Van uitvinding naar octrooi

Iemand die een uitvinding heeft gedaan, vraagt zich vaak onmiddellijk af hoe hij hiervoor bescherming kan krijgen. Sommigen hebben al gehoord over patenten of octrooien – dit betekent hetzelfde! – maar dat is niet noodzakelijk een mogelijke of de meest aangewezen weg voor de bescherming van een uitvinding. Hierna vindt U alvast enkele vragen die u voorafgaandelijk best beantwoordt vooraleer een definitieve keuze te maken.

Alvorens de octrooiaanvraag in te dienen…

Geheimhouding!

Het is van het grootste belang om een uitvinding niet openbaar te maken zolang de octrooiaanvraag niet op geldige wijze is ingediend! Een uitvinding moet immers nieuw zijn opdat een octrooi kan toegekend worden. Maakt u dus uw uitvinding te vroeg bekend, dan hebt u de kans gemist om voor uw uitvinding een octrooi te verkrijgen! Daarom is het belangrijk geheimhoudingsclausules overeen te komen bij contacten met handels- of onderzoekspartners alsook een intern beleid te ontwikkelen voor de toegang tot bedrijfssites en gedragscodes voor de werknemers.

Zie hierover meer bij geheimhouding.

Het kan ook handig zijn om tijdens de periode waarin u uw vinding wenst geheim te houden, een i-depot te verrichten om te vermijden dat later betwistingen ontstaan over het feit dat – of de datum waarop - u de vinding deed. Zie hierover meer bij i-depot.

Voldoet mijn uitvinding aan de octrooieerbaarheidsvoorwaarden?

Uiteraard gaat u eerst na of uw uitvinding wel aan de wettelijke octrooieerbaarheidsvoorwaarden voldoet en ze dus nieuw, inventief, industrieel toepasbaar en geoorloofd is.

U moet dus onder meer nagaan of uw uitvinding wel nieuw is. Met andere woorden of niemand anders al eerder hetzelfde heeft uitgevonden en dit bekend gemaakt, of zelfs geoctrooieerd heeft. Via gespecialiseerde databanken kunt u nagaan voor welke uitvindingen in uw onderzoeksdomein reeds octrooien zijn aangevraagd. U kunt dit zelf doen, maar vaak is het aangewezen hiervoor een deskundige te contacteren.

Octrooieren of niet?

Vervolgens moet u zich per concreet geval de vraag stellen of octrooieren de beste optie is.

De voordelen van octrooieren:

• Een octrooi verleent de houder ervan de exclusieve exploitatierechten op een uitvinding. Wenst de octrooihouder de uitvinding niet zelf te exploiteren, dan kan hij ze steeds overdragen of in licentie geven.
• Daarnaast kan een octrooi de onderhandelingspositie versterken wanneer een samenwerking met andere bedrijven wordt beoogd. Zo kan bijvoorbeeld het octrooieren van een verbetering op een eerdere uitvinding de kansen verhogen om een licentie te bekomen op die eerdere uitvinding. Vaak zal dit akkoord resulteren in een kruislicentie met de houder van het eerdere octrooi.
• Wanneer men actief wil zijn in een bepaald domein, kan het bezitten van octrooien door derden een hinderpaal zijn, aangezien men dan toestemming moet vragen. Zelf eerder een octrooiaanvraag indienen, verzekert alvast dat niemand anders je op basis van zijn octrooi zal kunnen verbieden die specifieke uitvinding toe te passen. Het octrooieren van uw uitvindingen verzekert u dus een zekere ‘freedom to operate'. Zie geheimhouding en openbaarmaking
• Tenslotte is octrooieren ook vaak goede reclame. Derden weten zo dat u actief bent in het betreffende domein en dat u in die sector technologisch sterk staat.

De nadelen van octrooieren:

• Octrooieren brengt heel wat kosten met zich mee en of een uitvinding een commercieel succes wordt, is zelden verzekerd.
• Bij het indienen van een octrooiaanvraag moet u uw uitvinding duidelijk en volledig beschrijven. Deze beschrijving wordt daarna raadpleegbaar door derden. Eventueel kunnen zij hierin strategische bedrijfsinformatie vinden of verder werken op de door u uitgevonden technologieën. Octrooiering impliceert dus het openbaar maken van anders eventueel geheime informatie. Zie geheimhouding en openbaarmaking.
• Octrooien hebben een beperkte geldigheidsduur, dit in tegenstelling tot geheimhouding. In bepaalde gevallen kan geheimhouding u dus voor langere tijd een concurrentiële voorsprong bezorgen dan octrooiering.
• Wanneer het om de 'freedom to operate' gaat, kunt u deze even goed veilig stellen door uw uitvinding eenvoudigweg openbaar te maken. Niemand anders zal deze dan nog kunnen octrooieren daar de nieuwheidsvereiste niet meer vervuld is.

Een grondige afweging per individueel geval dringt zich dus steeds op.

Eens u beslist heeft om een octrooi aan te vragen, doet u dit best snel. Het is immers de datum van de octrooiaanvraag die zal bepalen of u de eerste bent om een welbepaalde uitvinding te octrooieren en of de uitvinding nieuw is.

Welke procedure? Een Belgisch of Europees octrooi? Of een internationale octrooiaanvraag?

Heeft u uiteindelijk de beslissing genomen dat octrooiering de juiste optie is, dan stelt zich nog de vraag welke procedure zich het best leent voor het realiseren van uw plannen.

Indien men slechts een exploitatie en dus bescherming in België beoogt, vraagt men best een Belgisch octrooi aan bij de Dienst voor de Intellectuele Eigendom (DIE). Het gaat om een relatief eenvoudige procedure waarin enkel de formaliteiten en niet de octrooieerbaarheidsvoorwaarden worden onderzocht. Wel voert het Europees Octrooibureau een nieuwheidsonderzoek uit maar de resultaten hiervan dienen ter voorlichting van de aanvrager en zijn niet bepalend voor het al of niet toekennen van een Belgisch octrooi. Bij dit nieuwheidsonderzoek wordt ook, eveneens louter ter informatie van de aanvrager en zonder dat dit een invloed heeft op de verlening van het octrooi, een schriftelijke opinie gevoegd over de octrooieerbaarheid van de uitvinding.

Wenst men bescherming in een aantal Europese landen, dan kan het voordeliger zijn om een Europees octrooi aan te vragen. De procedure hiertoe is ingewikkelder en duurt langer, wegens een verplicht onderzoek naar de octrooieerbaarheidsvoorwaarden, maar dit maakt het octrooi ook sterker.

Wilt u ook buiten Europa uw uitvinding beschermen, dan kunt u via het indienen van een internationale octrooiaanvraag op vereenvoudigde wijze in verschillende landen van de wereld octrooien bekomen.

Uiteraard kunt u ook plaatselijk uw aanvraag indienen volgens de lokale procedures. Meestal zal dit echter omwille van praktische en financiële redenen minder efficiënt zijn, zeker wanneer u in meerdere landen bescherming wenst. Het European Patent Office geeft u links naar andere nationale octrooibureaus.