Geografische aanduidingen, gegarandeerde traditionele specialiteiten en andere kwaliteitslabels

Waarover gaat het?

Voor landbouwproducten en levensmiddelen voorzien de Europese Verordeningen 509/2006 en 510/2006 in drie systemen met elk hun specifieke kenmerken.

• De beschermde oorsprongsbenaming kan worden aangevraagd voor landbouwproducten of levensmiddelen, die afkomstig zijn uit een bepaalde regio en waarvan de kwaliteit of andere eigenschappen hoofdzakelijk aan het geografische milieu (zoals klimaat, bodemgesteldheid, locale know-how)  zijn toe te schrijven. Bovendien moet de productie, verwerking én bereiding in een bepaald geografisch gebied plaatsvinden.

Voorbeelden zijn ‘Beurre d’Ardenne’, de ‘Vlaams-Brabantse tafeldruif’, ‘Feta’, Camembert de Normandie…

• Een beschermde geografische aanduiding dient ter benaming van een landbouwproduct of levensmiddel, dat afkomstig is uit een bepaalde regio en waarvan een bepaalde hoedanigheid, de faam of een ander kenmerk aan deze geografische oorsprong kan worden toegeschreven. De productie en/of de verwerking en/of de bereiding moeten in een bepaald geografisch gebied geschieden.
• De voorwaarden voor erkenning van beschermde geografische aanduidingen zijn dus soepeler in vergelijking met de beschermde oorsprongsbenamingen. Niet alleen kunnen zij ook worden erkend wanneer slechts de reputatie van een bepaald product is toe te wijzen aan de herkomst uit een bepaalde streek. Bovendien moeten productie, verwerking en bereiding niet alle drie in de bepaalde regio geschieden, maar volstaat het dat dit slechts voor één van deze aspecten het geval is.

Voorbeelden zijn ‘Geraardbergse mattentaarten’, ‘Brussels grondwitloof’, ‘Jambon d’Ardenne’,…

• De erkenning als Gegarandeerde traditionele specialiteit staat open voor levensmiddelen en landbouwproducten zonder enige link met een geografisch gebied. Deze erkenning is gebaseerd op de specificiteit van het product, met name door de karakteristieke kenmerken waarmee het zich duidelijk onderscheidt van de andere levensmiddelen en landbouwproducten die tot dezelfde categorie behoren. Deze kenmerken kunnen verbonden zijn met de intrinsieke kwaliteiten van het product, zoals zijn fysieke of fysieke eigenschappen of zijn productiemethode. Deze moeten dan wel bijvoorbeeld volgens een bepaald recept of productiemethode vervaardigd worden, maar dit kan dan overal gebeuren zonder enige geografische connotatie.

Voorbeelden zijn ‘mozarella’, ‘Geuze’, ‘Faro’, Kriek’…

Registratie

Om voor een oorsprongsbenaming, geografische aanduiding of gegarandeerde traditionele specialiteit een exclusief gebruiksrecht te laten erkennen, moet men de benaming laten registreren. Daartoe moet een productdossier worden ingediend waarin de voorwaarden worden vastgelegd waaronder de beschermde aanduiding mag worden gebruikt (geografische afbakening, vereiste productiemethode, bewijs verband kwaliteiten product met geografisch milieu,…).

Het indienen van de aanvraag dient te gebeuren door een nationale groepering van voor het product betrokken producenten of verwerkers (vaak bijvoorbeeld landbouworganisaties). Deze aanduidingen zijn immers niet vatbaar voor individuele toe-eigening en dienen een collectief belang. Al wie voldoet aan de objectieve voorwaarden uit het productiedossier zal dan ook gerechtigd zijn de beschermde aanduiding te gebruiken.

De registratieprocedure verloopt in twee fasen. In eerste instantie zijn de gewesten bevoegd om een bepaalde aanduiding al dan niet te aanvaarden. In de tweede fase wordt de aanvraag doorgestuurd naar de Europese Commissie voor verder onderzoek en definitieve beslissing. Het Waalse Gewest kent na de eerste fase al een voorlopige bescherming toe.

Voor wijnen en gedistilleerde dranken zijn specifieke regelingen voorzien.

Voor meer informatie:

• Europese Commissie,  Landbouw en plattelandsontwikkeling
• Vlaams Ministerie Landbouw en Visserij
• Région Wallone, Direction Générale de l’Agriculture

Andere kwaliteitslabels

Er bestaat nog een grote verscheidenheid aan andere kwaliteitslabels. Het staat immers iedereen vrij om aan de hand van bepaalde tekens de afkomst of kwaliteit van zijn producten of diensten aan te duiden, zolang weliswaar de wetgeving en de rechten van derden worden gerespecteerd. Zo mag men uiteraard geen inbreuk maken op de regelgeving rond etikettering en reclame of op al bestaande merken- en auteursrechten. Ook federale en regionale overheden hebben de mogelijkheid kwaliteitslabels in te voeren.

Een bekend voorbeeld van een kwaliteitslabel zijn de ISO-normen.

Let op, ook collectieve merken kunnen als kwaliteitslabel dienen. Weliswaar zijn dan andere beschermingsvoorwaarden en procedures van toepassing.