Gereguleerde prijzen

Om een correct antwoord te kunnen krijgen op vragen over de prijzenreglementering is het belangrijk te weten over welke bedrijfsactiviteit het gaat.

De eerste vraag is dus of de onderneming zich beweegt in een van de volgende economische sectoren:

• de geneesmiddelen voor menselijk gebruik,
  • terugbetaalbaar,
  • niet-terugbetaalbaar en op voorschrift,
  • niet-terugbetaalbaar en niet-voorgeschreven (OTC of in vrije verkoop),
  • vernieuwend,
  • origineel,
  • generiek,
  • geregistreerd op basis van gepubliceerde wetenschappelijke literatuur (kopieën),
  • parallel geïmporteerd; …
• de terugbetaalbare implantaten waaronder onder meer:
  • gewrichtsprothesen;
  • osteosynthesemateriaal;
  • programmeerbare implanteerbare pompen;
  • cochleaire implantaten;
  • intraoculaire lenzen;
  • neurostimulatiesystemen;
  • binnenoorimplantaten;
  • hartstimulatoren, hartdefibrillatoren en elektroden, hartkleppen,...
• bejaardentehuizen: de huisvesting van de bewoners en de producten/diensten geleverd naast de huisvesting in rusthuizen, rust- en verzorgingstehuizen, servicewoningen of serviceflats;
• teledistributie;
• drinkwaterdistributie;
• taxivervoer.

Wanneer een onderneming niet tot deze sectoren behoort, kan zij in alle vrijheid - dit wil zeggen zonder enige overheidstussenkomst - de prijzen bepalen.

Wanneer een onderneming onder voorgaande lijst valt, komt de overheid wel tussen vooraleer een prijs kan worden aangepast.

De aanvragen voor het bepalen/verhogen van prijzen of de kennisgevingen van de prijzen moeten worden ingediend bij de Prijzendienst van de FOD Economie met een aangetekend schrijven met ontvangstbericht.

Taken en functies van de Prijzendienst

Binnen de dienst worden de volgende zaken behandeld:

• prijsaanvragen van nieuwe geneesmiddelen die terugbetaalbaar, niet-terugbetaalbaar maar voorgeschreven zijn, in vrije verkoop (niet-voorgeschreven en niet-terugbetaalbaar);
• prijsverhogingsaanvragen van geneesmiddelen die terugbetaalbaar, niet-terugbetaalbaar maar voorgeschreven, in vrije verkoop (niet-voorgeschreven en niet-terugbetaalbaar) zijn ;  
• kennisgevingen van prijzen (prijsaanvragen en verhogingen) van terugbetaalbare generieke geneesmiddelen of geregistreerde geneesmiddelen op basis van gepubliceerde wetenschappelijke literatuur, niet terugbetaalbare voorgeschreven geneesmiddelen, in vrije verkoop (niet-voorgeschreven en niet-terugbetaalbaar);
• prijsaanvragen van nieuwe terugbetaalbare implantaten; 
• prijsverhogingsaanvragen van terugbetaalbare implantaten; 
• kennisgevingen van prijzen voor huisvesting in nieuwe bejaardentehuizen;
• kennisgeving van de prijs van nieuwe producten/diensten in bejaardentehuizen;
• kennisgeving van de prijs voor bejaardentehuizen: prijsverhoging volgens de indexeringsprocedure;
• kennisgeving van de prijs van een nieuw product bij waterdistributie;
• prijsverhogingsaanvraag van waterdistributie;
• kennisgeving van de prijs van een nieuw product in teledistributie;
• prijsverhogingsaanvragen van teledistributie;
• prijsverhogingsaanvragen van de dienst taxivervoer.

In nauwe samenwerking met de Prijzendienst van de Algemene Directie Regulering en Organisatie van de Markt, is de Algemene Directie Controle en Bemiddeling betrokken bij de controle van de toepassing van de prijzenreglementering die, naast andere macro-economische middelen op gebied van economisch beleid, is uitgevoerd volgens de economische voorschriften door de regeringen van de tweede helft van de 20e eeuw.

We denken hierbij aan de veralgemeende prijzenstop van 1971 naar aanleiding van de invoering van de btw, de eerste oliecrisis, en de crisissen van 1982 direct na de devaluatie van de Belgische frank.

Ook denken we aan de prijzenstop van terugbetaalbare geneesmiddelen tot in 2005 om het budget van de sociale zekerheid onder controle te houden.

Momenteel heeft de prijzenreglementering nog slechts een residuaire rol in het economische beleid. Economische concurrentie is de regel, met als algemeen principe de vrije prijsvorming.

Toch blijft, naast dit algemene concurrentieprincipe, een prijzencontrole bestaan met als wettelijke basis de wet van 22 januari 1945 betreffende de economische reglementering en de prijzen, later gewijzigd en gecoördineerd door de wet van 30 juli 1971, die nog altijd het stelsel van de "normale prijs" vastlegt. Met andere woorden, ook zonder tussenkomst van de minister van Economie is het verboden te verkopen tegen abnormaal hoge prijzen.

De wetgever verleent de minister van Economie bovendien het recht om tussen te komen in de prijsbepaling van goederen en diensten. Deze tussenkomsten kunnen met name tot stand worden gebracht

• door het afsluiten van programmaovereenkomsten,
• door een stelsel van prijsbepaling of maximummarges, of
• door een stelsel van verhogingsaanvragen of kennisgeving van prijsverhoging.

Dit is het geval in bepaalde sectoren die nog beschouwd worden als monopolistisch of met een grote sociale dimensie en het is vooral om de consument en de zwakkere bevolkingsgroepen te beschermen dat de overheden besluiten om een prijzencontrole in die sectoren te behouden.

Het Europees recht verbiedt de prijzencontrole door de autoriteiten van de verschillende lidstaten niet, maar heeft in bepaalde gevallen wel een zeker aantal verplichtingen opgelegd om de doorzichtigheid van de genomen maatregelen te garanderen en de ondernemingen te garanderen dat hun dossier snel, efficiënt en eerlijk wordt behandeld. Dit is voornamelijk het geval voor de sector van terugbetaalbare geneesmiddelen.

De onderneming die de beslissing van de minister wil betwisten, heeft twee mogelijkheden:

• een aanvraag tot herziening van het ministerieel besluit op basis van nieuwe elementen indienen bij de Prijzendienst;
• een beroep tot nietigverklaring van de beslissing indienen bij de Raad van State, binnen 60 dagen na de mededeling van de beslissing van de minister.

Geschillen en klachten

FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie
Algemene Directie Regulering en Organisatie van de Markt
Prijzendienst
North Gate III
Koning Albert II-laan 16
1000 Brussel

Tel.: 02 277 89 07(N) of 02 277 85 00 (F)
Fax: 02 277 52 78
E-mail: price@economie.fgov.be

Open voor het publiek: van 9 tot 12 uur en van 14 tot 16 uur of op afspraak