Welke rechten verleent het octrooirecht: de beschermingsomvang

Een octrooi verleent de houder in de eerste plaats exclusieve exploitatierechten die tegelijkertijd het recht inhouden om derden te verbieden om de uitvinding te gebruiken zonder voorafgaande toestemming (verbodsrecht). De octrooihouder heeft ook het recht om het octrooi over te dragen of licentie te geven en op te treden bij inbreuk. Een octrooiaanvrager heeft ook een aantal rechten vóór de effectieve verlening van het octrooi.

Exclusief exploitatierecht

Een octrooi verleent de houder een tijdelijk territoriaal beperkt en exclusief exploitatierecht op de uitvinding. De octrooihouder mag als enige de uitvinding exploiteren, d.w.z. gebruiken, produceren, verkopen, in- of uitvoeren,...

Wel zijn er uitzonderingen en beperkingen voorzien op dit principe.

Concreter betekent dit dat een octrooihouder iedere derde kan verbieden om zonder zijn uitdrukkelijke toestemming een aantal handelingen te stellen. Welke handelingen juist zijn voorbehouden aan de octrooihouder, wordt beschreven in artikel 27 van de wet op de uitvindingsoctrooien. De octrooihouder kan elke derde aldus verbieden:

• Een voortbrengsel waarop het octrooi betrekking heeft, te vervaardigen, aan te bieden, in het verkeer te brengen, te gebruiken, dan wel daartoe in te voeren of in voorraad te hebben.
• Een werkwijze waarop het octrooi betrekking heeft, toe te passen of, indien de derde weet, dan wel het gezien de omstandigheden duidelijk is dat toepassing van de werkwijze verboden is zonder toestemming van de octrooihouder, voor toepassing op Belgisch grondgebied aan te bieden.
• Een voortbrengsel dat rechtstreeks volgens de werkwijze waarop het octrooi betrekking heeft is verkregen, aan te bieden, in het verkeer te brengen, te gebruiken, dan wel daartoe in te voeren of in voorraad te hebben.
• Middelen betreffende een wezenlijk bestanddeel van de uitvinding aan te bieden of te leveren voor de toepassing van de uitvinding, indien de derde weet of indien het gezien de omstandigheden duidelijk is, dat deze middelen voor die toepassing bestemd en geschikt zijn. Uiteraard mogen deze middelen wél geleverd worden aan wie van de octrooihouder toestemming heeft verkregen de uitvinding te exploiteren. Bovendien geldt dit verbod niet voor middelen die algemeen in de handel verkrijgbaar zijn.

Ook producten die zijn bekomen door middel van een geoctrooieerde werkwijze vallen dus onder de octrooibescherming.

Een Belgisch octrooi verleent slechts exclusieve rechten voor het Belgische grondgebied. Wenst u ook bescherming in andere landen, dan moet u in elk betrokken land de lokale procedures instellen of een Europese of internationale octrooiaanvraag indienen. Aldus is een uitvinding die in het buitenland is geoctrooieerd daarom nog niet in België beschermd.

Overdracht en licentie

De octrooihouder kan zijn octrooi (of zelfs de octrooiaanvraag) geheel of gedeeltelijk aan derden overdragen. Een overdracht dient op straffe van nietigheid schriftelijk te gebeuren. Een overdracht is bovendien slechts tegenstelbaar aan derden, wanneer ze wordt ingeschreven in het Register. Hiertoe dient de overdracht meegedeeld te worden aan de Dienst voor de Intellectuele Eigendom, met bijvoeging van:

• een afschrift van de akte van overdracht (of van een uittreksel van de akte).
• het bewijs van betaling van de taks.

De octrooihouder (of octrooiaanvraager) kan er ook voor opteren om zijn octrooi in licentie te geven. Dit houdt in dat hij derden de toestemming geeft de uitvinding geheel of gedeeltelijk, al dan niet exclusief, te exploiteren waarbij de octrooihouder wel eigenaar blijft van het octrooi. Deze licenties dienen, op straffe van nietigheid, schriftelijk te zijn. Bovendien is een licentie pas tegenstelbaar aan derden wanneer ze is ingeschreven in het Register. Hiertoe dient men:

• de licentie aan de Dienst voor Intellectuele Eigendom mee te delen aan de hand van het volgende formulier (PDF, 161.19 Kb)
• de vereiste taks (PDF, 37.07 Kb) te betalen
• een afschrift van de licentieovereenkomst (of van een uittreksel) in te dienen.

! Niet alleen voor overdrachten en licenties is een melding aan de Dienst voor Intellectuele Eigendom vereist. Voor elke statuutwijziging (naams- en adreswijziging, inpandgeving, vruchtgebruik, ...) zijn er immers formaliteiten te vervullen, zoals verder uiteengezet in deze brochure.

De specifieke inhoud van overeenkomsten tot overdracht of licentie (prijs, duur, territoriale of andere beperkingen, controlemodaliteiten,...) zijn vrij onderhandelbaar tussen octrooihouder en geïnteresseerde derde. Wel dienen de regels van het mededingingsrecht gerespecteerd te worden.

Optreden tegen inbreuken

Wanneer een derde inbreukmakende daden stelt, d.w.z handelingen die onder de beschermingsomvang vallen zonder dat er een uitzondering of beperking van toepassing is, dan kan de octrooihouder hier tegen optreden. Zie hierover handhaving.

Vóór de effectieve verlening van het octrooi...

Zelfs al werd het octrooi nog niet definitief verleend, dan bestaat voor degene die de octrooiaanvraag heeft ingediend de mogelijkheid om voor de rechtbank te eisen dat derden die de uitvinding toepassen op een wijze die normaal inbreuk zou uitmaken, een billijke vergoeding betalen in afwachting van de verlening van het octrooi. Deze mogelijkheid bestaat enkel na publicatie van de octrooiaanvraag of vanaf het tijdstip dat een voor eensluidend verklaard afschrift van deze aanvraag aan de derde werd bezorgd.

Mocht het octrooi uiteindelijk niet toegekend worden of geen betrekking hebben op de betrokken exploitatiewijze, kan de derde deze vergoeding wel terugvorderen.