Op grond van Verordening (EG) nr. 1099/2008 produceert de AD Energie van de FOD Economie maandelijkse officiële statistieken over elektriciteitsvoorziening en -verbruik in België.

Deze officiële gegevens zijn twee maanden na het einde van de referentieperiode definitief. Zeer vroege gegevens (die betrekking hebben op de 2 maanden voorafgaand aan de huidige maand) worden hier echter ook gepresenteerd. Deze gegevens kennen een voorlopig karakter. Dat wil zeggen dat het om een eerste betrouwbare schatting gaat (uit officiële gegevens is een maximale afwijking van ongeveer 2 procentpunten waargenomen) en de gegevens dus nog niet finaal zijn.

De belangrijkste verschillen tussen de vroege en de definitieve gegevens worden over het algemeen waargenomen op het niveau van het berekende verbruik en de productie vanuit thermische vectoren. Om deze reden worden de ramingen van de elektriciteitsopwekking per energiebron voor de laatste twee maanden in de onderstaande infografiek alleen gegeven voor kernenergie, wind- en zonne-energie, de overige energiebronnen worden geaggregeerd.

Maandelijkse elektriciteitsproductie per energiebron in GWh

Bron : FOD Economie – Algemene Directie Energie.
* Thermisch - hernieuwbaar omvat vaste en vloeibare biomassa, biogas en hernieuwbaar afval. Thermisch - niet-hernieuwbaar omvat vaste en vloeibare fossiele brandstoffen, aardgas en niet-hernieuwbaar afval. Andere omvat waterstof en de recuperatie van chemische warmte.
 

In de 12 maanden van juni 2023 tot mei 2024 varieerde de maandelijkse bruto-productie van elektriciteit tussen 5.390 GWh (in september 2023) en 7.308 GWh (in januari 2024). De productie in september 2023 (5.390 GWh) is de laagste maandelijkse bruto elektriciteitsproductie sinds eind 2018

De elektriciteitsproductie op basis van wind- en zonne-energie kent een sterke schommeling (tussen 613 GWh en 2.023 GWh voor windenergie, en tussen 111 GWh en 1.185 GWh voor zonne-energie voor het lopende jaar) vanwege hun afhankelijkheid van de weersomstandigheden. De wintermaanden kennen doorgaans een piek in de productie van windenergie vanwege een hogere gemiddelde windsnelheid. Voor zonne-energie bevindt de productiepiek zich in het late voorjaar tot de zomer vanwege de langere periodes van zonneschijn.

Omdat het elektriciteitsverbruik in de winter hoger is, is de productie over het algemeen ook in de winter hoger. In juli 2023 konden we echter een hoger productieniveau zien. Juli 2023 was inderdaad abnormaal winderig, wat leidde tot een productieoverschot en leidde tot netto-uitvoer (zie onderstaande grafiek). Afgezien van dit evenement ligt de Belgische elektriciteitsproductie, sinds de permanente sluiting van 2 kernractoren (Doel 3 in oktober 2022 en Tihange 2 in februari 2023), op een lager niveau dan gebruikelijk. Soms moeten ook tijdelijke sluitingen van andere productie-eenheden worden gemeld.

Om het hoofd te bieden aan de stijgende vraag als gevolg van dalende temperaturen, hebben verschillende grote gascentrales hun elektriciteitsproductie in januari 2024 verhoogd. Gunstigere weersomstandigheden (mildertemperaturen) zorgden ervoor dat deze fabrieken de productie in de daaropvolgende maanden verminderden.

Bevorrading van de Belgische elektriciteitsmarkt in GWh

Bron : FOD Economie – Algemene Directie Energie


Sinds juli 2019 wordt regelmatig een productieoverschot waargenomen in vergelijking met het Belgische verbruik, wat resulteert in een negatieve netto-invoer, wat aangeeft dat er meer elektriciteit wordt geëxporteerd dan geïmporteerd. Vanaf april 2023 is na 18 maanden, de netto-invoer opnieuw positief, behalve in juli en augustus 2023.

Gelet op de zeer hoge interconnectiviteit van het Belgische elektriciteitsnet, kunnen vele factoren deze veranderde positie verklaren. We kunnen met name een daling van de binnenlandse productie noemen (stopzetting van Doel 3 en Tihange 2) evenals een hogere productie in Frankrijk door een betere beschikbaarheid van hun nucleaire productiepark ten opzichte van de winter van 2022-2023.

Het verschil tussen de beschikbare hoeveelheid elektriciteit (nettoproductie + netto-invoer) en de berekende finale consumptie is te wijten aan enerzijds de hoeveelheid elektriciteit verbruikt in de pompcentrales, en anderzijds de verliezen op het net. Beide factoren zitten niet vervat in de berekende finale consumptie.

De consumptie van elektriciteit bereikte in juli 2023 een historisch dieptepunt (5.568 GWh) sinds het begin van de officiële records (2008). Die daling van de consumptie kan deels worden toegeschreven aan de energiecrisis ten gevolge de geopolitieke situatie in Oekraïne.

Verloop consumptie elektriciteit in GWh

In vergelijking met voorgaande jaren was het Belgische elektriciteitsverbruik in 2022 relatief laag en is vanaf september 2022 aanzienlijk lager geworden in vergelijking met dezelfde maanden van de voorbije jaren. In de zomer van 2023 wordt een historisch laag niveau van het elektriciteitsverbruik waargenomen (het laagste maandelijkse elektriciteitsverbruik dat historisch werd gemeten was 5.568 GWh in juli 2023). Het verbruik blijft op dit moment lager dan normaal (de lage historische waarde voor april is die van april 2020, die abnormaal laag was na de lockdown), ondanks de gedaalde energieprijzen, die momenteel gestabiliseerd zijn. 

Deze structurele daling van het elektriciteitsverbruik wordt niet enkel waargenomen in de industrie, maar ook in andere economische sectoren en is deels te wijten aan de hoge prijzen, die resulteren in een lagere economische activiteit.

​Netto-import met de buurlanden in GWh

Bron: FOD Economie – Algemene Directie Energie.

België is verbonden met al zijn grenslanden (Frankrijk, Luxemburg, Duitsland, Nederland), en het Verenigd Koninkrijk voor een maximale commerciële importcapaciteit van 6.500 MW.

Na vele maanden van aanzienlijke noord-zuidstromen, deels als gevolg van de uitzonderlijk lage beschikbaarheid van Franse kerncentrales, is de historische trend van positieve netto-importen uit Frankrijk sinds april 2023 weer relevant.

Hernieuwbare energiebronnen

Elektriciteitsproductie in GWh op basis van hernieuwbare energiebronnen voor maart 2024

Bron : FOD Economie – Algemene Directie Energie

In maart 2024 (de lage historische waarde voor april is die van april 2020, die abnormaal laag was na de lockdown) bedroeg de elektriciteitsproductie op basis van hernieuwbare energiebronnen 1.953 GWh, ofwel 33,9 % van de totale bruto-elektriciteitsproductie. De voornaamste bijdragen zijn afkomstig van windenergie (1.105 GWh) en zonne-energie (575 GWh).

Vanaf april 2023 beperkt de productie van elektriciteit op basis van vaste biomassa zich door het stilleggen van de centrale Rodenhuize, de belangrijkste biomassa centrale in België.

Elektriciteitsproductie in GWh op basis van windenergie

Bron : FOD Economie – Algemene Directie Energie

De recordproductie, geregistreerd in de maand februari 2022 (1.843 GWh), werd in december 2023 overschreden (2.023 GWh).

De tweede golf van de bouw van offshore windmolenparken werd eind december 2020 afgerond en brengt het geïnstalleerd vermogen van de offshore-windmolenparken op 2.262 MW.

Elektriciteitsproductie in GWh op basis van zonne-energie

Bron: FOD Economie – Algemene Directie Energie.

Het geïnstalleerde vermogen van zonnepanelen is de afgelopen jaren fors toegenomen, en sinds 2015 (3,1 GW) zelfs verdubbeld tot 6,5 GW eind 2022. In bovenstaande grafiek wordt de spreiding van de minimum- en maximumproductie van elektriciteit op basis van zonne-energie per maand gedurende de periode 2015-2022 weergegeven in het lichtgroen.

Het geïnstalleerd vermogen is tussen 2022 en 2023 gestegen met circa 25 %, wat resulteerde in een stijgende productie ondanks een bijna normaal (en zeer lager dan in 2022) zonneschijnduur in 2023. Januari 2024 was zeer zonnig, meer dan 20% hoger dan normaal terwijl de zonneschijnduur in februari minder dan 50% van de normale waarde vertegenwoordigde (bij de 3 laagste waarden sinds 1991) volgens het KMI. Volgens het KMI waren maart en april 2024 matig minder zonnig dan normaal, terwijl mei 2024 een van de minst zonnige 3 maanden mei was sinds 1991.

 

.

Contact  E2-EMES@economie.fgov.be

Laatst bijgewerkt
18 juni 2024