Europees octrooi

Wenst u bescherming in een aantal Europese landen, dan kan het voordeliger zijn om een Europees octrooi aan te vragen. Met één aanvraag en één procedure kan men aldus een octrooi bekomen dat geldig is in meerdere landen van de momenteel meer dan 34 lidstaten van het Europees Octrooiverdrag (hierna “het EOV”). Dit Europees Octrooiverdrag is in 2000 herzien. Het “nieuwe” Europees Octrooiverdrag is van toepassing op Europese octrooien die zijn verleend vóór 13 december 2007 (datum van inwerkingtreding van het EOV 2000), op Europese octrooiaanvragen die zijn ingediend vóór 13 december 2007, en op Europese octrooien die zijn verleend op basis van deze aanvragen. Wel is de procedure hiertoe ingewikkelder en duurt ze langer dan de Belgische, wegens een verplicht onderzoek naar de materiële octrooieerbaarheidsvoorwaarden. Anderzijds maakt dit het octrooi ook sterker.

Nu is het zo dat wie om de verlening van een Europees octrooi verzoekt, in het algemeen alle verdragsluitende staten aanduidt. Wel kan, tot aan de verlening van het Europees octrooi, de aanwijzing van een lidstaat daarna op elk ogenblik worden ingetrokken en de verlening dus worden beperkt tot één of meer landen.

Eens een Europees octrooi voor een reeks lidstaten is verleend, omvat het in de betrokken landen dezelfde rechten als een nationaal octrooi. Het gaat in feite om een bundel aan nationale octrooien. Het octrooi is meer bepaald onderworpen aan de nationale regels voor wat betreft beschermingsomvang, overdracht en licentie, handhaving, ... Een Europees octrooi kan bijgevolg een verschillende draagwijdte hebben in de landen waarvoor het verleend is.

Voor de begrijpelijkheid onderscheiden we in de Europese procedure een vijftal stappen:

• In een eerste fase wordt de octrooiaanvraag ingediend.
• Deze ondergaat een formeel onderzoek en vervolgens een nieuwheidsonderzoek. De volledige aanvraag en het nieuwheidsrapport worden daarna gepubliceerd.
• Indien de aanvrager de procedure wenst verder te zetten, wordt er vervolgens overgegaan tot het onderzoek ten gronde, d.w.z men gaat na of de octrooieerbaarheidsvoorwaarden van nieuwheid, inventiviteit (uitvinderswerkzaamheid), industriële toepasbaarheid en geoorloofdheid zijn vervuld. Het octrooi wordt dan verleend en gepubliceerd, of afgewezen.
• Tegen de verlening kan door derden eventueel oppositie worden aangetekend.
• Ten slotte staat beroep open tegen beslissingen van het Europees Octrooibureau (EOB).

Voor meer uitgebreide en up-to-date informatie raden wij u aan om de website van het Europees Octrooibureau te raadplegen.

Indienen octrooiaanvraag

Waar en hoe?

Om een Europees octrooi aan te vragen, dient u het aanvraagformulier in bij het Europees Octrooibureau te München (EOB), Den Haag of Berlijn. U kunt dit per post, fax, in persoon of online doen. U kunt het ook indienen (maar niet online) via de Dienst voor de Intellectuele Eigendom in Brussel.

Toelichtingsnota bij het aanvraagformulier.

Adressen en openingsuren van het Europees octrooibureau.

Adressen en openingsuren van de Belgische Dienst voor de Intellectuele Eigendom.

Moet u zich laten vertegenwoordigen of kunt u zelf uw aanvraag indienen? Zie een deskundige contacteren.

Inhoud van de octrooiaanvraag

Een correcte invulling van het aanvraagformulier is belangrijk. Slechts wanneer een aantal gegevens correct zijn verstrekt, wordt een datum van indiening toegekend. Deze datum is bepalend voor de beoordeling van nieuwheid, en dus ook voor de voorrang tussen verschillende octrooiaanvragen. Zowel in de Europese als Belgische procedure geldt immers het first-to-file principe, wat inhoudt dat de eerste aanvrager rechthebbende is op een octrooi, ook al heeft hij niet als eerste de betreffende uitvinding gedaan.

De aanvraag moet de volgende gegevens bevatten:

• een verzoek tot verlening van een octrooi;
• gegevens waaruit de identiteit van de aanvrager blijkt;
• een beschrijving van de uitvinding;
  De uitvinding moet in de octrooiaanvraag zodanig duidelijk en volledig worden beschreven dat zij door een deskundige kan worden toegepast.
• een of meer conclusies;
  Deze beschrijven het onderwerp waarvoor bescherming wordt gevraagd. Hoewel de beschrijving en eventuele tekeningen dienen ter interpretatie van de conclusies, zijn het enkel deze laatste die de beschermingsomvang van een octrooi bepalen.
  Formuleert men de conclusies te beperkend, dan kan hieraan later niet meer worden verholpen. Een slechte redactie kan dus leiden tot een beperktere beschermingsomvang. Een deskundige contacteren is dan ook sterk aan te raden!
• eventuele tekeningen waarnaar de beschrijving of de conclusies verwijzen;
  Dit is vereist wanneer ze nodig zijn om de uitvinding te begrijpen.
• een uittreksel (abstract)
  Dit is alleen bedoeld als technische informatie voor derden.
• Indien toepasselijk, een volmacht voor een vertegenwoordiger (erkende octrooigemachtigde, advocaat, werknemer,...). 
  
  Formulieren voor de octrooiaanvraag

Een aantal van de bovenstaande gegevens kan men in een later stadium nog vervolledigen. De verklaring dat een octrooi wordt aangevraagd, gegevens waaruit de identiteit van de aanvrager blijkt en een beschrijving van de uitvinding of een verwijzing naar een eerder ingediende aanvraag zijn echter noodzakelijk om een datum van indiening te verkrijgen. Die datum is bepalend voor de beoordeling van de nieuwheid en zal ook de voorrang bepalen op later ingediende octrooiaanvragen.

Taal

Een aanvraag voor een Europees octrooi mag in eender welke taal ingediend worden, maar een vertaling in het Duits, Engels of Frans dient binnen de twee maanden aan het dossier te worden toegevoegd. Voor de uiteindelijke publicatie van het octrooi moeten de conclusies in het Duits, Engels én Frans worden vertaald.

Opdat een Europees octrooi in België rechtsgevolgen heeft, moet er een vertaling in één van de nationale talen, zijnde Duits, Frans of Nederlands, voorhanden zijn. Wordt een Europees octrooi dus verleend in het Engels, dan dient deze vertaling binnen de drie maanden na publicatie van de vermelding van de verlening van het octrooi aan de Dienst voor de Intellectuele Eigendom te worden bezorgd.

Wanneer België het London-protocol zou ratificeren, zal deze regeling niet meer gelden. Vanaf dan is zelfs geen vertaling meer vereist van een in het Engels verleend octrooi. De door het Europees Octrooibureau opgelegde vertalingen van de conclusies in het Duits en Frans zullen worden geacht te volstaan.

Het spreekt voor zich dat deze taaleisen bijkomende kosten met zich meebrengen.

Taksen

Om een geldig Europees octrooi te krijgen én te behouden, moeten een aantal taksen betaald te worden. Zo moet men bijvoorbeeld binnen één maand na indiening een indieningstaks betalen. Meer hierover bij kosten.

Formeel onderzoek, nieuwheidsonderzoek en publicatie van de aanvraag

Formeel onderzoek

Om een datum van indiening te verkrijgen, moeten een aantal formele vereisten vervuld zijn. De aanvraagafdeling van het Europees Octrooibureau controleert of de volgende gegevens in orde zijn: de verklaring dat een octrooi wordt aangevraagd, gegevens waaruit de identiteit van de aanvrager blijkt en een beschrijving van de uitvinding, met binnen de twee maanden één of meer conclusies. Slechts dan wordt een datum van indiening toegekend.

Behoudens een recht van voorrang, is deze datum van indiening van belang om nieuwheid te boordelen en dus ook de voorrang te bepalen ten opzichte van andere aanvragen. Ook wordt de termijn van 20 jaar voor de geldigheidsduur vanaf dit moment berekend. Het toekennen van een datum van indiening houdt echter nog niet het verlenen van een octrooi in.

Daarnaast verifieert deze aanvraagafdeling of de taksen zijn betaald en of aan de andere formaliteiten is voldaan, en wordt, indien nodig, een termijn toegekend om het dossier aan te vullen. De octrooiaanvraag wordt geacht te zijn ingetrokken wanneer de indiener dit niet binnen de toegekende termijn in orde brengt.

Nieuwheidsonderzoek

Tegelijkertijd met het formeel onderzoek, stelt de afdeling nieuwheidsonderzoek van het EOB een nieuwheidsverslag op en zendt dit naar de octrooiaanvrager, samen met een voorlopige en niet-bindende opinie over de andere octrooieerbaarheidsvoorwaarden.

Publicatie van de aanvraag

Zo snel mogelijk na het verstrijken van 18 maanden na de datum van indiening, wordt de volledige aanvraag en het nieuwheidsverslag gepubliceerd in het Europees Octrooiblad. Het dossier is vanaf dan ook ter plaatse in te kijken door het publiek.

Onderzoek ten gronde, octrooiverlening en publicatie van het octrooi

Onderzoek ten gronde

Na de publicatie van het nieuwheidsverslag heeft de aanvrager 6 maanden de tijd om een onderzoek ten gronde aan te vragen. Doet hij dit niet, dan wordt de aanvraag geacht te zijn ingetrokken.

Hierbij zal de onderzoeksafdeling van het Europees octrooibureau nagaan of aan de essentiële octrooieerbaarheidsvoorwaarden is voldaan. Nieuwheid, inventiviteit (uitvinderswerkzaamheid), industriële toepasbaarheid en geoorloofdheid worden dus gecontroleerd, alsook of de materie niet van octrooibescherming is uitgesloten en of de uitvinding duidelijk en volledig is beschreven.

Octrooiverlening en publicatie

Zijn alle voorwaarden vervuld, de taksen betaald en vertalingen bezorgd, dan verleent het Europees octrooibureau het octrooi. Het Europees octrooi treedt in werking vanaf de dag dat ze wordt vermeld in het Europees Octrooiblad. Slechts vanaf die datum is het octrooi geldig.

Wél heeft de octrooihouder ook vóór die datum een aantal rechten. Zie beschermingsomvang.

Het toegekende octrooi wordt in zijn geheel gepubliceerd in het Europees Octrooiblad en is bovendien online consulteerbaar.

Opdat een Europees octrooi in België rechtsgevolgen heeft, moeten de taalvereisten zijn vervuld.

Oppositie

Binnen de 9 maanden na publicatie van de verlening in het Europees Octrooiblad, kan iedereen die dit wenst oppositie instellen tegen het Europees octrooi. Dit kan slechts op voorgeschreven gronden en meer bepaald wanneer het octrooi niet voldoet aan de materiële beschermingsvoorwaarden, wanneer de uitvinding niet duidelijk en volledig is beschreven, of wanneer het uiteindelijk octrooi ruimer is dan de oorspronkelijke octrooiaanvraag.

De oppositieafdeling van het Europees octrooibureau onderzoekt die gronden en beslist daarna om het octrooi te herroepen, in stand te houden of te wijzigen.

Beroep

Beslissingen van de aanvraagafdeling, de onderzoeksafdeling of de oppositieafdeling van het Europees octrooibureau zijn tot twee maanden na kennisgeving van de beslissing vatbaar voor beroep bij de Kamer van beroep van het EOB.

Tegen de beslissingen van de Beroepskamers kan beroep aangetekend worden bij de Grote kamer van beroep die waakt over de uniforme toepassing van de rechtsregels van het Europees Octrooiverdrag.