Voorwaarden voor octrooibescherming

Om voor octrooibescherming in aanmerking te komen, moet het gaan om een uitvinding die

Uitvinding

Eerst en vooral moet het gaan om echte uitvindingen. Hoewel er geen wettelijke definitie bestaat, kan men stellen dat een uitvinding een technisch karakter moet hebben in de zin dat ze een technische oplossing geeft aan een technisch probleem of dat ze een technische bijdrage levert aan de stand van de techniek.

Zijn bijgevolg als zodanig geen uitvindingen:

  • Ontdekkingen, natuurwetenschappelijke theorieën of wiskundige methoden. Wél kunnen zij aan de basis van uitvindingen liggen. Zo was de relativiteitstheorie van Einstein niet op zichzelf octrooieerbaar, maar wel eventueel de gps-technieken die deze theorie toepassen.
  • Ook esthetische vormgevingen of presentaties (zoals bijvoorbeeld in een brochure) zijn als zodanig niet octrooieerbaar. Wél zijn deze creaties eventueel beschermbaar door het auteursrecht of het tekeningen- en modellenrecht.
  • de plannen, principes en methoden voor het verrichten van geestelijke arbeid, op het vlak van spellen of van economische activiteiten (d.i. de zogenaamde 'business methods'). Zo zijn boekhoudplannen of plannen van architecten als zodanig niet octrooieerbaar.
  • Ook computerprogramma's zijn als zodanig geen uitvindingen. Het is pas wanneer een computerprogramma een bepaald technisch effect veroorzaakt of, in combinatie met hardware, aan de andere octrooieerbaarheidsvoorwaarden voldoet dat octrooibescherming een optie is. Een software gerelateerde uitvinding die een technische oplossing voor een technisch probleem aandraagt, kan dus wel in aanmerking komen voor octrooibescherming.
    Een computerprogramma waardoor gegevensopslag minder geheugencapaciteit zou innemen, zou bijvoorbeeld wél een 'uitvinding' kunnen behelzen. Computerprogramma's zijn daarentegen als zodanig wél beschermbaar door het auteursrecht. Zie bescherming computerprogramma’s.

Ontdekkingen of theorieën, computerprogramma's of esthetische vormgevingen, presentaties of 'business methods'...zijn slechts uitgesloten van octrooibescherming als de octrooiaanvraag enkel op deze materie slaat. Het incorporeren van deze uitgesloten materies in een product, werkwijze of resultaat waarmee een technische oplossing aan een technisch probleem wordt gegeven, kan anderzijds wel tot octrooiering leiden.

Zo zal bijvoorbeeld het feit dat medische scanners slechts goede resultaten geven met behulp van specifieke software geen hindernis voor octrooiering uitmaken.

Ook planten- en dierenrassen of werkwijzen van wezenlijk biologische aard voor de voortbrenging van planten of dieren alsook de mens in de verschillende stadia van zijn vorming en ontwikkeling, en de loutere ontdekking van een van de delen ervan (bv. een gensequentie) zijn van octrooiering uitgesloten.

Octrooiering is echter toch mogelijk indien

  • de uitvoerbaarheid van de uitvinding zich niet beperkt tot een bepaald planten- of dierenras,

  • wanneer de uitvinding microbiologisch van aard is of

  • wanneer een deel van het menselijk lichaam, zoals een gensequentie,

    • wordt geïsoleerd of anderszins

    • door een technische werkwijze wordt verkregen.

Uiteraard moeten dan nog steeds ook de andere octrooieerbaarheidsvoorwaarden vervuld zijn. Hierover meer bij biotechnologie en octrooirecht.

De methoden voor de behandeling van het menselijke of dierlijke lichaam door chirurgische of geneeskundige behandeling, en de diagnosemethoden zijn ook uitdrukkelijk uitgesloten van het toepassingsgebied van wat geoctrooieerd kan worden.

Nieuw

Een uitvinding moet nieuw zijn om voor octrooibescherming in aanmerking te komen. Een uitvinding wordt als nieuw beschouwd wanneer zij nog geen deel uitmaakt van de stand van de techniek.

De stand van de techniek omvat alles wat vóór de indieningsdatum

  • schriftelijk,

  • mondeling of

  • op welke wijze dan ook

aan het publiek openbaar is gemaakt.

Alles waardoor het publiek werkelijk kennis kan nemen van de uitvinding, geldt als openbaarmaking. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren door de uitvinding

  • op de markt te brengen,

  • bedrijfsrondleidingen te geven, persconferenties te geven,

  • in contractbesprekingen,

  • in nieuwsverslaggeving,

  • tijdens tentoonstellingen...

Zelfs de inhoud van octrooiaanvragen die nog niet zijn gepubliceerd, behoort tot de stand van de techniek in de landen waarvoor deze octrooiaanvragen zijn ingediend. In deze gevallen is het dus mogelijk dat een uitvinding nog niet kenbaar is gemaakt aan het publiek, maar toch deel uitmaakt van de stand van de techniek

Bij de beoordeling van het nieuwheidsvereiste, mag men ten slotte niet vergeten dat derden die eerder een aanvraag in het buitenland indienden, een recht van voorrang van 12 maanden kunnen inroepen. Dit recht wordt erkend in alle landen die het Verdrag van Parijs onderschreven (meer dan 170).

Geheimhouding tijdens de periode vóór de octrooiaanvraag is dus uiterst belangrijk! Houd hier rekening mee zowel bij het toegangsbeleid van uw bedrijf als bij het opleggen van geheimhoudingsclausules in contracten met eventuele handelspartners.

Wordt een uitvinding toch openbaar gemaakt met miskenning van confidentialiteitsclausules of bijvoorbeeld na een inbraak, dan geniet men van een gratieperiode van 6 maanden om alsnog een octrooiaanvraag in te dienen.

Let wel, een duidelijke en volledige omschrijving van de uitvinding is een essentiële vereiste voor het verkrijgen van een octrooi. Openbaarmaking is dus wel voorgeschreven, maar die zal slechts gebeuren ná de indiening van octrooiaanvraag. Voordien is immers geheimhouding geboden.

Inventief

Een uitvinding is inventief en getuigt van uitvinderswerkzaamheid wanneer ze voor een deskundige niet op een voor de hand liggende wijze voortvloeit uit de stand van de techniek, d.i. wanneer ze voor een deskundige niet evident is. De beoordeling hiervan dient geval per geval te gebeuren, met inachtneming van alle omstandigheden. Genialiteit of complexiteit is niet vereist. Een eenvoudige oplossing voor een probleem dat al enige tijd bekend was, kan inventief zijn.

Industrieel toepasbaar

Een uitvinding wordt industrieel toepasbaar geacht, indien ze kan worden vervaardigd of toegepast op gelijk welk vlak van nijverheid, handel of landbouw.

Een uitvinding, d.w.z een technische oplossing voor een technisch probleem, zal zelden niet  beantwoorden aan het vereiste van industriële toepasbaarheid. Wél is deze voorwaarde bijvoorbeeld niet vervuld bij louter wetenschappelijke theorieën of ontdekkingen.

Geoorloofd

Uitvindingen waarvan de commerciële exploitatie strijdig zou zijn met de openbare orde of met de goede zeden, zijn niet octrooieerbaar.

Ook uitvindingen waarvan de toepassing

  • ernstige schade aan het milieu met zich mee zou brengen of

  • zou indruisen tegen de bescherming van het leven of

  • de gezondheid van mensen, dieren of planten,

zijn niet geoorloofd.

Let wel, de omstandigheid 

  • dat de toepassing van een uitvinding wordt verhinderd door een wettelijke of reglementaire bepaling of

  • dat een uitvinding naast geoorloofde wijzen ook op ongeoorloofde wijzen kan worden gebruikt,

volstaat op zich niet om een octrooiaanvraag af te wijzen.

Zijn daarom niet octrooieerbaar:

  • een uitvinding die slechts kan worden toegepast voor chemische oorlogsvoering of

  • een uitvinding die enkel kan dienen voor het klonen van mensen.

Voor enkele biotechnologische uitvindingen stelt de wetgever uitdrukkelijk dat ze ongeoorloofd zijn:

  • de werkwijzen voor het klonen van mensen, dit wil zeggen elke werkwijze, met inbegrip van de technieken voor de splitsing van embryo's die tot doel heeft een mens voort te brengen die in de celkernen dezelfde genetische informatie bezit als een ander levend dan wel overleden menselijk wezen
  • de werkwijzen tot wijziging van de germinale genetische identiteit van de mens
  • het gebruik van menselijke embryo's voor industriële of commerciële doeleinden
  • de werkwijzen tot wijziging van de genetische identiteit van dieren die van aard zijn om deze dieren te doen lijden zonder aanzienlijk medisch nut voor mens of dier op te leveren.  Ook de dieren die uit dergelijke werkwijzen zijn verkregen, kunnen niet geoctrooieerd worden.

Let wel, dat bepaalde biotechnologische uitvindingen als ongeoorloofd en bijgevolg niet octrooieerbaar worden beschouwd, wil niet zeggen dat andere biotechnologische uitvindingen niet kunnen worden geoctrooieerd!

Wetgeving

Contact Center

FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie
Contact Center

Vooruitgangstraat 50
1210 Brussel

Open van 9.00 tot 17.00 uur

Meer over het Contact Center

Tel.: +32 800 120 33
Fax: +32 800 120 57

Volg de FOD Economie

FacebookExterne linkTwitterExterne link