Kans op elektriciteitsschaarste

Table of Contents

    Context

    Elk jaar in de herfst publiceert Elia, de beheerder van het Belgische midden- en hoogspanningsnet, zijn wintervooruitzichten voor de elektriciteitsvoorziening in ons land.

    Wegens langdurige en onverwachte onbeschikbaarheid van een aantal nucleaire productie-eenheden in België, is er een verhoogd risico op elektriciteitsschaarste voor de winter 2018-2019, vooral na nieuwjaar. De federale overheid neemt alle nodige maatregelen om dat risico te beperken.

    Elia volgt de situatie dagelijks op en geeft regelmatig updates van de situatie aan de regering.

    Op elk moment kunt u het risico op een elektriciteitstekort voor de komende 7 dagen controleren door de stroomindicator van Elia  te raadplegen.

    Acties op 4 niveaus

    Productie

    Aanleg van een strategische reserve

    Om de bevoorradingszekerheid in België te verzekeren, werd vanaf 2014 een mechanisme van strategische reserve geïntroduceerd in de wet betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt. De activatie van deze strategische reserve is mogelijk ingeval van uitzonderlijke omstandigheden tijdens de winterperiode (van 1 november tot en met 31 maart van het volgende jaar).

    De minister van Energie beslist elk jaar in september hoe groot de reserve moet zijn voor de komende winter.

    Deze reserve kan bestaan uit de potentiële elektriciteitshoeveelheid:

    • die enerzijds geproduceerd wordt door de productie-eenheden die onlangs werden stopgezet, maar die op elk moment tijdens de winterperiode opnieuw geactiveerd kunnen worden. Dat wordt het aanbodbeheer genoemd;
    • die anderzijds bespaard wordt doordat klanten aanvaarden om hun elektriciteitsverbruik geheel of gedeeltelijk en voor een bepaalde duur te verminderen in geval van noodtoestand. Dat wordt het vraagbeheer genoemd.

    In het kader van de opdrachten die hem bij de wet zijn toevertrouwd, publiceerde Elia in november 2017 een analyse van de evaluatie van de hoeveelheid strategische reserve die nodig is voor de winter 2018-2019. De minister van Energie heeft op 29 augustus 2018 beslist geen strategische reserve aan te leggen voor de periode vanaf 1 november 2018 tot en met 31 maart 2019. Deze beslissing is gebaseerd op

    • de analyse die Elia uitvoerde in november 2017, 
    • het advies van 15 december 2017 dat de minister kreeg van de Algemene Directie Energie,
    • de geactualiseerde analyse van Elia van 17 augustus voor de periode 2018-2019.

    Meer informatie over de strategische reserve.

    Verlenging van de kerncentrales

    De kalender van de nucleaire uitstap werd aangepast, waarbij de levensduur van Doel 1, Doel 2 en Tihange 1 verlengd werd tot en met 2025.

    Import

    Sinds eind 2014 werden talrijke acties ondernomen om de interconnecties tussen het Belgische en Nederlandse elektriciteitsnet te versterken.

    In de winter 2016-2017 werd er op de noordgrens een extra transformator geplaatst. Hierdoor kunnen inkomende energiestromen nog beter afgestemd worden op de noden en kan de performantie van het bestaande elektriciteitsnet verder verhoogd worden.

    Elia blijft verder werken aan het ontwikkelen van andere technische acties om onze importcapaciteit van elektriciteit uit Nederland nog te vergroten.

    Ook bij de andere interconnecties en netuitbreidingen loopt het werk volop verder om o.a. het Belgische net met Engeland en met Duitsland te verbinden via  nieuwe  elektrische verbindingen.

    Onevenwichtstarief

    Deze maatregel heeft geen betrekking op particulieren en ondernemingen, maar wel op de spelers van de groothandelsmarkt van elektriciteit die stroom kopen en verkopen voor rekening van de leveranciers.

    Met deze tamelijk complexe maatregel moeten energieleveranciers hun klanten stimuleren hun stroomverbruik in geval van schaarste te verminderen.

    De leveranciers die het energiebesparingsspel niet correct spelen worden beboet. Zo wordt er een onevenwichtstarief van 4.500 euro/MWh gehanteerd als er aan de volgende twee voorwaarden voldaan wordt: de strategische reserve zijn geactiveerd en het bestaan van een structureel tekort in real time is bevestigd.

    Het doel van deze maatregel is om de kans op afschakelen te verkleinen.

    Meer informatie over het onevenwichtstarief op de website van Elia.

    Maatregelen voor een daling van de vraag

    In mei 2013 lanceerde de Algemene Directie Energie van de FOD Economie een studie over de vaststelling van maatregelen om de elektriciteitsvraag in te perken. Naar deze maatregelen kan worden gegrepen wanneer er schaarste dreigt of er effectieve schaarste is.

    Op basis van een studie van consultant Deloitte en van de in 2012 uitgevoerde werkzaamheden werden bij de Algemene Directie Energie diverse maatregelen voor een afname van de vraag bestudeerd.

    Ze kunnen in twee categorieën worden opgesplitst:

    • sensibiliseringsmaatregelen die steunen op vrijwillige handelingen van de spelers van de diverse sectoren en
    • bindende maatregelen die bij wettekst worden opgelegd.

    De sensibiliseringsmaatregelen maken het voorwerp uit van de OFF ON campagne die in 2014 werd gelanceerd.

    Deze diverse maatregelen kunnen in vier grote categorieën worden ingedeeld:

    1. Burgers en residentiële sector:
      • sensibiliserings- en verbodsmaatregelen met het oog op een kleiner verbruik door burgers in hun dagelijkse leven (verwarming, toestellen in sluimerstand, huishoudtoestellen, verlichting, enz.)
    2. Gebouwen:
      • sensibiliserings- en verbodsmaatregelen met het oog op een lager verbruik in gebouwen (verlichting, verwarming, ventilatie, ICT, enz.)            
        Alle gebouwen van persoonlijke of professionele aard zijn door deze maatregelen betrokken:
        • administratieve gebouwen,
        • winkels en handelszaken,
        • enz.

      De Algemene Directie Energie heeft daarvoor een document opgesteld dat een procedure inhoudt voor niet-residentiële gebouwen met het oog op een vermindering van het energieverbruik.

    3. Verlichting:
      • sensibiliserings- en verbodsmaatregelen met het oog op een maximale beperking van de verlichting en een afschakeling van alle onnodige verlichting, met name via de beperking/afschakeling van:
        • privébuitenverlichting, decoratieve verlichting, enz.,
        • verlichting van de autosnelwegen en een aantal andere wegen,
        • buitenverlichting van openbare gebouwen, plaatsen en monumenten (fonteinen, monumenten, musea, enz.),
        • reclameborden, kerstverlichting, enz.
    4. Treinverkeer
      • maatregelen voor een beperking van het energieverbruik in stations, treinen (verwarming, enz.) en andere infrastructuur.
    Laatst bijgewerkt
    20 november 2018

    Laatste nieuws voor dit thema

    1. Consumentenbescherming
      Energie

      Europese harmonisatie van brandstofetiketten

    2. Energie

      Ontwerp van federaal ontwikkelingsplan voor de periode 2020-2030 - publieksraadpleging