Geldigheidsduur, verval en nietigverklaring

Een verleend octrooi blijft niet eeuwig geldig. Niet alleen is de maximale geldigheidsduur beperkt, het kan ook vervallen bij het niet betalen van de instandhoudingstaksen. Bovendien kan een octrooi worden nietig verklaard wanneer blijkt dat ten tijde van de verlening toch niet aan alle voorwaarden was voldaan.

Geldigheidsduur

De exclusieve rechten van een octrooi gelden slechts voor een bepaalde termijn. Deze loopt tot 20 jaar na de indiening van de octrooiaanvraag. In uitzonderlijke gevallen kan een octrooi langer dan 20 jaar geldig zijn, namelijk tot maximaal 25 jaar en 6 maanden via het aanvullend beschermingscertificaat voor geneesmiddelen en gewasbeschermingsmiddelen.

De geldigheidstermijn kan ook korter zijn, namelijk 6 jaar voor het zogenaamd Belgische ‘klein octrooi’, dat verleend werd via een procedure waarbij geen nieuwheidsonderzoek werd uitgevoerd. Om de rechtszekerheid over de geldigheid van octrooien te verhogen, werd met ingang van 8 januari 2009 het ‘klein octrooi’ echter afgeschaft. Voor octrooiaanvragen die vanaf die datum worden ingediend, is een nieuwheidsonderzoek en schriftelijke opinie verplicht en zal een ‘klein octrooi’ met een maximale geldigheidsduur van 6 jaar niet meer mogelijk zijn. De kleine octrooien die voor 8 januari 2009 werden aangevraagd, vallen onder de vroegere regeling en kunnen dus in stand blijven gedurende 6 jaar. 

Nietigverklaring

Iedereen die daarbij belang heeft kan de rechtbank vragen om een octrooi nietig te verklaren.

Wordt u bijvoorbeeld beschuldigd van inbreuk op andermans octrooi, terwijl u vindt dat het octrooi in kwestie niet had mogen verleend worden, dan kunt u van deze mogelijkheid gebruik maken.

Een octrooi kan slechts nietig verklaard worden op de volgende gronden:

• De uitvinding voldoet niet aan alle octrooieerbaarheidsvoorwaarden namelijk nieuwheid, inventiviteit (uitvinderswerkzaamheid), industriële toepasbaarheid en geoorloofdheid.
• De uitvinding is niet duidelijk en volledig genoeg beschreven opdat een deskundige ze kan toepassen.
• Het verleende octrooi is ruimer dan wat oorspronkelijk in de aanvraag stond.
• De octrooihouder had geen recht op het octrooi. Zie 'aan wie komt een uitvinding of octrooi toe?'.

Ook een gedeeltelijke nietigverklaring kan worden uitgesproken.

De nietigverklaring van een octrooi werkt met terugwerkende kracht tot op het moment van de aanvraag. Het octrooi wordt dus geacht nooit te zijn toegekend. Wél worden overeenkomsten die over het octrooi zijn afgesloten en voor zover zij vóór de nietigheidsverklaring zijn uitgevoerd, gerespecteerd, tenzij de billijkheid anders vereist.

Let wel, voor Europese octrooien of octrooien die via het Patent Cooperation Treaty zijn tot stand gekomen, heeft de nietigverklaring door een Belgische rechter slechts rechtsgevolgen binnen België.

Instandhoudingstaksen

Om een octrooi in stand te houden dienen jaarlijks instandhoudingstaksen te worden betaald. Doet men dit niet, dan vervalt het octrooi.

Herstel in rechten na niet betaling van instandhoudingstaksen

Er bestaat een mogelijkheid tot herstel van het octrooirecht indien men een geldige reden kan inroepen voor het uitblijven van de betaling van de instandhoudingstaksen. Er dient daartoe een aanvraag aan de Minister van Economische Zaken te worden gericht en men zal, bij goed gevolg, de normaal verschuldigde taks alsmede een toeslag, ten bedrage van de normaal verschuldigde taks, moeten betalen. Tenslotte zal een dergelijk herstel geen afbreuk kunnen doen aan rechten tot het gebruiken van de uitvinding die derden in de tussentijd hebben verworven.

Niet-gebruik

De octrooihouder heeft de plicht zijn uitvinding te exploiteren. Doet hij dit niet, dan stelt hij zich bloot aan dwanglicenties wegens niet-gebruik.