Crisisplan bij een elektriciteitsincident of -schaarste

Table of Contents

    Procedure bij plotse fenomenen

    Wanneer een spanningsdaling of een frequentieschommeling optreedt als gevolg van noodsituaties en incidenten (zoals stormen en extreme weersomstandigheden) die het evenwicht tussen vraag en aanbod kunnen verstoren, zijn er verschillende maatregelen om het evenwicht op het netwerk te herstellen, zoals het opvoeren van productiemiddelen en in laatste instantie een automatische activatie van het afschakelplan (zie ministerieel besluit van 3 juni 2005 tot vaststelling van het afschakelplan van elektriciteit) om dat evenwicht zo snel mogelijk te herstellen.

    Een incident uit het verleden: Ems

    Op 4 november 2006 heeft Elia deze maatregelen moeten aanwenden, toen vroeger dan verwacht een hoogspanningslijn boven de rivier Ems (Duitsland) buiten dienst gesteld moest worden om een schip vanuit een scheepswerf door te laten varen. Door de onverwachte uitval van deze lijn vond een overbelasting plaats en vielen hoogspanningslijnen van het Duitse net één na één uit. Daarop werd een grote geografische zone, met daarin de Benelux, een deel van Duitsland, Frankrijk, Zwitserland, Italië, Spanje en Portugal geconfronteerd met een belangrijk productietekort, gezien de vraag veel groter was dan het aanbod dat binnen dat deel van het Europese net aanwezig was.

    Op het Belgische net werden toen maatregelen getroffen zoals:

    • snel startende productie-eenheden onmiddellijk opstarten om bijkomende energie te genereren.
    • ongeveer 800 MW (hetzij 10 % van de belasting die op dat ogenblik ongeveer 8.000 MW bedroeg) werd voor korte tijd onderbroken, hoofdzakelijk bij industriële klanten en bij residentiële klanten in landelijke gebieden.

    In alle landen van continentaal Europa die met deze toestand geconfronteerd werden, werden identieke maatregelen genomen.

    Het Belgische transportnet heeft dus bewezen dat het adequaat en onmiddellijk op deze situatie van onverwachte grootschalige storing kon reageren om een black-out te voorkomen.

    Procedure bij elektriciteitsschaarste

    Het risico op schaarste is het grootst in de winter, tijdens het piekverbruik op het einde van de dag (17 tot 20u).

    Wanneer een dreiging tot elektriciteitsschaarste voldoende op voorhand (tussen dag-7 en dag-2 in de vooravond) kan gedetecteerd worden op basis van prognoses door Elia, is er voldoende reactietijd om te beslissen welke maatregelen er genomen kunnen worden om een tekort aan elektriciteit in te perken of te vermijden. Dan wordt de procedure bij elektriciteitsschaarste opgestart.

    Ingeval een dreiging tot elektriciteitsschaarste pas op dag-2 in de vooravond kan worden vastgesteld door Elia, dan is er te weinig tijd om de gehele procedure bij elektriciteitsschaarste te doorlopen, maatregelen te nemen om de vraag naar elektriciteit te beperken of te vermijden. De focus wordt dan gelegd op het beheer van de gevolgen van een eventuele afschakeling.

    Ingeval Elia de procedure bij plotse fenomenen in het kader van een dreiging tot schaarste activeert (ontdekking op dag-2 of later), dan gaat Elia normaal gezien over tot de manuele activatie van het afschakelplan. Hierbij word a priori met schijf 8 gestart, waarbij de huidige rotatieprincipes, die bij de procedure bij elektriciteitsschaarste van toepassing zijn, a priori gevolgd worden. Die principes zijn voor verandering vatbaar. Uiteindelijk zijn het altijd de ministers die op basis van de omstandigheden beslissen wanneer en volgens welke modaliteiten een afschakeling gebeurt.

    Scenario bij een detectie van een elektriciteitsschaarste vanaf dag-2 in de vooravond

    Wanneer Elia een dreiging tot elektriciteitsschaarste pas op dag-2 detecteert, of nog later (dag-1 of de dag zelf), dan gaat Elia over tot de procedure bij plotse fenomenen. De tijdspanne tussen de detectie van een dreiging en de mogelijke afschakeling (dag D) is dan te kort om alle stappen van de procedure bij elektriciteitsschaarste te activeren.

    In dat geval kan, vanaf de notificatie van de procedure bij plotse fenomenen, kan de overheid de federale fase van het crisisbeheer opstarten om de gevolgen van een eventuele afschakeling te beheren.

    In bepaalde gevallen kan het gebeuren dat de procedure bij elektriciteitsschaarste en de procedure bij plotse fenomenen tegelijk wordt toegepast. Dat is mogelijk wanneer Elia een dreiging tot schaarste voor dag D ten vroegste op dag-2 in de vooravond detecteert maar tegelijkertijd een dreiging tot schaarste voor enkele dagen later detecteert. Concreet betekent dat, dat de procedure bij plotse fenomenen voor het beheer van het tekort op dag D wordt gevolgd en dat de gewone procedure wordt toegepast voor de dreiging van elektriciteitsschaarste enkele dagen later.

    Emergency Response Review - IEA

    Eind november 2013 heeft het International Energy Agency (IEA) een Emergency Response Review (ERR) van het crisisbeleid Energie uitgevoerd in België. Het IEA beoordeelde daarbij het crisisbeleid voor elektriciteit positief. In het verslag van deze ERR prijst het IEA dat crisisbeleid omwille van zijn robuustheid en gevorderde staat van ontwikkeling.

    Het doel van een ERR is testen in welke mate een land in staat is om een crisissituatie op het energievlak te beheersen. Een expertenteam voert dergelijke reviews uit bij de verschillende leden van het IEA.

    Laatst bijgewerkt
    30 november 2018

    Laatste nieuws voor dit thema

    1. Consumentenbescherming
      Energie

      Europese harmonisatie van brandstofetiketten

    2. Energie

      Ontwerp van federaal ontwikkelingsplan voor de periode 2020-2030 - publieksraadpleging