Handhaving van intellectuele eigendom: optreden tegen namaak, piraterij en andere inbreuken

Namaak en piraterij: een realiteit…

Intellectuele eigendomsrechten spelen een belangrijke rol in onze economie: creativiteit en onderzoek worden aangemoedigd en ondernemingen krijgen de mogelijkheid hun concurrentiepositie in de wereldeconomie te verstevigen. Namaak en piraterij vormen echter een ernstige bedreiging voor deze realiteit. Meer en meer slagen (vaak malafide) organisaties erin om grote winsten te boeken via het namaken van creaties en tekens die beschermd zijn door intellectuele rechten en/of het opzetten van een handel in deze nagemaakte producten.

Namaak en piraterij zijn de begrippen die over het algemeen worden gebruikt om aan te geven dat een inbreuk wordt gemaakt op een intellectueel eigendomsrecht. Dit wil zeggen dat bepaalde handelingen worden gesteld zonder de toestemming van de houder van het intellectuele eigendomsrecht ervan. Namaak betreft inbreuk op de industriële eigendomsrechten zoals octrooien en merken, terwijl het begrip piraterij veeleer duidt op inbreuken op auteursrechten. Voorbeelden van inbreuken op intellectuele rechten zijn het produceren of commercialiseren van nagemaakte merkproducten (zonnebrillen, kledij, sportartikelen…), geneesmiddelen, designmeubelen, zaaigoed, software, dvd-spelers, illegaal vervaardigde muziek- en film-dvd’s en andere beschermde werken. In principe is elk commercialiseerbaar product tegenwoordig potentieel slachtoffer van namaak. De namaak is dus niet enkel meer beperkt tot de categorie van luxegoederen. Ook tandpasta’s en shampoos, evenals voedingsmiddelen en waspoeders worden op commerciële schaal nagemaakt.

De namaakmarkt is steeds professioneler geworden. Kleine clandestiene ateliers hebben plaatsgemaakt voor een ware industrie uitgerust met spitstechnologische installaties en een eigen distributienet. Soms verschijnen nagemaakte producten op de markt nog voor de authentieke goederen gelanceerd worden.

… met nefaste gevolgen voor onze economie

De gevolgen van de namaakmarkt zijn niet enkel nefast voor de houders van de intellectuele eigendomsrechten maar ook voor de maatschappij.

Namaak berooft ondernemingen van de vruchten van hun bekendheid, van hun goed imago en van hun investeringen op het vlak van onderzoek en ontwikkeling, innovatie en marketing. Dit raakt niet alleen de ondernemingen zelf, ook de maatschappij in zijn geheel ondervindt schade.

Zo wordt het verlies aan inkomsten door namaak wereldwijd geschat op enkele honderden miljard euro. De namaakmarkt zou zowat 5 tot 10 % van de wereldhandel bedragen. Uiteraard brengt dit een groot verlies aan fiscale en douaneopbrengsten met zich mee.

Het banenverlies in de Europese industrie ten gevolge van deze namaak wordt op meer dan 100.000 arbeidsplaatsen geschat. Daarentegen bevordert namaak de ontwikkeling van ongecontroleerde arbeidsomgevingen, waar soms clandestiene, en wegens hun kwetsbaarheid geëxploiteerde arbeidskrachten worden tewerkgesteld.

Ook de gezondheid en veiligheid van consumenten lopen gevaar. De producten komen immers tot stand zonder controles van de bevoegde overheden en voldoen dan ook niet steeds aan de kwaliteitsnormen. Het voorbeeld van namaakmedicijnen spreekt voor zich.

Vooral heeft namaak en piraterij een negatief effect op innovatie en investering. Bedrijven zijn minder geneigd te investeren in onderzoek en ontwikkeling, wanneer de resultaten hiervan niet efficiënt worden beschermd.

Een kordaat optreden tegen namaak en piraterij is dus van groot belang. De Belgische wetgever heeft, in het spoor van internationale en Europese verdragteksten daarover, dan ook een waaier van rechtsmiddelen voorzien om inbreuken tegen te gaan.

Hoe optreden tegen inbreuken?

Het is voor ondernemingen belangrijk om voldoende aandacht aan de handhaving van hun intellectuele rechten te besteden. Het verwerven en bezitten van deze rechten in de portefeuille kan mooi zijn als ‘asset’ van een onderneming. Zonder voldoende inspanningen voor de naleving van deze rechten door derden via de bestrijding van elk niet-toegestaan gebruik, riskeren deze rechten evenwel hun waarde en efficiëntie te verliezen. De wetgever heeft een waaier aan rechtsmiddelen voorzien die houders van intellectuele rechten kunnen toepassen om inbreuken op intellectuele rechten te bestrijden.

Let op, vooraleer op te treden tegen inbreukmakers is het ten zeerste aangewezen om een deskundige te contacteren. In de mate dat het meestal zal gaan om een procedure voor een rechtbank, zal best een advocaat onder de arm worden genomen. Dit is vooral nodig omdat de materie van de intellectuele rechten werd gecentraliseerd bij bepaalde rechtbanken (in de regel bij de rechtbanken van koophandel die zitting houden in de zetel van een hof van beroep) en een procedure dus niet zomaar kan worden opgestart bij elke gewone rechtbank.

Procedures voor de burgerlijke rechtbanken

Stopzetting van de inbreuk
Schadevergoeding
Beslag inzake namaak
Andere nevenvorderingen

 

Procedures voor de strafrechtelijke rechtbanken

Douanemaatregelen

Alternatieve geschillenregelingen

Wetgeving

Contact Center

FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie
Contact Center

Vooruitgangstraat 50
1210 Brussel

Tel. (gratis nr.): 0800 120 33
Vanuit het buitenland: +32 800 120 33

Fax (gratis nr.): 0800 120 57
Vanuit het buitenland: +32 800 120 57

Stel je vraag via het online webformulier

Volg de FOD Economie

FacebookExterne linkTwitterExterne link