne markt
    2. Versterking van partnerschappen voor secure, safe and competitive energy
    3. Verbetering van toegang tot duurzame energie voor ontwikkelingslanden
    4. Sterkere promotie van gecoördineerd EU beleid over de grenzen heen

    De Energieministers namen hierover raadsconclusies aan tijdens de energieraad van 24 november 2011, onder PL VZP.

    Energie-efficiëntie

    Energie-Efficiëntie, of energiebesparingen vormt sinds enkele jaren dé prioriteit van het Europees energiebeleid.

    Momenteel vinden er onderhandelingen plaats over een nieuwe richtlijn (voorstel gepubliceerd op 22 juni 2011). Dit voorstel tot richtlijn bouwt voort op de bestaande richtlijnen inzake warmtekrachtkoppeling en energiediensten en smelt die samen tot een éénalomvattend juridisch instrument ter bevordering van energie-efficiëntie bij de energievoorziening en bij het eindgebruik van energie.

    Dit zal de prioriteit vormen onder het Deense Voorzitterschap (1ste semester 2012)

    Op intra-Belgisch niveau wordt hierover overleg gepleegd via een Enover ad-hoc groep waarbij alle betrokken adlinistraties en kabinetten van gedachte wisselen en gecoördineerde BE standpunten bepalen ter voorbereiding van de onderhandelingen die plaatsvinden op Europees niveau.

    Rol van België

    België heeft als lidstaat van de EU een belangrijke rol in de totstandkoming en in de uitvoering van het Europese energiebeleid. Zo is België vertegenwoordigd via de Raad van de Europese Unie, in het bijzonder via de Raadsformatie Vervoer, Telecom en Energie. De vertegenwoordiging van België vindt plaats op verschillende niveaus, i.e. van werkgroepniveau (EWP: Energy Working Party) tot Coreper niveau (Coreper II), tot ministerieel niveau (TTE Raad).. Samen met het Europees Parlement vormt de Raad de wetgevende macht van de EU. België kan op die manier de besluitvorming beïnvloeden.

    Ook in het Europees Parlement heeft België zijn vertegenwoordigers. Zij worden verkozen voor een periode van 5 jaar via de Europese verkiezingen. De Europese energiedossiers worden vooral besproken in de parlementaire commissie ITRE (staat voor Industrie, Handel, Onderzoek en Energie).

    Zodra het beleid vastgelegd is, hebben alle lidstaten, samen met de Europese Commissie een grote verantwoordelijkheid voor de uitvoering van het Europese energiebeleid. In het Europese energiebeleid worden immers veel verplichtingen opgelegd aan de lidstaten. Ook België dient deze verplichtingen na te komen. Indien dit niet gebeurt, kan België voor het Europese Hof van Justitie gebracht worden. Om dat te vermijden is een stelselmatige opvolging van Europese dossiers nodig. Bijgevolg dienen de federale overheid en de gewesten nauw samen te werken.

    Laatst bijgewerkt
    21 februari 2018

    Laatste nieuws voor dit thema

    1. Energie

      Wist u dat de prijzen van aardolieproducten geplafonneerd zijn?

    2. Energie

      Oproep tot indiening van blijken van belangstelling

    3. Energie

      Het sociaal tarief voor elektriciteit en aardgas - Wijziging van tarieven vanaf 01.02.2019