Table of Contents

    Context

    Elk jaar publiceert Elia, de beheerder van het Belgische midden- en hoogspanningsnet, zijn wintervooruitzichten voor de elektriciteitsvoorziening in ons land.

    Volgens een analyse van Elia is het risico op een elektriciteitsschaarste tijdens de winter van 2019-2020 erg laag. Dat is ook de mening van de Algemene Directie Energie van de FOD Economie. Daarom heeft de minister van Energie op 15 januari 2019 beslist om geen strategische reserves aan te leggen voor de periode van 1 november 2019 tot 31 maart 2020.

    Na een herziening van de analyses in het eerste semester van 2019 heeft de minister die beslissing op 30 augustus 2019 bevestigd.

    Elia volgt de evolutie van de paramaters over de elektriciteitsbevoorrading van België op de voet en geeft de regering regelmatig een update over de stand van zaken.

    Op elk moment kunt u het risico op een elektriciteitstekort voor de komende zeven dagen inschatten door de stroomindicator van Elia te raadplegen.

    BE-alertWil u verwittigd worden bij een dreigend tekort of afschakeling?

    Schrijf u in op BE-alert!

     

    Acties op 4 niveaus

    Productie

    Aanleg van een strategische reserve

    Om de bevoorradingszekerheid in België te verzekeren, wordt sinds 2014 een mechanisme van strategische reserve geïntroduceerd in de wet betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt. De activatie van die strategische reserve is mogelijk bij uitzonderlijke omstandigheden tijdens de winterperiode (van 1 november tot en met 31 maart van het volgende jaar).

    De minister van Energie beslist elk jaar in september hoe groot de reserve moet zijn voor de komende winter.

    Die reserve kan bestaan uit de potentiële elektriciteitshoeveelheid:

    • van de productie-eenheden die onlangs werden stopgezet, maar die op elk moment tijdens de winterperiode opnieuw geactiveerd kunnen worden. Dat wordt het aanbodbeheer genoemd;
    • die anderzijds bespaard wordt doordat klanten aanvaarden om hun elektriciteitsverbruik geheel of gedeeltelijk en voor een bepaalde duur te verminderen in geval van noodtoestand. Dat wordt het vraagbeheer genoemd.

    In het kader van de opdrachten die hem wettelijk zijn toevertrouwd, analyseerde Elia in november 2018 de evaluatie van de hoeveelheid strategische reserve die nodig is voor de winter 2019-2020. De minister van Energie heeft op 15 januari 2019 beslist geen strategische reserve aan te leggen voor de periode vanaf 1 november 2019 tot en met 31 maart 2020. Die beslissing is gebaseerd op

    • de analyse die Elia uitvoerde in november 2018; 
    • het advies van 14 december 2018  van de Algemene Directie Energie;
    • de geactualiseerde analyses van Elia van mei 2019 en augustus 2019 voor de periode 2019-2020.

    Op 30 augustus 2019 deelde de minister – vóór de wettelijke uiterste datum voor de volumeherziening van 1 september – mee dat het niet nodig is een strategische reserve aan te leggen voor de winter 2019-2020.

    Meer informatie over de strategische reserve.

    Verlenging van de kerncentrales

    De kalender van de nucleaire uitstap werd aangepast, waarbij de levensduur van Doel 1, Doel 2 en Tihange 1 verlengd werd tot en met 2025.

    Import

    Sinds eind 2014 werden talrijke acties ondernomen om de interconnecties tussen het Belgische en Nederlandse elektriciteitsnet te versterken.

    In de winter 2016-2017 kwam er op de noordgrens een extra transformator. Daardoor kunnen inkomende energiestromen nog beter afgestemd worden op de noden en wordt de performantie van het bestaande elektriciteitsnet verder verhoogd.

    Elia blijft verder werken aan het ontwikkelen van andere technische acties om onze importcapaciteit van elektriciteit uit Nederland nog te vergroten.

    Ook bij de andere interconnecties en netuitbreidingen loopt het werk volop verder om het Belgische net onder meer met Engeland en Duitsland te verbinden via nieuwe elektrische verbindingen.

    Onevenwichtstarief

    Het onevenwichtstarief heeft geen betrekking op particulieren en ondernemingen, maar wel op de spelers van de groothandelsmarkt van elektriciteit die stroom kopen en verkopen voor rekening van de leveranciers.

    Met die tamelijk complexe maatregel moeten energieleveranciers hun klanten stimuleren om hun stroomverbruik in geval van schaarste te verminderen.

    De leveranciers die het energiebesparingsspel niet correct spelen krijgen een boete. Zo wordt er een onevenwichtstarief van 4.500 euro/MWh gehanteerd als aan de volgende twee voorwaarden voldaan is: de strategische reserves zijn geactiveerd en het bestaan van een structureel tekort in real time is bevestigd.

    Het doel van de maatregel is om de kans op afschakelen te verkleinen.

    Meer informatie over het onevenwichtstarief op de website van Elia.

    Maatregelen voor een daling van de vraag

    In mei 2013 lanceerde de Algemene Directie Energie van de FOD Economie een studie over de vaststelling van maatregelen om de elektriciteitsvraag in te perken. Naar deze maatregelen kan worden gegrepen wanneer er schaarste drei

    In mei 2013 lanceerde de Algemene Directie Energie van de FOD Economie een studie over de vaststelling van maatregelen om de elektriciteitsvraag in te perken. Die maatregelen gaan in wanneer er schaarste dreigt of er effectieve schaarste is.

    Op basis van een studie van consultant Deloitte en van de in 2012 uitgevoerde werkzaamheden bestudeerde de Algemene Directie Energie diverse maatregelen voor een afname van de vraag.

    Ze bestaan uit twee categorieën:

    • sensibiliseringsmaatregelen die steunen op vrijwillige handelingen van de spelers van de diverse sectoren en
    • bindende maatregelen die bij wettekst worden opgelegd.

    De sensibiliseringsmaatregelen maakten het voorwerp uit van de OFF ON-campagne uit 2014.

    De maatregelen bestaan uit vier grote categorieën:

    1. Burgers en residentiële sector:
      • sensibiliserings- en verbodsmaatregelen voor een lager verbruik door burgers in hun dagelijkse leven (verwarming, toestellen in sluimerstand, huishoudtoestellen, verlichting, enz.)
    2. Gebouwen:
      • sensibiliserings- en verbodsmaatregelen voor een lager verbruik in gebouwen (verlichting, verwarming, ventilatie, ICT, enz.)            
        Het gaat om alle gebouwen van persoonlijke of professionele aard:
        • administratieve gebouwen
        • winkels en handelszaken
        • enzovoort
        •  

      De Algemene Directie Energie heeft daarvoor een document opgesteld dat een procedure inhoudt voor niet-residentiële gebouwen met het oog op een vermindering van het energieverbruik.

    3. Verlichting:
      • sensibiliserings- en verbodsmaatregelen voor een maximale beperking van de verlichting en een afschakeling van alle onnodige verlichting, met name van:
        • privébuitenverlichting, decoratieve verlichting, enzovoort;
        • verlichting van de autosnelwegen en een aantal andere wegen;
        • buitenverlichting van openbare gebouwen, plaatsen en monumenten (fonteinen, monumenten, musea, enzovoort);
        • reclameborden, kerstverlichting, enzovoort.
    4. Treinverkeer
      • maatregelen voor een beperking van het energieverbruik in stations, treinen (verwarming, enzovoort) en andere infrastructuur.
    Laatst bijgewerkt
    28 november 2019