Normalisatie

Normalisatie is de vrijwillige activiteit die bestaat uit het opstellen en goedkeuren van normen. Deze activiteit wordt uitgevoerd door de betrokken partijen onder de voogdij van een erkende instelling.

Een norm is een geheel van technische specificaties dat met het oog op een herhaalde en voortdurende toepassing is goedgekeurd. Normen geven de regels van goed vakmanschap weer, die gelden voor een bepaald product, een bepaald procédé of een bepaalde dienst.

De normen hebben als doel:

• het ontwikkelen van een bepaald kader om de relatie tussen de klant en zijn leverancier te optimaliseren;
• het garanderen van een evenwicht tussen de maatschappelijke en economische belangen en van de technologische vooruitgang.

De normen vormen een aangepast referentiesysteem voor de valorisatie van de goederen en diensten.

De verschillende types normen

Er zijn verschillende types normen:

• beschrijvende normen die de kenmerken van een product bepalen;
• prestatienormen die de prestaties bepalen die de producten moeten halen op basis van proeven;
• normen i.v.m. proeven;
• normen i.v.m. berekeningsmethodes;
• rangschikkingnormen;
• organisatienormen, …

De voordelen van het gebruik van de normen

Het gebruik van de normen biedt de volgende voordelen:

• de relatie tussen de klant en zijn leverancier optimaliseren;
• kosten en tijd besparen;
• betere toegang tot de markt (vereenvoudiging v. uitwisselingen);
• betere transparantie op het vlak van kwaliteit, veiligheid, impact op het milieu;
• innovatie vergemakkelijken.

De vrijwillige toepassing van de normen

Normen worden vrijwillig toegepast. Ze hebben dus geen dwingend karakter.

Ze kunnen echter verplichtend worden, via een reglementering, een overeenkomst of een lastenboek.

De uitwerking van de normen

De normen worden uitgewerkt door onafhankelijke normalisatie-instellingen die hiervoor erkend zijn.

Alle betrokken partijen mogen deelnemen aan de uitwerking van de normen, namelijk de vertegenwoordigers van:

• de ondernemingen;
• de overheid;
• de organismen voor de evaluatie van de conformiteit;
• de wetenschappelijke wereld;
• de consumentenorganisaties;
• de werknemersverenigingen;
• de niet-gouvernementele organisaties…

De uitwerking van de normen wordt verdeeld onder verschillende specifieke comités.

In België heeft de wet van 3 april 2003 betreffende de normalisatie een gedecentraliseerde normalisatiestructuur vastgelegd om zo goed mogelijk te beantwoorden aan de behoeften van de betrokken partijen. Hiertoe wordt het dagelijkse beheer van deze comités toevertrouwd aan sectorale operatoren die door het Bureau voor Normalisatie erkend zijn. Onder deze sectorale operatoren vindt men o.a.

• collectieve onderzoekscentra;
• beroepsfederaties;
• universiteiten
• technische departementen van de openbare sector.

Om de uitwerking van normen op een relevante wetenschappelijke en technische basis toe te laten ondersteunt de FOD Economie programma’s van prenormatief onderzoek in de collectieve onderzoekscentra.

De normalisatieorganen

Het normalisatiewerk gebeurt op verschillende niveaus:

• nationaal;
• Europees;
• internationaal.

Het Bureau voor Normalisatie – NBN – is het Belgische normalisatiebureau.

Op Europees niveau bestaan er gelijktijdig drie organen:

• het Europees Comité voor Normalisatie – CEN;
• het Europees Comité voor Elektrotechnische Normalisatie– CENELEC;
• the European Telecommunication Standards Institute – ETSI.

Op internationaal niveau bestaan er eveneens drie normalisatieorganen:

• the International Organisation for Standardization– ISO;
• the International Elektrotechnical Commission – CEI;
• the International Telecommunication Union – UIT.

De Hoge Raad voor Normalisatie

Naast het Bureau voor Normalisatie werd door de wet van 3 april 2003 ook de Hoge Raad voor  Normalisatie (HRN) opgericht. Deze heeft als opdracht aan de minister adviezen te verstrekken aangaande alle kwesties die betrekking hebben op het beleid en de ontwikkeling van de nationale en internationale normalisatie.

Normen en kmo’s

Om de kmo’s te sensibiliseren voor de bijdragen van de normalisatie en ze bij te staan, ondersteunt de FOD Economie de Normenantennes opgericht in de collectieve onderzoekscentra.