Intellectuele eigendom, innovatie & ondersteuning

Voor een duurzame economische groei en een behoud van onze concurrentiepositie in de kenniseconomie van de 21^e eeuw, wordt innovatie als een sleutelelement beschouwd.

Innovatie beperkt zich niet tot het maken van nieuwe uitvindingen. Innovatie is het hele proces waarbij waardevolle nieuwe producten op de markt worden gebracht, van een beloftevol idee over het ontwikkelen van een onmiddellijk bruikbaar product tot het succesvol verhandelen hiervan op een concurrentiële markt.

Intellectuele eigendom kan een belangrijke rol vervullen in het aanmoedigen van innovatie en bovendien een belangrijke bijdrage leveren aan het succesvol doorlopen van het volledige innovatieparcours.

Allereerst houdt de wetgeving rond intellectuele eigendom de belofte in dat het resultaat van innovatie beschermd zal worden. Kennis is immers vluchtig en kan gemakkelijk overgenomen worden. Intellectuele eigendomsrechten bieden de mogelijkheid op een groter rendement op investeringen in onderzoek en ontwikkeling. Men zal concurrenten kunnen verbieden om een uitvinding (bijv. een nieuw geneesmiddel) zonder toestemming commercieel toe te passen of te verhandelen, of men kan hiervoor toestemming geven, maar dan in ruil voor royalties. Op deze wijze hoopt men investeringen in onderzoek en ontwikkeling te stimuleren.

Daarnaast speelt intellectuele eigendom ook een belangrijke rol in het volledig doorlopen van het innovatieproces. Een uitvinding is bijvoorbeeld nog geen verkoopbaar product. Voor het verder ontwikkelen, testen en  verhandelen van het uiteindelijke product dient financiering gezocht te worden. Vooral voor kmo’s is dit niet altijd evident. Het bezitten van intellectuele eigendomsrechten kan investeerders overtuigen. Of bedrijven kunnen ervoor kiezen verdere ontwikkeling of distributie uit te besteden via het overdragen van intellectuele eigendomsrechten of het verlenen van licenties.

Ten slotte draagt intellectuele eigendom ook bij tot het doorgeven van de kennis achter innovaties. Om bijvoorbeeld een octrooi te bekomen, dient men de werking van een uitvinding volledig te beschrijven. Octrooi-documenten vormen bijgevolg  een onschatbare bron aan technische informatie. Door het consulteren van deze informatie kan dubbel onderzoek vermeden worden, en kan men zich op de hoogte stellen van waar concurrenten mee bezig zijn en hierop verder werken.

Gezien het belang van innovatie en intellectuele eigendom houden verscheidene instellingen zich bezig met het begeleiden en subsidiëren van onderzoek en ontwikkeling en de valoristatie ervan. Ook kent België een gunstig belastingregime voor innoverende ondernemingen.

Innovatie: begeleiding en subsidies

PATLIB (‘patent libraries’)

PATLIB is de naam die door het Europees Octrooibureau gegeven wordt aan een netwerk van informatiecentra over octrooien. In elk van de landen die lid zijn van het Europees Octrooiverdrag zijn één of meerdere van dergelijke centra ingericht. Naast octrooi-informatie bieden deze centra ook vaak andere diensten (bijv. technologisch advies, begeleiding van projecten, enz.) aan. In België kan men terecht bij:

• Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf (WTCB)
• Wetenschappelijk en technologisch onderzoekscentrum voor de Belgische textielnijverheid (CENTEXBEL)
• Collectief Centrum van de Belgische Technologische Industrie (SIRRIS)
• Centre PATLIB Pi² (Liège)
• Université Libre de Bruxelles - ULB
• Vrije Universiteit Brussel - VUB
• Katholieke Universiteit Leuven - K.U. Leuven Research and Development
• Centre PATLIB Hainaut (Université de Mons-Hainaut, Faculté Polytechnique de Mons, Chambre de Commerce et d'Industrie du Hainaut ReHGIS)

Vlaanderen

Het Vlaams Agentschap Ondernemen (VLAO) is het aanspreekpunt van de Vlaamse overheid voor elke ondernemer en startende ondernemers in Vlaanderen.  Iedere ondernemer kan er terecht  met vragen over, bijvoorbeeld, steun van de Vlaamse overheid, formaliteiten en vergunningen, financiering voor het opstarten van een nieuw project, enzovoort. Ook voor informatie en begeleiding bij innovatie en intellectuele eigendom kunt u hier terecht. Op kosteloze en vertrouwelijke wijze worden uw vragen beantwoord rond:

• Financiering (bijv. risicokapitaal) en subsidiëring van uw innovatieactiviteiten
• Bescherming van uw intellectuele eigendom
• Het vinden van de nodige externe expertise om uw project tot een goed einde te brengen

Het VLAO zal u, waar nuttig, doorverwijzen naar andere bevoegde overheidsinstellingen.

Het Instituut voor de Aanmoediging van Innovatie door Wetenschap en Technologie in Vlaanderen (IWT) Het IWT is een Vlaams overheidsagentschap dat tot doel heeft technologische innovatieprojecten aan te moedigen en te ondersteunen via financiële en andersoortige tussenkomsten. Vlaamse kmo’s krijgen daarbij bijzondere aandacht maar ook  O&O-projecten van grote bedrijven kunnen financieel worden gesteund. Het IWT financiert verder ook projecten met een coöperatief of collectief karakter, voornamelijk bij projecten met onderzoeksinstellingen, universiteiten of hogescholen.  Deze instellingen kunnen ook beurzen vragen voor de vorming van doctorandi en postdocs. Daarnaast verleent het IWT ook diensten aan de Vlaamse bedrijven op het gebied van technologietransfer, partner search, voorbereiding van projecten in Europese programma’s. Via deze activiteiten wil het IWT zich uitbouwen tot een kenniscentrum inzake O&O en innovatie in Vlaanderen.  Tenslotte heeft het IWT een belangrijke taak bij de voorbereiding en het beheer van de innovatie-initiatieven van de Vlaamse regering.     

De provinciale innovatiecentra van West-Vlaanderen, Oost-Vlaanderen, Antwerpen, Vlaams-Brabant en Limburg hebben als doel Vlaamse bedrijven, en vooral kmo’s, op proactieve wijze te begeleiden en te stimuleren bij hun innovatieplannen en de realisering ervan. Het dienstenpakket bestaat ondermeer uit infosessies, creativiteitssessies, innovatie-audit, advies rond bescherming intellectuele eigendom, subsidiebegeleiding en partnermatching.

Brussels Hoofdstedelijk Gewest

Het Brussels Agentschap voor de Onderneming adviseert en begeleidt gratis starters, bedrijven en kandidaat-investeerders voor de verwezenlijking van al hun projecten in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en helpt u bij de evaluatie, opstart of ontwikkeling van uw technologische of innoverende projecten. Hier kunt u met uw vragen terecht rond de bescherming van ideeën, overheidssteun, financiering, zoeken van partners, Europese projecten, enzovoort.

Wallonië

De "Service Public de Wallonie" (SPW) en meer specifiek de algemene directie DGO6, beheert de financiële steun bestemd voor:

• ondernemingen : om hen te helpen bij technologische innovaties, gericht op nieuwe producten, procédés en diensten, op het verwerven van nieuwe technologieën, en op het versterken van hun wetenschappelijk en technologisch potentieel. De "Direction de l'Accompagnement de la Recherche" beheert in het bijzonder de financiële hulp aan kmo’s, voor het indienen of uitbreiden van een octrooi (zie de portaalsite "recherche-technologie.wallonie.be").

• onderzoeksoperatoren : universiteiten, hogescholen, onderzoekscentra. Het gaat daarbij om de onderzoeksteams in staat te stellen hun competenties en wetenschappelijke en technologische expertise te ontwikkelen ten dienste van het Waalse industriële weefsel, interactie tussen de wetenschapswereld en de industrie te bevorderen, en de Waalse actoren te begeleiden bij hun integratie in Europese en internationale onderzoeksnetwerken.

Het "Agence de Stimulation technologique" (AST) van het Waals Gewest heeft niet tot opdracht de toekenning van financiële steun maar staat in voor de vele innovatie-ondersteuningsopdrachten in het Waals Gewest.

Het "Agence de Stimulation Économique" (ASE) coördineert de diensten bestemd voor projectleiders en bedrijfsleiders, met inbegrip van het toekennen van "innovatiebeurzen".