Bescherming van ideeën

Een idee op zich, hoe origineel of nieuw ook, is niet beschermbaar door het auteursrecht (of enig ander intellectueel eigendomsrecht). Dit volgt uit het principe van vrijheid van handel en het fundamenteel beginsel dat ideeën vrij moeten kunnen circuleren. 

Wel beschermbaar is de uitdrukking van een idee in een bepaalde vorm, of dit nu een literaire, muzikale, artistieke, audiovisuele, functionele of enige andere vorm is. De concrete uitwerking van een idee, concept of methode zal bijgevolg bescherming kunnen genieten. Deze bescherming is niet enkel mogelijk voor de definitieve vorm van een werk. Ook een schets, plan of project volstaan als vormelijke uitdrukking.

Het is niet eenvoudig om uit te maken wanneer een idee voldoende geconcretiseerd is in een bepaalde vorm en dus beschermd zal zijn.

Bijvoorbeeld:

• Het idee zelf om een kanaal aan te leggen zonder vaste boorden is niet beschermd. Wel kunnen de plannen voor dit kanaal of een origineel tracé waarin het concept wordt gematerialiseerd, zelfs in onafgewerkte staat, auteursrechtelijk beschermd zijn.
• Een methode om notenleer te onderwijzen aan kinderen is op zich niet beschermd. Auteursrechtelijke bescherming is wel mogelijk voor de notities van de onderwijzer of voor de werken die deze methode concretiseren.
• Het concept voor een televisie- of radio-uitzending kan op zich niet beschermd worden, maar dat kan wel het geval zijn voor de concrete uitwerking van de ideeën die aan de basis van het programma liggen of voor de wijze waarop de uitzending effectief is georganiseerd om het concept te realiseren.

Bij gebreke aan een voldoende concretisering blijft er voor ideeën enkel de mogelijkheid over van een bescherming via geheimhouding of via een contract.

Vooraleer een interessant idee of concept te bespreken met een onderneming, is het bijvoorbeeld aangewezen om voorafgaandelijk in een overeenkomst vast te leggen op welke wijze de meegedeelde gegevens verder gebruikt mogen worden (confidentialiteitsclausule).

Wanneer iemand je idee of concept gebruikt of slaafs overneemt, zal het eventueel mogelijk zijn om actie te ondernemen op basis van de algemene beginselen van burgerlijke aansprakelijkheid, verrijking zonder oorzaak of oneerlijke mededinging.

Bescherming van fabrieksgeheimen en knowhow

Fabrieksgeheimen (knowhow) omvatten het geheel aan technische kennis die niet onmiddellijk toegankelijk is voor het publiek en die niet het voorwerp uitmaakt van een octrooi.  Het gaat om kennis die aan derden kan worden overgedragen en die overigens een grote economische waarde kan vertegenwoordigen. Men kan er daarom belang bij hebben om alles in het werk te stellen opdat concurrenten deze knowhow niet kunnen gebruiken.

Voor de bescherming van knowhow bestaat geen specifiek recht. Ze zal dus beschermd worden op dezelfde wijze als gewone ideeën, d.w.z. door geheimhouding of via specifieke contracten.

Een onderneming kan haar knowhow overdragen aan een derde. Dit zal bijvoorbeeld gebeuren wanneer deze derde toestemming heeft verkregen tot het toepassen van een uitvinding, maar hiervoor ook een specifieke knowhow nodig heeft. Dergelijke overeenkomsten van overdracht of mededeling van knowhow bevatten, naast de betaling van een vergoeding, doorgaans strikte verplichtingen die confidentialiteit alsmede een verbod tot het octrooieren van de knowhow opleggen.

Geheimhouding van gegevens met betrekking tot geneesmiddelen

Farmaceutische bedrijven moeten,  wanneer ze toestemming vragen voor het op de markt brengen van een geneesmiddel, een groot aantal gegevens meedelen in verband met de werking en ontwikkeling van dit geneesmiddel. Het is bij wet voorzien dat de instanties die bevoegd zijn voor het geven van deze toestemming, deze gegevens confidentieel moeten behandelen.